Festiwal Filmów Azjatyckich Pięć Smaków

Pięć Smaków to coroczny przegląd kina z Azji Wschodniej, Południowo-Wschodniej i Południowej. Od 2007 roku prezentuje premierowo najnowsze, starannie wyselekcjonowane filmy z krajów regionu, a także klasyczne dzieła azjatyckich archiwów, retrospektywy wybranych twórców oraz przeglądy kinematografii narodowych.

Festiwal

Festiwal Filmów Azjatyckich Pięć Smaków to jedno z najważniejszych wydarzeń filmowych w Polsce poświęconych kinu i kulturom Azji oraz najważniejszy festiwal kina azjatyckiego w Europie Środkowo-Wschodniej. Od 2007 roku stanowi filmowe okno na ten niezwykle różnorodny region świata, umożliwiając polskiej publiczności spotkanie z twórczością filmową oraz zjawiskami kulturowymi, które rzadko trafiają do regularnej dystrybucji kinowej. Organizatorem festiwalu od początku jego istnienia jest Fundacja Sztuki Arteria.

Pięć Smaków tworzy przestrzeń prezentacji współczesnego kina azjatyckiego w całej jego różnorodności – od autorskich dzieł niezależnych twórców, przez ambitne kino gatunkowe, po spektakularne produkcje popularne. Program festiwalu powstaje z myślą o uchwyceniu dynamiki współczesnej azjatyckiej kinematografii oraz ukazaniu jej najciekawszych zjawisk artystycznych i kulturowych. Za każdą edycją stoi starannie opracowana koncepcja kuratorska, przygotowywana przez zespół programerów, krytyków i ekspertów, którzy zapraszają widzów w poznawczą podróż przez różnorodne krajobrazy kultury filmowej Azji.

Program

Każdego roku festiwal prezentuje około 45 filmów z blisko 15 krajów Azji, ukazując szerokie spektrum współczesnej produkcji filmowej regionu. Wydarzenie przyciąga ponad 10 000 widzów w warszawskich kinach, a dzięki rozbudowanej odsłonie online dociera także do publiczności w całej Polsce, gromadząc około 25 000 odbiorców przed ekranami platformy festiwalowej. Łącznie Pięć Smaków co roku ogląda ponad 35 000 widzów, co czyni festiwal jednym z najważniejszych wydarzeń filmowych poświęconych Azji w tej części Europy.

Struktura programu festiwalu opiera się na sekcjach tematycznych i retrospektywach twórców oraz zjawisk ważnych dla współczesnego kina regionu. Trzon programu stanowi konkurs Nowe Kino Azji, w którym prezentowane są filmy młodych twórców wyróżniających się świeżym i odważnym spojrzeniem na rzeczywistość. Laureata konkursu wybiera międzynarodowe grono People’s Jury, złożone z aspirujących krytyków filmowych, kinofilów oraz przyszłych kuratorów i badaczy kina. Program festiwalu uzupełniają sekcje kuratorskie i retrospektywy autorskie, prezentujące zarówno istotne zjawiska artystyczne, jak i ważne konteksty społeczne, historyczne i kulturowe krajów Azji.

Identyfikacja wizualna Pięciu Smaków oparta jest na dalekowschodnim kalendarzu lunarnym i znakach zodiaku. Rok 2026 jest Rokiem Ognistego Konia.

Misja

Istotnym elementem działalności festiwalu jest jego wymiar edukacyjny. Oprócz projekcji filmowych program obejmuje rozbudowany blok wydarzeń towarzyszących – prelekcji, spotkań z twórcami, debat i paneli dyskusyjnych, które pogłębiają refleksję nad prezentowanymi filmami oraz nad współczesnymi przemianami społecznymi i kulturowymi. Festiwal stanowi przestrzeń otwartego dialogu o sztuce filmowej, popkulturze, historii, polityce i doświadczeniach społecznych, które znajdują odzwierciedlenie w kinie.

