piecsmakow.pl

Spis treści

10. Festiwal Filmowy Pięć Smaków

Nowe Kino Azji

Sekcja konkursowa festiwalu

Atak serca

Droga do Mandalay

Dziecko apokalipsy

Dziesięć lat

Przemiana

Teren budowy

Tharlo

Zapis moich zmysłów

Złocisty ptak

Zły

Zwyczajna rodzina

Portret: Sion Sono

Sion Sono: portret buntownika

Antyporno

Gwiazda szeptów

Jestem Sion Sono!

Miłosne piekło

Miłość obnażona

Scena życia

Sion Sono mówi, jak jest

Kino Korei Północnej

Kino Korei Północnej - wprowadzenie

Hong Kil-dong

Mały domek na froncie

Rozkaz 27

Towarzyszka Kim w przestworzach

Odrestaurowana klasyka

Azjatycka klasyka odkrywana na nowo

Córka Nilu

Historia Santiego i Viny

Nasza siostra Hedy

Salaam Bombay!

Fukushima, pięć lat później

Fukushima, pięć lat później - wprowadzenie

Dziewczyna w technikolorze

Gwiazda szeptów

Oczka meduzy

Pokazy specjalne

Długie przeprosiny – film otwarcia

Fresh Wave 2015

Miasto jadeitu

Mnich z morza

Nguyen Trinh Thi: eseje filmowe

Trójka – film zamknięcia

Twoja i nie tylko twoja

Wojownicy

Miłość za sto jenów

Ostatni mistrz

Ostatni pociąg

Kino grozy

Lament

Sadako vs Kayako

Szczurołap

Uciszone

Radio Azja

Koncerty Radio Azja jesienią 2016

Jeong Cha-sik

Rasmee Wayrana

Midori Takada

Rozmowy festiwalowe

Oprowadzanie po wystawie „Duchy wspólnoty / Public Spirits” w CSW

Książka: „Cicha eksplozja. Nowe kino Azji Wschodniej i Południowo-Wschodniej”

Konwent festiwali filmów azjatyckich

Autorzy

10. Festiwal Filmowy Pięć Smaków

Festiwal Filmowy Pięć Smaków to coroczny przegląd kina z Azji Wschodniej, Południowo-Wschodniej i Południowej. Od dziesięciu lat prezentuje premierowo najnowsze, starannie wyselekcjonowane filmy z Dalekiego Wschodu, a także klasyczne dzieła kinematografii azjatyckich, retrospektywy wybranych twórców oraz przeglądy kinematografii narodowych.

Tworząc program, organizatorzy sięgają przede wszystkim po tytuły nieznane w Polsce, niedostępne w regularnej dystrybucji. W trakcie dotychczasowych edycji zaprezentowano pionierskie retrospektywy twórczości filmowej z Wietnamu, Tajlandii, Tajwanu, Malezji, Singapuru czy Hongkongu.

Festiwal gościł wielu wybitnych artystów z Azji, dając widzom niecodzienną możliwość spotkania z wyjątkowymi twórcami.

Na program 10. edycji festiwalu składają się następujące sekcje:

- Nowe Kino Azji – sekcja konkursowa, kilkanaście najlepszych filmów niezależnych, młodych twórców z Dalekiego Wschodu. Spośród nich zwycięzcę festiwalu wybierze People’s Jury – jedenastoosobowa grupa pasjonatów azjatyckiego kina.

- Kino Korei Północnej – wybór filmów z najbardziej zamkniętego państwa świata,

- Portret: Sion Sono – przegląd dzieł jednego z najoryginalniejszych współcześnie tworzących w Japonii reżyserów,

- Fukushima, pięć lat później – filmy poruszające temat traumy po katastrofie nuklearnej i tsunami w Japonii w 2011 roku,

- Wojownicy i kino grozy – przegląd najciekawszych nowych gatunkowych filmów azjatyckich: sztuki walk, horrory, thilllery,

- Azjatycka klasyka – odrestaurowane dzieła niepokazywane wcześniej w Polsce na dużym ekranie,

- Pokazy specjalne – pokazy wybranych filmów mistrzów kina Azji.

Nowe Kino Azji

Sekcja konkursowa festiwalu

Sekcja konkursowa Nowe Kino Azji to przegląd najświeższych i najbardziej oryginalnych produkcji z szybko zmieniającego się kontynentu: ciekawe formy, poruszające tematy i wyraziste głosy nowych pokoleń artystów, mocno zaznaczających swoje miejsce na mapie światowego kina. To obrazy odważne i intrygujące, opowiadające o aktualnych problemach mieszkańców krajów, w których zostały zrealizowane – rys społeczny jest w tym roku wyjątkowo silny.

W gronie 11 filmów, które będą walczyć o laury festiwalu znalazły się m. in.: nowelowa dystopia z Hongkongu „10 lat”, najgłośniejszy film polityczny ostatnich lat, o którym – ze względu na bardzo ostre działania chińskiej cenzury – pisały media na całym świecie; pokazywana m. in. w Wenecji i Toronto „Droga do Mandalay” Midiego Z, poetycka, ale opowiedziana z wielkim realizmem historia pary z Birmy, która nielegalnie przekracza granicę z Tajlandią, aby w bogatszym kraju szukać lepszej egzystencji; „Złocisty ptak” K. Rajagopala, porażający, surowy obraz ukazujący Singapur imigrantów. Bangladeski „Teren budowy” porusza temat miejsca kobiet w konserwatywnym muzułmańskim społeczeństwie, opowiadając zarazem uniwersalną historię o dylematach wkraczającej w dojrzałość aktorki teatralnej. O egzystencjalnych dylematach trzydziestolatków – filipińskich hipsterów – opowiada też zrealizowane z lekkością „Dziecko apokalipsy” Mario Cornejo.

Ale konkurs to także zaskakujące wariacje na temat kina gatunkowego: „Tharlo” to tybetański film drogi rozegrany w surowych, czarno białych kadrach; malezyjska „Przemiana” Daina Saida – mroczny i spektakularny film noir, opowiadający o brutalnych mordach powiązanych z lokalnymi legendami; indonezyjski „Zapis moich zmysłów” Joko Anwara – thriller polityczny, w którym niewinny romans filmowych geeków przeradza się w ryzykowną konfrontację z potężną strukturą władzy. Filipińska „Zwyczajna rodzina” łączy konwencje thrillera i kina dokumentalnego, ukazuje losy żywiołowych nastolatków z ulic Manili, tymczasem tajski „Atak serca” to przewrotna i pełna czarnego humoru komedia romantyczna, której głównym bohaterem jest poskramiający dedlajny grafik-freelancer.

Ważnym wydarzeniem konkursu będzie europejska premiera filmu „Zły” („Jagat”) w reżyserii Shanjheya Kumara Perumala z Malezji, który stał się niespodziwanym zwycięzcą 28th Malaysia Film Festival, torując drogę wykluczanemu dotychczas z rywalizacji kinu w językach mniejszości kulturowych.

Nagrody

Najlepszy film konkursu wybierze 11-osobowe People’s Jury. W 2016 roku przyznawana reżyserowi zwycięskiego obrazu nagroda o wysokości 2500 Euro ufundowana została przez Dyrektor Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej.

Jury przyzna także honorowe wyróżnienie.

Nagrodę, o charakterze niefinansowym, przyzna także jury NETPAC – międzynarodowej sieci wspierającej promocję azjatyckich kinematografii.

People’s Jury

People’s Jury to 11 miłośników kina, zakwalifikowanych do jurorskiego grona w drodze konkursu.

W People’s Jury 10. Festiwalu Filmowego Pięć Smaków znaleźli się: Dominika Andrzejewska, Dominika Drzastwa, Anna Natalia Kmieć, Dorota Kolber, Katarzyna Kuca, Łukasz Mańkowski, Michał Łukasz Mielnik, Hubert Nowicki, Jakub Przybyło, Paweł Skrzypczak, Michał Wilkołazki.

Jury NETPAC

Po raz pierwszy na 10. edycji festiwalu obradować będzie złożone z ekspertów międzynarodowe jury organizacji NETPAC, której celem jest promowanie kina azjatyckiego na świecie.

Jury NETPAC będzie obradować w składzie: Wafa Ghermani (Francja), Mara Matta (Włochy), Bina Paul (Indie).

Atak serca

Freelance: Ham puay… Ham phak… Ham rak mor / Heart Attack

Tajlandia 2015, 124’

reżyseria: Nawapol Thamrongrattanarit

projekcje: 19.11 godz. 19.30 Muranów, 23.11 godz. 17.45 Muranów

język: tajski

scenariusz: Nawapol Thamrongrattanarit

zdjęcia: Niramon Ross

montaż: Upanigkit Chonlasith

muzyka: Hualampong Riddim

obsada: Sunny Suwanmethanon, Davika Hoorne, Violette Wautier, Torpong Chantabubpha, Nottapon Boonprakob

producent: Jira Maligool, Wanruedee Pongsittisak, Chenchonnanee Soonthonsaratul, Suwimol Techasupinan, Weerachai Yaikwawong

produkcja: GTH, Jorkwang Films Co.

nagrody  i festiwale: Osaka Asian Film Festival 2016 – ABC Award; Thailand National Film Association Awards 2016 – Best Picture, Best Director, Best Screenplay, Best Actor, Best Actress, Best Supporting Actress, Best Editing, Best Original Score.

Czas to pieniądz, życie to praca, sen to fanaberia, a organizm może przecież składać się w 70% z kofeiny (pozostałe 30 to tanie żarcie z kiosku na najbliższym skrzyżowaniu). Yoon to mistrz Photoshopa, pogromca dedlajnów i kandydat do kontraktu dekady, dającego szansę na pracę dla japońskiego kontrahenta. Jedyne co przeszkadza ambitnemu retuszerowi, to dokuczliwa wysypka, której nie da się pozbyć z własnej skóry jednym kliknięciem myszki. Kiedy zdecyduje się w końcu wybrać do lekarza, za drzwiami gabinetu spotka uroczą, lecz zasadniczą dermatolożkę, która postawi przed nim najtrudniejsze zadanie: odpoczynek.

Minimalistyczna komedia Thamrongrattanarita to dotkliwie adekwatny obraz życia znanego wszystkim freelancerom. Reżyser w błyskotliwy sposób łączy konwencję subtelnej komedii romantycznej ze swoim charakterystycznym, poetyckim stylem i wizualną finezją. Inteligentny humor i trafne obserwacje wydobywają przy tym z tej prostej historii coś znacznie więcej niż środowiskowe żarty: to uniwersalna i bardzo współczesna diagnoza korporacyjnych relacji i świata mediów społecznościowych. Krytyczna, prześmiewcza, ale i pełna wyrozumiałości – bo nie zna życia ten, kto nigdy nie zarwał nocy nad projektem.

Nawapol Thamrongrattanarit

Urodzony w 1984 roku, studiował filologię chińską na Chulalongkorn University w Bangkoku. Krytyk filmowy, scenarzysta, współzałożyciel Third Class Citizen, tajskiej grupy zrzeszającej aktywistów filmowych. Brał udział w Berlinale Talent Campus, a w 2013 w Bienalle College w Wenecji. Jego „36” otrzymał nagrodę główną People’s Jury 7. Festiwalu Pięć Smaków.

Filmografia

2006 Bangkok Tanks (kr. m.)

2008 Sing Dee Dee (kr. m.)

2010 Cherie Is Korean-Thai (kr. m.)

2012 36

2013 Mary is Happy, Mary is Happy

2014 The Master (dok.)

2015 Atak serca / Heart Attack / Freelance: Ham puay… Ham phak… Ham rak mor

Droga do Mandalay

Zai jian wa cheng / The Road to Mandalay

Tajwan, Birma, Francja, Niemcy 2016, 108’

reżyseria: Midi Z

projekcje: 16.11 godz. 18.00 Muranów, 20.11 godz. 16.00 Kinoteka 3

język: tajski, birmański, angielski, chiński

scenariusz: Midi Z

zdjęcia: Tom Fan

montaż: Matthieu Laclau

muzyka: Lim Giong

obsada: Ko Kai, Wu Ke-xi, Wang Shin-hong, Zhao De-fu, Zheng Meng-lan, Pan Zheng-li, Kuang Jia-en, Li Wan-wu, Xu De-wei

producent: Patrick Mao Huang, Midi Z, Vincent Wang, Dominique Welinski, Katharina Suckale, Arfi Lamba, Aditya Assart, Zhao De-Fu

produkcja: Seashore Image Productions, Flash Forward Entertainment Myanmar Montage Films, House on Fire

nagrody i festiwale: Golden Horse FF 2016 – Outstanding Taiwanese Filmmaker of the Year; Venice IFF 2016 – Fedeora Prize for Best Film; Toronto IFF 2016; Vancouver IFF 2016; Busan IFF 2016; Mumbai IFF 2016; Sao Paulo IFF 2016.

Lianqing i Guo poznają się pod birmańską granicą, którą oboje właśnie nielegalnie przekroczyli, szukając lepszego losu w Tajlandii. Realia życia emigrantów nie są wymarzonym tłem dla budowania relacji, jednak między bohaterami, zajętymi poszukiwaniem pracy i staraniami o pozwolenie na pobyt, zaczyna rodzić się bliskość. Ich wizje przyszłości są jednak inne: ambitna Lianqing chce sięgać wyżej, Guo marzy tylko o szybkim zarobku i założeniu biznesu w rodzinnym kraju.

Midi Z wraca do kina fabularnego po dwóch dokumentach i instalacji poświęconych Birmańczykom pracującym w kopalniach jadeitu. W nowym filmie w charakterystyczny dla siebie sposób splata wątki dokumentalne z fikcją, co przekłada się na niezwykle mocny, uderzający autentyzmem obraz. Nie pochyla się nad bohaterami z litością – szczera, niewymuszona rejestracja ich emocjonalnej i geograficznej podróży zamknięta jest w długich, precyzyjnie kadrowanych ujęciach, odnajdujących hipnotyczne piękno w najmniej oczekiwanych przestrzeniach. Melancholijna ścieżka dźwiękowa podkreśla ich wyobcowanie z miejsca, w którym się znaleźli, tworząc zarazem atmosferę nieokreślonego napięcia.

W roli głównej pojawia się stała aktorka Midiego Z, nagradzana na wielu festiwalach Wu Ke-xi (oboje byli gośćmi 7. Pięciu Smaków), a partneruje jej Ko Kai, popularny tajwański aktor (znany z przebojowych komedii romantycznych, m.in. „Tiny Times”), który w roli pracownika fabryki umiejętnie wygasza swoją celebrycką aurę. Niezależny birmański twórca dysponował przy realizacji „Drogi do Mandalay” znacznie większym budżetem niż zazwyczaj, co przekłada się na wysoką jakość produkcyjną filmu, nie ujmując mu przy tym bezpośredniości i świeżości spojrzenia. Midi Z bywa porównywany do Hou Hsiao-hsiena, z którym dzieli pewną estetyczną wrażliwość, jednak każdy kolejny film ujawnia jego autorski, wyrazisty głos, dowodzący artystycznej dojrzałości.

Midi Z

Urodził się w 1982 roku w Birmie, w rodzinie o chińskich korzeniach. W wieku 16 lat wyemigrował z kraju w poszukiwaniu pracy, którą znalazł na placach budów Tajwanu. Jednocześnie studiował reżyserię. W 2009 został przyjęty do założonej przez Hou Hsiao-hsiena Taipei Golden Horse Film Academy jako jeden z najbardziej obiecujących reżyserów młodego pokolenia. Jego filmy, dające unikatowy wgląd w rzeczywistość współczesnej Birmy, stale goszczą na międzynarodowych festiwalach; „Biała śmierć” została nagrodzona w Edynburgu i Tajpej i zgłoszona jako kandydat Tajwanu do Oscara. Midi Z był gościem Pięciu Smaków w 2013 roku.

Wybrana filmografia

2011 Powrót do Birmy / Gui lai de ren/ Return to Burma

2012 Biedni ludzie / Poor Folk

2013 Letters from the South („Burial Clothes”)

2014 Biała śmierć / Bing du / Ice Poison

2015 Kopalnie jadeitu / Wa yu shi de ren / Jade Miners

2016 Miast jadeitu / Fei cui zhi cheng / City of Jade

2016 Droga do Mandalay / Zai jian wa cheng / The Road to Mandalay

Dziecko apokalipsy

Apocalypse Child

Filipiny 2015, 95’

reżyseria: Mario Cornejo

projekcje: 18.11 godz. 20.30 Muranów, 20.11 godz. 18.45 Kinoteka 2

język: tagalski, angielski

scenariusz: Mario Cornejo, Monster Jimenez

zdjęcia: Ike Avellana

montaż: Lawrence S. Ang

production design: Christina Dy

muzyka: Armi Millare

dźwięk: Corinne De San Jose

obsada: Sid Lucero, Annicka Dolonius, RK Bagatsing, Ana Abad Santos, Gwen Zamora

producent: Monster Jimenez, Aurora Oreta Michelle Dinglasan-Tomacruz, Marti Magsanoc

produkcja: Arkeofilms

nagrody i festiwale: QCinema 2015 – Best Film, Best Director, Technical Excellence in Editing, Best Supporting Actress; FAP Awards Philippines 2016 – Best Supporting Actress; Gawad Urian Awards 2016 – Best Supporting Actress; Star Awards for Movies 2016 – Indie Movie Cinematographer of the Year.

Krystaliczne fale, jasne plaże, skóra wystawiona na promienie słońca, senna atmosfera końca sezonu. To Baler, miejsce, w którym trzy dekady temu Francis Ford Coppola spędził kilka miesięcy podczas zdjęć do „Czasu apokalipsy”. Dziś jest oazą surferów. Jednym z nich jest Ford, o imieniu nie bez powodu kojarzącym się z postacią reżysera. Mężczyzna spędza beztrosko czas ze swoją energiczną, bezpośrednią dziewczyną; odwiedza ich jego dawny przyjaciel, przywożąc ze sobą narzeczoną o urodzie modelki.