Od początku swojego istnienia Pięć Smaków rozwija się w ścisłej relacji z publicznością. Festiwal jest wydarzeniem współtworzonym przez widzów – otwartym na ich ciekawość, wrażliwość i potrzebę odkrywania nowych perspektyw kulturowych. Projekcje odbywające się w warszawskich kinach uzupełnia rozbudowana odsłona online, dzięki której program festiwalu dociera do odbiorców w całej Polsce. Wokół wydarzenia powstała zaangażowana społeczność widzów, która co roku powraca, by odkrywać nowe filmy i spojrzenia na świat.

Ważnym elementem tożsamości festiwalu pozostaje także jego historyczny związek z wietnamską diasporą obecną w Warszawie. Pierwsza edycja wydarzenia miała charakter przeglądu kina wietnamskiego, który z czasem przekształcił się w międzynarodowy festiwal prezentujący szerokie spektrum współczesnego kina azjatyckiego. Do dziś jednym z jego celów jest budowanie przestrzeni dialogu międzykulturowego oraz przybliżanie historii i doświadczeń społeczności azjatyckich obecnych w Polsce.

Dystrybucja i VOD

W 2017 roku Festiwal Filmowy Pięć Smaków rozpoczął działalność dystrybucyjną. Najważniejszym projektem dystrybucyjnym Pięciu Smaków jest cykl filmów Wong Kar Waia, jednego z największych mistrzów światowego kina, pokazywanych z odnowionych kopii, precyzyjnie odrestaurowanych pod kuratelą samego reżysera.

W 2020 roku otworzyliśmy się na nowy model prezentacji azjatyckiego kina na specjalnie do tego celu skonstruowanej i zintegrowanej ze stroną festiwalu platformie VOD, dającej możliwość dotarcia do jak najszerszej i jak najbardziej zróżnicowanej publiczności. Na naszej platformie VOD odbywa się internetowa odsłona festiwalu, a przez cały rok dostępne są m.in. filmy Wong Kar Waia. 

Partnerzy festiwalu

Festiwal Filmów Azjatyckich Pięć Smaków realizowany jest dzięki wsparciu partnerów publicznych i międzynarodowych, w tym m.st. Warszawy, Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej, Hong Kong Economic and Trade Office w Berlinie, Create Hong Kong, Hong Kong Film Development Fund, Centrum Kultury Koreańskiej oraz Japan Foundation. Pięć Smaków współpracowało także z Asian Film Awards Academy, KOFA – Korean Film Archive, Taiwan Film and Audiovisual Institute oraz Taipei Representative Office.

Najważniejsze sekcje

Najważniejsze sekcje tematyczne i retrospektywy reżyserskie, jakie odbyły się na przestrzeni ostatnich lat na Pięciu Smakach:

• Retrospektywa reżyserska Ann Hui (11. Pięć Smaków)

• Focus: Bhutan (11. Pięć Smaków)

• Retrospektywa reżyserska Fruit Chan (13. Pięć Smaków)

• Japonia Out of Focus (13. Pięć Smaków)

• Sekcja Parasites (14. Pieć Smaków)

• Retrospektywa reżyserska Wong Kar Wai (15. Pięć Smaków)

• Tajwańskie Kino Queer (15. Pięć Smaków)

• Retrospektywa reżyserska Edward Yang (16. Pięć Smaków)

• Sekcja Hongkong Kino Czasu Przemian (16. Pieć Smaków)

• Retrospektywa reżyserska King Hu (17. Pięć Smaków)

• Focus: Indie (17. Pięć Smaków)

• Retrospektywa reżyserska Stanley Kwan (18. Pięć Smaków)

• Focus: Środowisko (18. Pięć Smaków)

• Sekcja Japan 80s (19. Pięć Smaków)

• Sekcja K-Youth (19. Pięć Smaków)

• Focus: Migracje (19. Pieć Smaków)

Program dotychczasowych edycji można znaleźć w archiwum festiwalu. 