Scenariusz autorstwa producencko-reżyserskiej pary, Mario Cornejo i Monster Jimenez, z lekkością, i subtelnym humorem portretuje grupę czwórki znajomych, stawiając zarazem przed nimi szereg egzystencjalnych pytań. Obezwładniający urok scenerii, bezpretensjonalny erotyzm wspólnych wypadów na plażę, urokliwe wieczory to nie wszystko: aura niekończących się wakacji nie chroni przed koniecznością brania odpowiedzialności za własne życie, a bohaterowie będą musieli skonfrontować się ze swoją przeszłością. Przesycone rozproszonym światłem kadry, niezwykle naturalna, niewymuszona gra aktorów i niespieszny montaż pozwalają jednak uniknąć dosłowności. Melancholijne piękno zdjęć uzupełnia nastrojowa muzyka Armi Millare z indie-rockowej grupy Up Dharma Down. Całość składa się na doskonale wyważone emocjonalnie, dojrzałe dzieło, mocno oddziałujące na zmysły.

Mario Cornejo

Reżyser filmowy, nagradzany twórca reklam, pracujący dla jednej z największych filipińskich firm produkcyjnych Film Experts. Jego debiutancka komedia „Big Time” okazała się ogromnym sukcesem, nagrodzonym na festiwalu Cinemalaya. Jest także autorem pokazywanego na MFF w Rotterdamie krótkiego metrażu „Stray Hearts” oraz producentem nagradzanego dokumentu „Kano: An American and His Harem”.

Filmografia

2005 Big Time

2006 First Day High

2008 Stray Hearts (kr. m.)

2016 Dziecko apokalipsy / Apocalypse Child

Dziesięć lat

Sap nin / Ten Years

Hongkong 2015, 103’

reżyseria: Ng Ka-leung, Jevons Au, Chow Kwun-wai, Wong Fei-pang, Kwok Zune

projekcje: 20.11 godz. 16.30 Muranów, 22.11 godz. 20.30 Muranów

język: kantoński

scenariusz: Leung Pui-pui, Fean Chung, Wong Ching, Wong Fei-pang, Jevons Au, Ho Fung-lun, Chung Chui-yi, Lulu Yang, Chow Kwun-wai, Ng Ka-leung

zdjęcia: Mike Mak, Lau Tsz-kin, Ho Chiu-yuen, Twinsen Ng

montaż: Wong Fei-pang, Gigi Li, Chow Kwun-wai, Ng Ka-leung

muzyka: Chun Hor, Daisuke Kashiwa, Herman Yip

obsada: Peter Chan, Wong Ching, Lau Ho-Chi, Leung Kin-ping, Liu Kai-chi, Siu Hin Ng

producent: Andrew Choi, Ng Ka-leung, Frankie Chan, Mandrew Kwan, Jevons Au

produkcja: Ten Years Studio

nagrody i festiwale: Hong Kong Film Critics Society Award 2015 – Film of Merit; 35th Hong Kong Film Awards 2015 – Best Film; Hong Kong IFF 2016; Udine Far East FF 2016; Sydney FF 2015; Taipei FF 2016; London FF 2016; Vancouver IFF 2016.

Pięć etiud, ukazujących życie w Hongkongu w 2025: spekulatywna, dystopijna wizja przyszłości metropolii podporządkowanej chińskim władzom. Młodzi reżyserzy przyglądają się różnym aspektom rzeczywistości, nie tworząc fantastycznych scenariuszy, a jedynie wyciągając konsekwencje z bieżących działań rządu. Pytają o restrykcje wprowadzane w imię zwiększania bezpieczeństwa, o zagrożoną tożsamość hongkońskiej kultury, o wpływ zmian wprowadzanych w edukacji na świadomość przyszłych pokoleń. Proste, lecz uderzające fabularne historie mówią o aktualnych obawach obywateli więcej niż socjologiczne analizy.

Zrealizowana całkowicie niezależnie produkcja była początkowo dystrybuowana jedynie w ograniczonym obiegu, jednak rozgłos, jaki zdobyła w mediach społecznościowych sprawił, że stał się błyskawicznie przebojem box office’u i kulturowym fenomenem. Ogromne zainteresowanie filmem wzbudziło niepokój chińskich władz, które określiły go mianem „wirusa dla umysłów”. Po tym, jak otrzymał nominację do Hongkońskich Nagród Filmowych, chińskie telewizje zrezygnowały z transmitowania gali; zablokowano też możliwość wyświetlania go w kinowej dystrybucji w Hongkongu, co sprowokowało tysiące widzów do udziału w pokazach organizowanych przez aktywistów w miejscach publicznych.

Chow Kwun-wai

Urodzony w 1979 roku, absolwent reżyserii, scenarzysta, konsultant scenariuszowy; jego dyplomowy projekt „Grandma’s Room” zdobył nagrodę szkoły za najlepszą reżyserię.

Filmografia

2006 Upstairs (kr. m.)

2013 A Complicated Story

2015 Dziesięć lat / Ten Years / Sap nin

Jevons Au

Urodzony w 1981 roku, absolwent reżyserii na Hong Kong Academy for Performing Arts, reżyser i scenarzysta, pracował także jako konsultant scenariuszowy.

Filmografia

2015 Dziesięć lat / Ten Years / Sap nin

2016 Trivisa

Kwok Zune

Urodzony w 1985 roku, ukończył reżyserię w 2009. Pracuje jako niezależny filmowiec.

Filmografia

2015 Dziesięć lat / Ten Years / Sap nin

Ng Ka-leung

Urodzony w 1981 roku, studiował projektowanie multimedialne, zajmował się post-produkcją i grafiką komputerową. Zrealizował serię dokumentów o sprzedawcach ulicznych Hongkongu „Fading Marketplaces”.

Filmografia

2015 Dziesięć lat / Ten Years / Sap nin

Wong Fei-pang

Urodzony w 1991 roku, niezależny filmowiec, absolwent City University of Hong Kong.

Filmografia

2014 An Odd Fish

2015 Dziesięć lat / Ten Years / Sap nin

Przemiana

Interchange

Malezja 2016, 102’

reżyseria: Dain Said

projekcje: 17.11 godz. 20.45 Muranów, 19.11 godz. 14.30 Kinoteka 3

język: malajski, angielski

scenariusz: Dain Said, June Tan, Nandita Solomon, Redza Minhat

zdjęcia: Jordan Chiam

montaż: Herman K. Panca

muzyka: Luka Kuncevic

obsada: Iedil Putra, Shaheizy Sam, Nicholas Saputra, Prisia Nasution, Nadiya Nisaa, Alvin Wong, Chew Kin Wah, Junad M. Nor.

producent: Michael Lake, Nandita Solomon

produkcja: Apparat

nagrody i festiwale: Locarno IFF 2016; Toronto IFF 2016; Sitges FF 2016; BFI London FF 2016.

Adam, były policyjny fotograf, który zrezygnował z pracy ze względu na stan emocjonalny, całymi dniami przesiaduje w mieszkaniu, z ukrycia dokumentując życie sąsiadów. Odwiedza go jednak dawny znajomy, detektyw szukający pomocy przy spędzającym sen z powiek śledztwie, związanym z serią makabrycznych rytualnych morderstw. Tropy prowadzą do dzielnicy wypełnionej sklepami pełnymi antyków i tajemniczych artefaktów z egzotycznych zakątków kraju.

Mroczny, spektakularny thriller Daina Saida, to podróż w niepokojący świat fantastycznych wizji i niewyjaśnionych wydarzeń. Reżyser, znany z wstrząsającego filmu „Bunohan”, po raz kolejny sięga do lokalnych wierzeń i tradycji, pokazując, jak mocno są one wpisane we współczesność. Fabuła toczy się wokół wątku archiwalnych reporterskich fotografii, pochodzących sprzed ponad stulecia – stanowią one nie tylko efektowny wizualnie rekwizyt, ale też, zestawione z setkami cyfrowych zdjęć gromadzonych przez głównego bohatera, stają się komentarzem do funkcjonowania obrazów w dzisiejszej rzeczywistości.

Niezwykła wyobraźnia wizualna twórców daje porażający efekt: mistyczne obrazy, zderzone z rzeczywistością współczesnej, miejskiej scenerii nowoczesnego Kuala Lumpur budują surrealistyczną atmosferę. Hipnotyzująca mieszanka gatunków filmowych, pełna międzykulturowych odniesień i czasoprzestrzennych skrzyżowań prowadzi widza w ekscytującą, niezwykłą podróż.

Dain Said

Urodzony w Kuala Lumpur reżyser i scenarzysta. Po ukończeniu wydziału filmowego na University of Westminister w Londynie, Said realizował reklamy i pracował dla telewizji. W 2006 nakręcił w Malezji swój pełnometrażowy debiut, „Dukun”, jednak jego dystrybucja została ze względów cenzorskich całkowicie wstrzymana. „Bunohan”, dopuszczony do oficjalnej dystrybucji, stał się jednym z hitów malezyjskich box-office’ów w 2011 roku i oficjalnym kandydatem Malezji do nagród Amerykańskiej Akademii.

Filmografia

2006 Dukun

2011 Bunohan / Bunohan. Return to Murder

2016 Przemiana / Interchange

Teren budowy

Under Construction

Bangladesz 2015, 88’

reżyseria: Rubaiyat Hossain

projekcje: 18.11 godz. 16.15 Kinoteka 3, 19.11 godz. 17.00 Muranów Mała

język: bengalski

scenariusz: Rubaiyat Hossain

zdjęcia: Martina Radwan

montaż: Sujan Mahmud

muzyka: Shayan Chowdhury

obsada: Shahana Goswami, Rahul Bose, Mita Rahman

producent: Ashique Mostafa, Rubaiyat Hossain

produkcja: Khona Talkies

nagrody i festiwale: Asian American IFF 2016 – Emerging Director Award; Dhaka IFF 2016 – Best Audience Award, Women Film Maker’s Section Award (Special Mention); Vesoul Asian FF 2016 – Jury Prize of the International Jury, Critics Jury Award (Special Mention), Emile Guimet Award.

Roya to nowoczesna muzułmanka z bengalskiej klasy średniej. Jest aktorką teatralną, co nie do końca podoba się jej bardziej tradycyjnej matce i mężowi, który coraz mocniej naciska, by pomyślała o macierzyństwie. Tymczasem spektakl, w którym bohaterka gra główną rolę, zaproszony zostaje na europejskie tournée, dając jej możliwość nie tylko rozwijania kariery, ale też szansę reprezentowania swojego kraju w repertuarze o znaczącym politycznym podtekście.

Historia trzydziestolatki, która dojrzewa artystycznie, równocześnie „wyrastając” z roli młodej bohaterki spektaklu, to opowieść o twórczym rozwoju, dylematach związanych z oczekiwaniami wobec kobiet w konserwatywnym społeczeństwie, ale też obywatelskiej odpowiedzialności. Reżyserka wplata w fabułę fragmenty spektaklu – „Czerwonych oleandrów” Rabindranatha Tagore, sztuki z początku XX wieku, opowiadającej o zderzeniu wolnego ducha ze społecznymi barierami. W tle przewija się także historia innej kobiety, dawnej pomocy domowej Royi, która pracuje w niebezpiecznych warunkach w jednej z bangladeskich fabryk odzieżowych. Wielowątkowy, poruszający film to rzadka okazja spojrzenia na współczesną rzeczywistość regionu, ukazaną z kobiecej perspektywy, w szczery i bezkompromisowy sposób.

Rubaiyat Hossain

Reżyserka, producentka, aktorka, scenarzystka. Absolwentka Women Studies na Smith College oraz South Asian Studies na Uniwersytecie Pensylwanii. Pracowała w ogranizacjach pozarządowych, była współorganizatorką pierwszych międzynarodowych warsztatów dotyczących seksualności i praw kobiet na uniwersytecie BRAC w Dhace. Jej pierwszy pełnometrażowy film, antywojenny „Meherjaan” został pokazany i nagrodzony na kilkudziesięciu międzynarodowych festiwalach, jednak w Bangladeszu po tygodniu od premiery zakazano jego wyświetlania.

Filmografia

2005 Priyo Ami (kr. m.)

2005 Balikar Gollachut (kr. m.)

2005 Shimanto (kr. m.)

2011 Meherjaan

2015 Teren budowy / Under Construction

Tharlo

Chiny 2015, 123’

reżyseria: Pema Tseden

projekcje: 17.11 godz. 18.30 Kinoteka 3, 20.11 godz. 13.15 Kinoteka 3

język: tybetański

scenariusz: Pema Tseden

zdjęcia: Lu Songy

montaż: Gregorius Arya, Song Bing

muzyka: Wang Jue

obsada: Shide Nyima, Tso Yangshik

producent: Qin Ling, Wu Leilei, Sean Wang, Gao Hong, Xu Li, Sun Jialin

produkcja: Beijing Fenghua Times Culture Communication, Beijing YiHe Star Film Production, Heaven Pictures (Beijing) Culture & Media Co., New Heaven Picture Culture & Media

nagrody i festiwale: Asia Pacific Screen Awards 2015 – Achievement in Cinematography (Special Mention); Golden Horse FF 2015 – Best Adapted Screenplay; Tokyo FILMEX 2015 – Grand Prize, Student Jury Prize; IF of Asian Cinema Vesoul 2016 – INALCO Prize, Grand Prize; Shanghai Film Critics Award 2016; Venice IFF 2015; Busan IFF 2015; Vancouver IFF 2015; HKIFF 2016.

Tharlo ma 40 lat, umie wyrecytować z pamięci Czerwoną Książeczkę Przewodniczącego Mao i właśnie po raz pierwszy w życiu zamierza zrobić sobie zdjęcie do dowodu osobistego. Wymaga to jednak wizyty u fryzjerki. Jak się okazuje, niezwykle sympatycznej.

Daleki od etnograficzno-podróżniczych obrazków „magicznego Tybetu” film pozwala przyjrzeć się współczesnej rzeczywistości tego kraju z nietypowej, świeżej perspektywy. W czarno-białych kadrach i prostej narracji Pema Tseden zamyka poetycką i pełną subtelnego humoru historię o odkrywaniu i realizowaniu marzeń. Kiedy urzędnik informuje Tharlo o obowiązku posiadania dowodu, ten pyta „Nie wystarczy, że sam wiem, kim jestem?”. Szybko okazuje się, że wiedzę tą będzie musiał zweryfikować. Spotkanie naiwnego, szorstkiego w obyciu i przyzwyczajonego do samotności pasterza z energiczną małomiasteczkową fryzjerką staje się pretekstem do pokazania realiów życia w regionie Tongde (miejscu pochodzenia reżysera) – ale nie tylko. W obrazie można doszukiwać się politycznych alegorii, lecz to przede wszystkim bezpretensjonalna opowieść o autentycznych emocjach i pojawiającym się nieoczekiwanie impulsie do zmiany.

Pema Tseden

Urodzony w 1969 roku tybetański reżyser, pisarz i scenarzysta. Pierwszy Tybetańczyk, który ukończył prestiżową Akademię Filmową w Pekinie. Jego pełnometrażowy debiut, „The Silent Holy Stones” był pierwszym filmem zrealizowanym w języku tybetańskim, z ekipą filmową w całości złożoną z Tybetańczyków. Jego filmy pokazywane i nagradzane były na wielu międzynarodowych festiwalach, między innymi w Bangkoku, Tajpej, Locarno, Hongkongu, Tokio i Wenecji. Opublikował ponad 50 opowiadań i powieści, pisanych zarówno w języku tybetańskim jak i mandaryńskim, które doczekały się przekładów na wiele języków.

Filmografia

2005 Lhing vjags kyi ma ni rdo vbum / The Silent Holy Stone

2009 Poszukiwana / Xunzhao zhimei gengdeng / The Search

2009 Flames Wafting in 1983

2010 Khyi rgan / Old Dog

2014 Yangdar / The Sacred Arrow

2015 Tharlo

Zapis moich zmysłów

A Copy of My Mind

Indonezja, Korea Południowa 2015, 116’

reżyseria: Joko Anwar

projekcje: 18.11 godz. 20.30 Kinoteka 3, 21.11 godz. 20.30 Kinoteka 3

język: indonezyjski

scenariusz: Joko Anwar

zdjęcia: Ical Tanjung, SI

montaż: Arifin Cuunk

muzyka: Rooftopsound

obsada: Tara Basro, Chicco Jerikho, Ario Bayu, Maera Panigoro, Paul Agusta

producent: Tia Hasibuan, Uwie Balfas

produkcja: Lo-Fi Flicks, CJ Entertainment

nagrody i festiwale: Jogja-NETPAC Asian FF 2015 – Geber Award; Venice FF 2015; Toronto IFF 2015; Busan IFF 2015; IFF Rotterdam 2016; Sydney FF 2016.

Błyskotliwy thriller z mocnym politycznym wydźwiękiem. Sari to kinofilka, pracująca w salonie kosmetycznym, każdy wolny wieczór spędzająca na pochłanianiu kolejnych obrazów. Alek zarabia na życie, tworząc napisy do pirackich filmowych kopii. Ich drogi muszą się przeciąć: jednak na skutek splotu wydarzeń w ręce dziewczyny trafia pewien film, którego nikt nie powinien zobaczyć. Romantyczna historia geekowskiego związku przeradza się w pełną napięcia konfrontację z potężną strukturą, uosabiającą najgorsze oblicze władzy.

Joko Anwar brawurowo operuje wypracowanymi w swoich wcześniejszych thrillerach i horrorach środkami. Pod płaszczem czarującej historii miłosnej przemyca metaforę społeczno-politycznej sytuacji w Indonezji. Z doskonałym wyczuciem przestrzeni portretuje zaułki Jakarty, która ze swoim chaotycznym urokiem wyrasta na drugoplanowego bohatera filmu. „Zapis moich zmysłów” był odkryciem sekcji Orizzonti ubiegłorocznego MFF w Wenecji i zachwyca publiczność festiwali filmowych na całym świecie.