Goście

Festiwal gościł wielu wspaniałych twórców z Azji, w tym tak wybitne nazwiska jak: 

• Fruit Chan (Retrospektywa: Fruit Chan)

• Pema Tseden

• Midi Z

• Naoko Ogigami

• Miwa Nishikawa

• Yang Chao

• Nawapol Thamrongrattanarit

• Joko Anwar

• Dechen Roder

• Mouly Surya

• Heiward Mak

• Tetsuya Tomita

• Ho Yuhang

• Adam Wong

• Akiko Ohku

• Hiroshi Ishikawa

Edukacja 

Poprzez nasze działania staramy się poszerzać horyzonty, stymulować do samodzielnego odkrywania Azji i międzykulturowego dialogu. Nasze cele realizujemy w ramach różnych projektów, m.in.: 

People’s Jury

People's Jury jest unikalnym projektem, w którym to nie branżowi specjaliści, ale pełni pasji i energii wielbiciele kina oceniają filmy konkursowe oraz podejmują decyzję, który z festiwalowych tytułów otrzyma Grand Prix. Kilkunastu Jurorów, wybranych na zasadzie konkursu, ogląda wszystkie filmy zajmującej szczególne miejsce w programie festiwalu sekcji Nowe Kino Azji, prezentującej filmy wyróżniające się pod względem formalnym i tematycznym. Członkowie Jury biorą udział w warsztatach poświęconych kuratorstwu filmowemu i organizacji festiwali, a także dyskusjach, których celem jest wyłonienie zwycięzcy festiwalu. Od 2021 roku People's Jury ma charakter międzynarodowy. 

Podkast 

W 2020 roku powstał podkast "Pięciu Smaków", realizowany przez selekcjonerów festiwalu. Wśród omawianych treści znajdą się m.in. premiery azjatyckich filmów, komentarze dotyczące bieżących wydarzeń ze świata kina azjatyckiego, polecenia i analizy filmowe, rekomendacje filmowe związane z podróżami do Azji, prezentacje ciekawej klasyki i dorobku poszczególnych twórców filmowych, omówienia trendów i zjawisk związanych z branżą filmową w Azji. Odcinki publikowane są na stronie festiwalu, w jego mediach społecznościowych, a także za pośrednictwem platform takich jak Youtube, Spotify, iTunes, Podbean.

Konkurs Krytyczno-Filmowy o Kinie Azji im. Jagody Murczyńskiej

Konkurs Krytyczno-Filmowy o Kinie Azji im. Jagody Murczyńskiej skierowany jest do osób aspirujących do pracy w krytyce filmowej i piszących o kinie Azji. To inicjatywa skierowana do autorów i autorki wrażliwych na kulturowe niuanse regionu, poszukujących w filmach nieoczywistych narracji i nowych perspektyw interpretacyjnych. Konkurs powstał, by wspierać rozwój młodych głosów krytycznych oraz tworzyć przestrzeń dla pogłębionej refleksji nad współczesnym kinem azjatyckim. Nagrodą Główną w konkursie jest wyjazd na prestiżowy festiwal filmowy w Azji, z kolei Nagroda Druga umożliwia wyjazd na festiwal azjatycki w Europie.

Publikacje

• "Cicha eksplozja. Nowe kino Azji Wschodniej i Południowo-Wschodniej" pod redakcją Jagody Murczyńskiej - wydana z okazji 10. edycji Festiwalu Filmowego Pięć Smaków pionierska, przekrojowa publikacja poświęcona współczesnej kinematografii azjatyckiej, która otrzymała nagrodę Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej za rok 2016 w kategorii "Książka o tematyce filmowej".

• "Made in Hong Kong. Kino czasu przemian" pod redakcją Jagody Murczyńskiej - monografia poświęcona kinematografii Hongkongu ostatnich dekad, zawierająca zarys historii i szkice przybliżające najważniejszych twórców i najbardziej charakterystyczne gatunki w szerokim kontekście społeczno-politycznym. Premiera książki miała miejsce podczas 13. edycji festiwalu i towarzyszyła retrospektywie filmów Fruit Chana. 

Fundacja Sztuki Arteria - organizator

Fundacja Sztuki Arteria została powołana w 2004 przez czwórkę aktorów w celu realizacji spektakli teatralnych i projektów społecznych o charakterze artystycznym. Od roku 2005 formułowała i rozwijała misję wykorzystywaniu sztuki do prowadzenia dialogu międzykulturowego. Zorganizowała szereg wydarzeń poświęconych społeczności wietnamskiej mieszkającej w Warszawie, największej wówczas społeczności cudzoziemskiej stolicy. Projekty takie jak Warszawiacy (2005), Wiet Nam Gra (2005) i Podróż do Azji (2006) oraz pierwsze edycje festiwalu filmowego “Kino w Pięciu Smakach”, wykorzystujące kreatywne techniki animacji społeczno-kulturowej, były rozpoznawane jako przykłady przełomowych praktyk w pracy ze społecznościami cudzoziemskimi oraz mniejszościami narodowymi i etnicznymi.