Joko Anwar

Urodzony w 1976, reżyser i scenarzysta. Studiował inżynierię kosmiczną, zajmował się krytyką filmową. Zadebiutował przebojową komedią „Obietnica Joni’ego”. Zrealizowany w konwencji noir „Martwy czas: Kala” także stał się wielkim komercyjnym sukcesem i otwarł przed reżyserem drogę na rynki międzynarodowe, trafiając na listę najlepszych filmów roku magazynu Sight and Sound. Uznawany za jednego z najbardziej oryginalnych twórców indonezyjskiego kina, ceniony jest za przewrotne i zaskakujące scenariusze, inteligentnie wykorzystujące gatunkowe schematy do poruszania kontrowersyjnych tematów i mocnego portretowania współczesnej rzeczywistości.

Filmografia

2005 Obietnica Joni’ego / Janji Joni / Joni’s Promise

2007 Martwy czas: Kala / Kala / Deadtime

2009 Pintu Terlarang / Forbidden Door

2012 Modus Anomali

2015 Zapis moich zmysłów / Copy of my Mind

Złocisty ptak

A Yellow Bird

Singapur, Francja 2016, 112’

reżyseria: K. Rajagopal

projekcje: 20.11 godz. 18.30 Kinoteka 3

język: tamilski, mandaryński, angielski, hokkien

scenariusz: K. Rajagopal, Jeremy Chua

zdjęcia: Michael Zaw

montaż: Fran Borgia

production design: James Page

muzyka: Justin Loh, Roman Dymny

obsada: Sivakumar Palakrishnan, Huang Lu, Seema Biswas, Udaya Soundari, Nithiyia Rao, Indra Chandran

producent: Fran Borgia, Claire Lajoumard, Jeremy Chua

produkcja: Akanga Film Productions

nagrody i festiwal: Cannes FF 2016; Hamburg FF 2016; Busan IFF 2016; London East Asia FF 2016.

Singapur: azjatycki tygrys, nieskazitelnie czyste miasto pełne wysokich, lśniących wieżowców i żyjących w dostatku ludzi. Jednak nie dla wszystkich jest to raj. W pełnometrażowym debiucie K. Rajagopala kieruje kamerę w inną stronę, zanurzając się w odrębny świat mniejszości indyjskiej, stanowiącej 7% wszystkich mieszkańców… To rzeczywistość ludzi, którzy, zepchnięci do ciasnego getta, walczą codziennie o przetrwanie.

Milczący, ponury Siva wychodzi z więzienia po odsiedzeniu 8-letniego wyroku za przemyt. W domu okazuje się, że matka wynajęła jego pokój robotnikom z Chin, a żona wraz z córeczką zniknęły, zacierając za sobą wszystkie ślady. Siva chce je za wszelką cenę odzyskać i w staraniu tym posuwa się do skrajnych, często brutalnych działań. Jego pełna gniewu i napięcia wędrówka po labiryncie uliczek Małych Indii stanie się desperacką próbą odbudowania przeszłego życia i relacji, którą zniszczył.

Wydaje się, że nadzieja pojawia się, gdy Siva poznaje nielegalnie przebywającą w Singapurze Chinkę Chen Chen, która podobnie jak on funkcjonuje na marginesie i chwyta się wszelkich możliwości zarobku. Ale chwilowa stabilizacja wydaje się być równie prowizoryczna jak postawiony na skrawku ziemi namiot, w którym Chen Chen zmuszana jest do prostytucji.

„Złocisty ptak” jest filmem chropowatym, drapieżnym i autentycznym, nie tylko dlatego, że przygotowując się do głównej roli Sivakumar Palakrishnan przez jakiś czas żył i spał na ulicy. W dusznych kadrach „Złocistego ptaka” wieżowce majaczą gdzieś na nieostrym trzecim planie.

K. Rajagopal

Urodzony w 1965 roku. Wielokrotnie nagradzany za filmy krótkometrażowe, pracował jako scenarzysta i reżyser filmów telewizyjnych. Zrealizował etiudy w ramach zbiorowych filmów „Lucky 7” i „7 Letters”, które trafiły na międzynarodowe festiwale. Przez ponad dekadę związany z teatrem jako dramaturg, wystąpił też na scenie w roli Króla Leara. W 2012 otrzymał rządowe stypendium na realizację reżyserskiego debiutu.

Filmografia

1995 I Can’t Sleep Tonight (kr. m.)

1996 The Glare (kr. m.)

2008 Lucky 7

2010 Timeless (kr. m.)

2010-2011 Asia Exposed (TV dok.)

2015 7 Letters

2016 Złocisty ptak / Yellow Bird

Zły

Jagat

Malezja 2015, 90’

reżyseria: Shanjhey Kumar Perumal

projekcje: 19.11 godz. 16.45 Muranów, 21.11 godz. 18.00 Kinoteka 3

język: tamilski, malajski

scenariusz: Yuvarajan Subramaniam

zdjęcia: Senthil Kumaran Muniandy

montaż: Kumarann Arumugam (In House Production)

art director: Esvaran Krishnan

dźwięk: Mohd Safuan Dardiri

obsada: Harvin Raj, Jibrail Rajhula, Tinesh Sathi Krishnan, Kuben Mahadevan, Senthil Kumaran Muniandy, Perakas Rajaram, Marup Mustapah, Steven Chua

producent: Datuk Seri A. Anandan, Myskills Foundation

produkcja: Skyzen Studios

nagrody i festiwale: 28th Malaysia FF – Best Film, Best New Director; New York Asia FF 2016.

Appoy to pełen energii dwunastolatek, wychowujący się w skrajnie trudnych warunkach. Kocha Michaela Jacksona, jednak jego rzeczywistość to świat gangów i męskiej przemocy; ojciec każe mu przykładać się do nauki, chłopiec coraz bardziej świadomie rozpoznaje jednak mechanizmy, które będą determinować jego losy.

Mroczna, realistyczna narracja rozgrywająca się w latach 90. w Malezji to po części brutalne kino gatunkowe, po części gorzki społeczny reportaż, ukazujący przemilczaną część historii kraju i losy tamilskiej mniejszości, zepchniętej na margines i wykluczonej z dynamicznie rozwijającego się społeczeństwa, zmuszonej do walki o przetrwanie. Uderzająco wiarygodny psychologicznie portret młodego buntownika, który nie może dopasować się do systemu i na oczach widza zaczyna tracić dziecięcą niewinność, może budzić skojarzenia z historią Apu, bohatera mistrzowskiej trylogii Satyajita Raya – na Appoya czeka jednak znacznie bardziej drastyczna szkoła życia.

Film czekał na realizację ponad dekadę; ze względu na poruszany temat twórcom nie było łatwo zgromadzić fundusze na produkcję. Większość aktorów, która wzięła w nim udział, to naturszczycy – włącznie z odtwórcą głównej roli, którego reżyser odkrył realizując dokument w jednym z malezyjskich domów dziecka. Mimo budżetowych ograniczeń, dzięki długotrwałym przygotowaniom udało się osiągnąć wysoką produkcyjną jakość: film uderza mocną ścieżką dźwiękową i zrealizowanymi w niezwykle malowniczych sceneriach zdjęciami.

Większość bohaterów porozumiewa się językiem tamilskim: z tego względu „Zły” został początkowo wykluczony z możliwości ubiegania się o nagrodę główną Malezyjskich Nagród Filmowych (podobnie jak dwa inne popularne tytuły), co wzbudziło protesty. Na ich skutek organizatorzy zmienili regulamin, znosząc obowiązujące do tej pory limity językowe, dzięki czemu o tytuł najlepszego filmu mogą się ubiegać produkcje realizowane we wszystkich mniejszościowych językach kraju. Dzięki temu „Zły” otrzymał zarówno nominację, jak i laur najlepszego filmu roku.

Shanjhey Kumar Perumal

Reżyser, scenarzysta, przez wiele lat pracował w produkcji telewizyjnej, realizując dokumenty, krótkie metraże i programy tematyczne. Jego krótkie filmy trafiły na międzynarodowe festiwale: „Thaipoosam” został pokazany w Rotterdamie, „Jagat” otrzymał nagrodę za zdjęcia w Toronto. Pełnometrażowy film pod tym samym tytułem jest fabularnym debiutem reżysera.

Filmografia

2006 Thaipoosam (dok.)

2009 Machai (kr. m.)

2010 Jagat (kr. m.)

2012 The Day The River Ran Red (kr. m., dok.)

2015 Satori (dok.)

Zwyczajna rodzina

Pamilya Ordinaryo / Ordinary People

Filipiny 2016, 107’

reżyseria: Eduardo Roy, Jr.

projekcje: 17.11 godz. 14.00 Muranów, 20.11 godz. 20.45 Kinoteka 3

język: tagalski

scenariusz: Eduardo Roy, Jr.

zdjęcia: lbert Banzon

montaż: Carlo Francisco Manatad

muzyka: Erwin Fajardo

obsada: Ronwaldo Martin, Hasmine Killip, Maria Isabel Lopez, Sue Prado, Ruby Ruiz, Moira Lang, Karl Medina, Erlinda Villalobos, Domingo Cobarrubias, Paolo Rodriguez, John Bon Andrew Lentejas, John Vincent Servilla, Rian Magtaan, Myla Monido, Alora Sasam, Ruth Alferez

producent: John Tan, Ferdinand Lapuz

produkcja: Found Films

nagrody i festiwale: Cinemalaya Independent FF 2016 – Best Film, Best Director, Best Editing, Best Actress, NETPAC Award; Venice IFF 2016 – Venice Days Audience Award; London East Asian Film Festival – Special Mention for Best Director and Best Actress; Hanoi IFF 2016 – Best Director Award; Best Actress Award.

Jane i Aries na pierwszy rzut oka mogliby być w zasadzie całkiem typowymi nastolatkami – lubią modne fryzury, chętnie robią sobie selfie, kłócą się, rozstają i wracają do siebie. Ale żyją na ulicach gorącej, chaotycznej Manili, od czasu do czasu zaciągają się klejem, a w ich życiu niedawno pojawiło się dziecko. Radzą sobie z sytuacją najlepiej, jak potrafią, nawet jeśli wymaga to sięgnięcia po najbardziej drastyczne środki. Jednak pewnego dnia niemowlę znika w podejrzanych okolicznościach.

Eduardo Roy Jr. pokazuje życie zwykłej-niezwykłej rodziny w szczery i bezpretensjonalny sposób, płynnie przechodząc granicę między para-dokumentalnym kinem obyczajowym a żywiołowym thrillerem. Pełen frustracji, brutalności i wyzwań świat ulicy intryguje i zaskakuje, jego bohaterowie hipnotyzują energią i determinacją, choć ich zachowań trudno nie uznać za kontrowersyjne. Roy w mocnym scenariuszu stawia przed widzem najbardziej fundamentalne etyczne pytania, stroniąc przy tym od dydaktyzmu i otwierając pole do szerokiej dyskusji. Dynamicznie prowadzona kamera podąża za bohaterami bardzo blisko, zapraszając widza do udziału w ich życiu – ale reżyser wplata w narrację także ujęcia z miejskiego monitoringu, przypominając, że z perspektywy kinowego fotela możemy dojrzeć jedynie wycinek portretowanej rzeczywistości. Udaje mu się uchwycić całą ambiwalencję sytuacji bohaterów, mogących liczyć tylko na siebie, ale pełnych uczuć i gotowych walczyć o to, co najważniejsze.

Eduardo Roy Jr.

Absolwent New Era University w Quezon City i Philippine School of Interior Design (PSID). Pracował jako projektant wnętrz, jednocześnie pisząc scenariusze telenowel i reżyserując. Jego filmy zostały docenione na międzynarodowych festiwalach (m.in. w Berlinie, Vancouver i Vesoul). Był gościem 8. Pięciu Smaków w 2014 roku.

Filmografia

2002 Ulirat (kr. m.)

2006 Ang pinakamahabang one night stand (kr. m.)

2011 Fabryka dzieci / Bahay Bata / Baby Factory

2013 Metamorfoza / Quick Change

2016 Zwyczajna rodzina / Pamilya Ordinaryo / Ordinary Family

Portret: Sion Sono

Sion Sono: portret buntownika

Sion Sono to jeden z najważniejszych i najbardziej wpływowych głosów współczesnego japońskiego kina. Niezależny, łamiący zasady twórca od lat zgłębia mroczne strony japońskiej psyche, z rozmachem sięgając po najmocniejsze formy i najbardziej skrajne konwencje: od mrocznej groteski i popkulturowego szaleństwa po surowy, wysmakowany minimalizm. W programie sekcji znalazło się sześć filmów z różnych okresów twórczości reżysera oraz unikatowy dokument, odsłaniający także jego mniej znane oblicza.

Reżyser, performer, scenarzysta, poeta, malarz i muzyk, który dziś ma na swoim koncie niemal 50 tytułów, zaczynał od realizowanego bez budżetu kina offowego, określanego w Japonii mianem jishu eiga. Jego wczesne, rejestrowane na taśmie 8 mm filmy to surowy zapis młodzieńczego buntu – ale nie tylko: za rozedrganymi, punkowymi kadrami skrywa się także ogromna wrażliwość i rozsadzająca scenariuszowe ramy, pełna pasji miłość do kina. W „Jestem Sion Sono!” młody autor kieruje kamerę na samego siebie, w egocentryczny pamiętnik wplatając jednak intrygujące eksperymenty formalne. W „Scenie życia” bawi się mangowymi konwencjami i nawiązaniami do filmów o potworach, splatając z nimi uderzająco szczery obraz własnej rodziny. Obydwa filmy zostały docenione na najważniejszym przeglądzie kina niezależnego w Japonii lat osiemdziesiątych – PIA Film Festival. Wydobyte z festiwalowego archiwum kopie zostały poddane odświeżeniu, dzięki czemu fani reżysera mają dziś niepowtarzalną okazję odkryć pierwsze jego prace, w których doszukać się można zalążków rozwijanej później estetyki, a przy tym odkryć niespokojnego ducha awangardowego kina dekady.

Przełomowym dla kariery Sono okazał się „Klub samobójców” z 2001, rozpoczynający się jedną z najbardziej wstrząsających scen w historii kina, w której na jednej z tokijskich stacji metro pod rozpędzony pociąg wskakuje pięćdziesiąt roześmianych nastolatek. Uderzający formalnie i bezlitosny dla japońskiego społeczeństwa obraz przyczynił się do przypisania Sono etykiety kontestatora, artysty radykalnego, który nie waha się przed sięganiem po najbardziej drastyczne środki, by dotknąć najboleśniejszych miejsc. Sławę tę ugruntowała tak zwana trylogia nienawiści – „Miłość obnażona” (2008), „Cold Fish” (2010, 5. Pięć Smaków) oraz „Miłosne piekło” (2011): trzy eklektyczne, zrealizowane z rozmachem filmy, stanowiące popis reżyserskiej wirtuozerii. Każdy w nieco innej konwencji: pierwszy to perwersyjne kino dla nastolatków połączone z sekciarskim thrillerem i genderowo przewrotną opowieścią o zemście, drugi – brutalny psychologiczny slasher z wątkiem akwarystycznym, trzeci – mroczna emancypacyjna baśń, zrywająca mieszczańską skorupkę z klasycznego japońskiego kina o życiu rodzinnym. Groteskowa stylistyka, skąpane w nasyconych barwach sceny przemocy, radykalne podejście do erotyki i przewrotne, zaskakujące scenariusze odebrały dech widzom nie tylko w kraju, ale też na międzynarodowych festiwalach, przynosząc twórcy status artysty kultowego. Wizualne szaleństwo, mroczne poczucie humoru i feeria popkulturowych odniesień to jednak nie wszystko – przy bliższym spojrzeniu docenić można niezwykłą kulturową erudycję Sono. Szerokie spektrum jego inspiracji sięga od mistrza mangi Osamu Tezuki, poprzez dzieła Kafki, Dostojewskiego, Millera i Villona, po klasykę filmowej awangardy: Godarda, Jodorowskiego, Oshimę, Terayamę – by wymienić tylko najbardziej oczywiste punkty odniesienia. Trudno też nie dostrzec w twórczości Sono psychoanalitycznego zacięcia i schopenhauerowskiego, niezbyt optymistycznego spojrzenia na ludzką egzystencję.

Obok form ekstremalnych nie brak w twórczości Sono filmów realizowanych z subtelnością i nieskrywanym liryzmem. Do tych pierwszych należała większość ostatnich produkcji reżysera, by wymienić tylko unurzany w litrach sztucznej krwi „Zabawmy się w piekle”, musicalowy „Tokyo Tribe” czy groteskowo-świąteczny, nawiązujący do kaiju eiga „Love & Peace”. W najnowszej produkcji, „Gwieździe szeptów”, twórca sięga po ciszę, minimalizm i bardzo lekko poprowadzoną (choć nasyconą niebłahą treścią) narrację. Nawiązując formalnie do własnego „Pokoju” z 1992 roku redukuje dźwięk i kolor, zabierając widzów w melancholijną kosmiczną podróż.

Zdjęcia do filmu powstały częściowo w dotkniętej skutkami katastrofy z 2011 roku prefekturze Fukushima; mieszkańcy regionu zostali zaangażowani jako statyści. To powrót reżysera do tematu narodowej tragedii, którą zajmował się wcześniej w „Krecie” i „Kraju nadziei”. W filmach wszechstronnego reżysera nie brakuje bowiem także wątków społecznych i politycznych, które wplata w nieoczekiwane konteksty. Jednym z przykładów takiego działania można znaleźć w kolejnym tegorocznym projekcie – „Antyporno”. Kipiący kolorami film został zrealizowany w ramach reaktywacji kultowej erotycznej serii słynnej wytwórni Nikkatsu. Sono podszedł do zadania jak zwykle przewrotnie, grając z oczekiwaniami widzów i wymogami cyklu. Oddał przy tym symboliczny hołd swoim bohaterkom, wśród których znaleźć można wiele niezależnych, niestereotypowych i silnych kobiet, które co prawda bywają ciężko doświadczane przez los, jednak nie wahają się przejmować kontroli nad zdarzeniami. W jednym z wywiadów reżyser potwierdził, że nie ma nic przeciwko temu, by określać go zarówno twórcą perwersyjnym, jak i feministycznym – to jednak wciąż jedne z bardzo wielu określeń, których potrzeba, by choćby zbliżyć się do opisania jego niezwykłego, przebogatego dorobku.