W kolejnych latach fundacja rozwijała festiwal Pięć Smaków, dostrzegając ogromny potencjał prezentacji sztuki filmowej jako narzędzia do budowania postaw tolerancji i otwartości, uwrażliwiania na inne kultury i obecność przedstawicieli tych kultur w Polsce. Utrwalała szerokopojętą działalność misyjną na rzecz dialogu międzykulturowego oraz inspirowania Światem.  

Równolegle do festiwalu fundacja realizowała wiele projektów edukacyjnych (np. Seminaria Wielokulturowe,  Laboratorium Dialogu), a także społecznych (np. chór międzypokoleniowy Chór Chór Hurra). 

W 2017 fundacja powołała drugi festiwal - muzyczny projekt Radio Azja, który istniał do pandemii i był jedynym muzycznym festiwalem w Europie poświęconym współczesnej muzyce z Azji.

W 2017 roku Arteria rozpoczęła także działalność jako dystrybutor filmowy, wprowadzając do polskich kin rzadko prezentowane filmy z Azji Południowo-Wschodniej i Wschodniej, a w 2020 roku rozwinęła prezentację azjatyckiego kina na własnej platformie VOD. 

W 2016 roku Arteria zorganizowała Konwent Europejskich Festiwali Kina Azjatyckiego, który był przełomowy dla tworzenia międzynarodowej sieci współpracy. 

Rozwój współpracy z innymi festiwalami kina azjatyckiego w Europie zaowocował stworzeniem międzynarodowego projektu partnerskiego Asian Cinema Education, realizowanego do końca 2021 roku dzięki dotacji z programu Erasmus+. Projekt powstał we współpracy z festiwalami filmowymi promującymi kulturę krajów azjatyckich w Unii Europejskiej. W ramach projektu opracowano innowacyjne techniki niezawodowej edukacji osób dorosłych, oscylującej wokół tematyki kina i kultur Azji. Powstał między innymi cykl wykładów dostępnych on-line na temat kinematografii azjatyckich oraz rozległy przewodnik po dobrych festiwalowych praktyk edukacyjnych. Przeprowadzono także międzynarodowy kurs dziennikarstwa i krytyki filmowej. Organizacje biorące udział w projekcie przeszły szkolenie w zakresie skutecznego używania wydarzeń kulturalnych dla szerzenia tolerancji i budowania postaw otwartości. 

Pomimo bezprecedensowej sytuacji w sektorze kulturalnym wywołanej przez COVID-19, 14. edycja Pięciu Smaków w 2020 roku odbyła się i wytyczyła zupełnie nowy kierunek rozwoju wydarzenia, które z imprezy warszawskiej znacząco rozszerzyło zasięg i objęło terytorium całej Polski, docierając do licznej i zupełnie nowej publiczności. Internetowa edycja festiwalu dotarła do widzów, którzy w swoich miejscach zamieszkania nie mieli dostępu do starannie kuratorowanego i opatrzonego wprowadzeniami, debatami, spotkaniami z twórcami azjatyckiego kina. Było to niezwykle cenne doświadczenie, przewartościowujące funkcjonowanie fundacji. Od tej pory festiwal odbywa się w formie hybrydowej - zarówno w kinach jak i na platformie VOD, łącząc zalety kinowego doświadczenia filmowego święta z mobilnością i szerokim zasięgiem festiwalu online.

Festiwal Filmów Azjatyckich Pięć Smaków stanowi obecnie oś działalności fundacji i wokół niego rozwijane są inne projekty kulturalne, edukacyjne i społeczne. 

Fundacja Sztuki Arteria jest organizacją pozarządową non-profit, to znaczy, że nie generuje zysku, a wszystkie zebrane środki finansowe przeznacza na realizację celów statutowych.

W przypadku jakichkolwiek pytań związanych z festiwalem prosimy o kontakt: info@piecsmakow.pl oraz +48 880 628 585.