Jagoda Murczyńska

Wybrana filmografia:

1985 Jestem Sion Sono! / Ore wa Sono Sion da!! / I Am Sion Sono!

1986 Scena życia / Otoko no hanamichi / A Man’s Flower Road

1992 Pokój / The Room / Heya

2001 Klub samobójców Jisatsu sakuru / Suicide Club

2008 Miłość obnażona / Ai no mukidashi / Love Exposure

2010 Cold Fish / Tsumetai nettaigyo / Cold Fish (5. Pięć Smaków)

2013/1995 Zły film / Bad movie (7. Pięć Smaków)

2013 Zabawmy się w piekle / Jigoku de naze warui / Why Don’t You Play in Hell (8. Pięć Smaków)

2014 Tokyo Toraibu / Tokyo Tribe

2015 Love & Peace (9. Pięć Smaków)

2015 Shinjuku suwan / Shinjuku Swan Kabukicho Skauto Sabaibaru

2015 Riaru onigokko / Tag

2015 Gwiazda szeptów / Hiso hiso boshi / The Whispering Star

2016 Antyporno / Anchi poruno / Antiporno

Antyporno

Anchi poruno / Antiporno

Japonia 2016, 78’

reżyseria: Sion Sono

projekcje: 18.11 godz. 22.30 Muranów, 23.11 godz. 20.30 Kinoteka 3

język: japoński

scenariusz: Sion Sono

zdjęcia: Maki Ito

montaż: Junichi Ito

muzyka: Susumu Akizuki

obsada: Ami Tomite, Mariko Tsutsui, Fujiko, Sayaka Kotani, Tomo Uchino, Hirari Ikeda, Ami, Saki

producent: Naoko Komuro, Masahiko Takahashi

produkcja: Django Film, Nikkatsu

Kyoko, aktorka, modelka, gwiazda, wygląda na trochę znudzoną, zamknięta w bajecznie kolorowym apartamencie. Bawi się telefonem, przebiera w kolejne, niewiele zakrywające koronkowe fatałaszki. Wygłasza pełne pasji monologi, wyżywa się na asystentce, poddając ją wszelakim upokorzeniom. Czy to rzeczywistość, czy może ćwiczenia do roli? Kto tu kogo upokarza, kto tu kogo podgląda? I skąd wziął się erotyczny film, który bohaterka wyświetla na ścianie?

Sono miesza porządki rzeczywistości i myli tropy, wciągając widza w perwersyjną grę z – wydawałoby się przewidywalną – formą gatunkową. Barwny, dopieszczony wizualnie spektakl kryje wiele niespodzianek (a także nawiązań do innych prac reżysera – między innymi jego obrazów malarskich, ale też do wczesnego filmu „Jestem Keiko”, gdzie zastosował podobne rozwiązania estetyczne). Całości bliżej do filmów Lyncha niż typowego filmu erotycznego, a zaprojektowane przez Sono narracje prowadzą widza na nieoczekiwane tereny.

Film powstał w ramach projektu reaktywacji kultowego cyklu Nikkatsu: popularnej na przełomie lat 70. i 80. serii „Roman porno”, w której erotyczne filmy realizowali najbardziej awangardowi twórcy epoki. Stworzona dla utrzymania wytwórni w czasach kryzysu kinowej frekwencji, okazała się polem startowym dla wielu artystów, dla których zamknięte były drzwi wielkich producentów, a przy tym fenomenem kulturowym, który wywarł wpływ na wielu późniejszych artystów. Z okazji zbliżającej się 45. rocznicy powstania serii wytwórnia zaprosiła do współpracy Siona Sono, Hideo Nakatę, Akihiko Shiotę, Kazuyę Shiraishiego oraz Isao Yukisadę. Nikkatsu stawia sobie za cel powrót do wysokojakościowej erotyki: w czasach, gdy seks stał się łatwo dostępnym towarem, producenci chcą postawić wysoko poprzeczkę i szukać sposobu opowiadania o seksualności w ambitny i ekstrawagancki sposób.

Gwiazda szeptów

Hiso hiso boshi / The Whispering Star

Japonia 2015, 100’

reżyseria: Sion Sono

projekcje: 19.11 godz. 14.45 Muranów, 21.11 godz. 18.15 Muranów

język: japoński

scenariusz: Sion Sono

zdjęcia: Hideo Yamamoto

montaż: Junichi Ito

muzyka: Hajime Komiya

obsada: Megumi Kagurazaka, Kenji Endo, Yuto Ikeda, Kouko Mori

producent: Takeshi Suzuki, Izumi Sono, Sion Sono

produkcja: Sion Production

nagrody i festiwale: Toronto IFF 2015 – NETPAC Award; Rome FF 2015; Tokyo FILMeX 2015; Rotterdam IFF 2016; Hong Kong IFF 2016.

Ludzkość została zdziesiątkowana przez nieokreśloną katastrofę. W opustoszałych miastach panuje cisza i bezruch – niemal tak całkowite, jak w międzygwiezdnych przestrzeniach, które w samotności przemierza kurierka-android, Yoko Suzuki, doręczająca przesyłki rozproszonym w kosmosie ostatnim odbiorcom.

Sion Sono, którego widzowie na całym świecie pokochali za rozmach w wykorzystaniu radykalnych stylistyk, drastycznych narracji i cross-gatunkowego szaleństwa, tym razem wysyła nas – dosłownie – na zupełnie inną planetę. Czarno-białe kadry, niewielka ilość dialogów, kontemplacja detali, subtelna narracja, której cały ciężar emocjonalny rozegrany zostaje w półcieniach, niedopowiedzeniach, dźwiękach wody kapiącej z kranu: skojarzenia z „Alphaville” czy „Stalkerem” nie będą przypadkowe. Reżyser nie grzęźnie jednak w mroku egzystencjalnych rozważań, wprowadzając do filmu dyskretny humor i grając z konwencją surowego science-fiction: technologia technologią, ale nie można zapominać o parzeniu zielonej herbaty i odkurzaniu słomianych mat tatami. Yoko, mimo wielu ludzkich odruchów, jest w końcu robotem, który do swojej misji podchodzi z pragmatyzmem, a postapokaliptycznemu światu przygląda się z (niepozbawionym pewnej ciekawości) dystansem.

Reżyser powrócił w „Gwieździe” do scenariusza, który powstał ćwierć wieku temu: mówi o nim jako o jednym z najważniejszych i najbardziej osobistych projektów. Choć historię Yoko napisał jako student, film jest świadectwem twórczej dojrzałości i artystycznej precyzji; znalazła się w nim też przestrzeń dla społecznego komentarza. „Gwiazda” zrealizowana została częściowo na terenach regionu Fukushima, a statystami są tu byli mieszkańcy prefektury, doświadczeni skutkami katastrofy z marca 2011. Zgodnie z zakorzenioną w historii światowego kina tradycją, Sono wykorzystuje konwencję science-fiction do opowiadania o współczesności. Okazuje się przy tym, że mistrz ekstrawaganckiej ekstremy równie doskonale potrafi operować liryzmem.

Jestem Sion Sono!

Ore wa Sono Sion da!! / I’m Sion Sono

Japonia 1985, 37’

reżyseria: Sion Sono

projekcje: 17.11 godz. 16.15 Muranów

język: japoński

scenariusz: Sion Sono

zdjęcia: Sion Sono, Ryosuke Yamamichi

obsada: Sion Sono

nagrody i festiwale: Pia Film Festival 1986 – Grand Prix

Nagrodzony na festiwalu kina niezależnego Pia bezczelnie egocentryczny portret młodego artysty. 22-letni Sono, który później stanie się jednym z najbardziej bezkompromisowych i wpływowych japońskich reżyserów, w pierwszym pokazanym szerokiej publiczności filmie kreuje swój poetycki autoportret. Buńczuczne wypowiedzi skierowane prosto do kamery przeplatają się ze scenami biegania po mieście i nieudolnego umawiania się na randkę, ale też z konceptualnymi inscenizacjami, nadającymi całości metaforyczny kontekst.

Sono, jako młody poeta i performer, chwycił za kamerę, gdy przestały mu wystarczać możliwości druku: elegancko uwiecznione na papierze litery nie oddawały ogromu emocji, zawartego w ekspresyjnie kreślonych znakach. Zaczął zapisywać swoje wiersze na ścianach i uwieczniać cały proces w ruchu – z tych kaligraficzno-performerskich działań wyrosła jego filmowa twórczość, w której do dziś widać ogromną wrażliwość na formę i dziką energię wkładaną w proces kreacji. Debiutancki film jest przykładem zarówno tej pasji, jak i umiejętności łączenia pozornie nie przystających do siebie konwencji – w tym wypadku spontanicznego pamiętnika, animowanych eksperymentów i drobnych cytatów z japońskiej nowej fali.

Film, pochodzący z archiwum festiwalu Pia, został przez organizatorów odnowiony (z całym szacunkiem dla chropowatej jakości oryginalnej taśmy 8 mm) i poddany cyfryzacji w ramach projektu promowania niezależnego kina japońskiego z lat 70. i 80. XX wieku.

Miłosne piekło

Koi no tsumi / Guilty of Romance

Japonia 2011, 144’

reżyseria: Sion Sono

projekcje: 21.11 godz. 20.30 Muranów

język: japoński

scenariusz: Sion Sono

zdjęcia: Sohei Tanikawa

montaż: Junichi Ito

muzyka: Yasuhiro Morinaga

obsada: Megumi Kagurazaka, Miki Mizuno, Makoto Togashi, Kazuya Kojima, Satoshi Nikaido, Ryûju Kobayashi

producent: Yoshinori Chiba, Nobuhiro Iizuka

produkcja: Django Film, Nikkatsu

nagrody i festiwale: Kinema Junpo Award 2012 – Best Director; Cannes IFF 2011; Karlovy Vary IFF 2011; Helsinki IFF 2011; Pusan IFF 2011; Stockholm IFF 2011; Hong Kong IFF 2011

Izumi to wcielony ideał z podręcznika dla wzorowej pani domu: perfekcyjnie układna i jak w zegarku spełniająca życzenia męża. Ten ostatni jest autorem powieści erotycznych, ale jeśli w ich związku była kiedyś jakakolwiek namiętność, wyparowała dawno temu wraz z zapachem pasty do butów. Szukając wyrwy w nudzie codziennych obowiązków bohaterka znajduje sobie dorywcze prace. Przypadkiem trafia na fotograficzny casting, gdzie wraz z intensywnie czerwoną sukienką i bielizną w panterkę otrzymuje nowe spojrzenie na siebie i własną cielesność. Eksploracja świata seksualności może jednak prowadzić w nieoczekiwane rejony…

Mroczna baśń Sono w porażającej, pełnej czarnego humoru i fetyszystycznych obrazów formie odsłania perwersyjne oblicze japońskiego społeczeństwa. Balansując między konwencją klasycznego japońskiego kina obyczajowego, kryminałem noir i niepokojącą neonową groteską reżyser tworzy paradoksalną, feministyczną z ducha opowieść o niebezpieczeństwach związanych z realizowaniem własnych i cudzych fantazji. Jak zwykle u Sono oprócz emocjonującej historii możemy tu znaleźć szereg intertekstualnych nawiązań (w tym do Franza Kafki i Gertrude Stein) oraz mistrzowsko dopełniającą całość ścieżkę dźwiękową. Film jest zarazem zwieńczeniem tak zwanej „trylogii nienawiści”, na którą składają się także „Miłość obnażona” i prezentowany na 5. Pięciu Smakach „Cold Fish”.

Miłość obnażona

Ai no mukidashi / Love Exposure

Japonia 2008, 237’

reżyseria: Sion Sono

projekcje: 20.11 godz. 19.30 Muranów

język: japoński

scenariusz: Sion Sono

zdjęcia: Sohei Tanikawa

montaż: Junichi Ito

muzyka: Tomohide Harada, Dalparan

obsada: Takahiro Nishijima, Hikari Mitsushima, Sakura Ando, Atsuro Watabe, Makiko Watanabe

producent: Haruo Umekawa

produkcja: Omega Project

nagrody i festiwale: Berlin IFF 2009 – Caligari Film Award, FIPRESCI Prize; Fantasia FF 2009 – Best Asian Film, Jury Prize for Best Female Performance, Most Innovative Film, Special Jury Prize; Hochi Film Awards 2009 – Best New Talent; Kinema Junpo Awards 2010 – Best Supporting Actress, Best New Actor; Mainichi Film Concours 2010 – Best Director, Sponichi Grand Prize New Talent Award; Puchon International Fantastic FF 2009 – NETPAC Award Special Mention; Tokyo FILMeX 2008 – Audience Award; Barcelona Asian FF 2009 – Audience Award; New York Asian FF 2009 – Grand Jury Prize; Hong Kong IFF 2009; Karlovy Vary IFF 2009.

Yu to licealista, mierzący się z typowymi problemami dorastania: nieśmiałość, zmieniające się ciało… a także surowy ojciec pastor i jego nienasycona kochanka, gang kolekcjonerów zdjęć damskich majteczek, złowieszcza sekta z agresywną liderką zasiadającą w sąsiedniej szkolnej ławce oraz ukochana Yoko, która nieźle zna karate i do złudzenia przypomina Matkę Boską. Żeby podbić jej serce, chłopak będzie musiał zakładać kobiecy płaszcz i perukę (skądinąd znaną dobrze fanom kultowego „Female Prisoner #701: Scorpion”), ale to dopiero początek kłopotów.

„Miłość obnażona” to tour de force jednego z najbardziej kreatywnych reżyserów współczesnego kina. Uderzające zderzenie popkulturowych cytatów, najbardziej szalonych klisz gatunkowych, psychoanalitycznych skojarzeń i kreatywnej interpretacji bieżących problemów trapiących japońskie społeczeństwo to prawdziwa fabularna bomba. Sono wykazuje się przy tym ogromną erudycją, przekraczającą kręgi kulturowe: mangowa estetyka spotyka się tu z „Listem do Koryntian” i symfonią Beethovena, a cytaty z Johna Woo z nawiązaniami do japońskiego kina eksploatacji z lat 70. Czterogodzinne wizualne szaleństwo łączy przy tym liryzm „Romea i Julii” z obrazoburczością Buñuela i estetyczną wrażliwością Tarantino. Eksplozja wrażeń gwarantowana.

Scena życia

Otoko no hanamichi / A Man’s Flower Road

Japonia 1986, 110’

reżyseria: Sion Sono

projekcje: 18.11 godz. 16.00 Muranów

język: japoński

scenariusz: Sion Sono

zdjęcia: Sion Sono

montaż: Sion Sono

obsada: Sion Sono, Otomi Sono, Izumi Sono, Michika Sono

producent: Sion Sono

nagrody: Pia Film Festival 1986 – Grand Prix

Surowe, punkowe, dynamiczne obrazy to skondensowany wyraz emocji kontestujących rzeczywistość dwudziestokilkulatków. Sono kieruje kamerę na siebie samego i grupę znajomych, biegających z wrzaskiem po mieście czy inscenizujących scenę porwania przez mityczne wodne stwory. Młody twórca portretuje też własną rodzinę, w zaskakujący sposób zderzając poetykę rozedrganego „home video” z metaforyczną instalacją. Fabuła nie jest tu istotna: to rodzaj anarchistycznego pamiętnika czy szkicownika z pomysłami, które twórca rozwijać będzie w kolejnych latach.

Jeden z pierwszych filmów Sono to doskonały przykład „jishu eiga” – filmów „zrób-to-sam”, realizowanych bez budżetu, z gorączkowego pragnienia uwieczniania na taśmie ruchomych obrazów – które w Japonii miały swój złoty okres w latach 80. Do tego rodzaju spontanicznych, zasilanych czystą twórczą energią eksperymentów reżyser nawiąże niemal trzy dekady później w „Zabawmy się w piekle”, portretującym grupę młodych filmowców-amatorów, szalejących z kamerą wśród członków yakuzy.

Slowo „hanamichi” z oryginalnego tytułu oznacza część sceny w teatrze kabuki, na której prezentują się wchodzące na nią postaci, co okazało się prorocze – film stał się przepustką Sono do świata filmu. Otrzymał za niego Grand Prix festiwalu filmów niezależnych Pia, a powiązane z nagrodą stypendium pozwoliło mu na realizację pierwszego profesjonalnego pełnego metrażu.

Film, pochodzący z archiwum festiwalu Pia, został przez organizatorów odnowiony (z całym szacunkiem dla chropowatej jakości oryginalnej taśmy 8 mm) i poddany cyfryzacji w ramach projektu promowania niezależnego kina japońskiego z lat 70. i 80. XX wieku.

Sion Sono mówi, jak jest

Sono Sion to iu Ikimono / The Sion Sono

Japonia 2016, 97’

reżyseria: Arata Oshima

projekcje: 17.11 godz. 16.15 Muranów

język: japoński

zdjęcia: Hidenori Takahashi

montaż: Yoshihiro Okawa

muzyka: Tomonobu Kikuchi

obsada: Ellie, Megumi Kagurazaka, Fumi Nikaidou, Shota Sometani, Sion Sono, Naoto Tanobe, Takuji Yasuoka

producent: Naoko Komuro, Aki Maeda

produkcja: Netzgen, Nikkatsu

Jeden z najbardziej wpływowych, a zarazem tajemniczych japońskich artystów odsłania kulisy swojej pracy i życia rodzinnego, które nierozłącznie splata się ze sztuką. Reżyser, poeta, malarz, performer, pisarz, zwykle powściągliwy w wywiadach (a często też podsuwający dziennikarzom różne wersje tych samych historii), tym razem opowiada nie tylko o sztuce filmowej, ale też innych obszarach swojej działalności. Towarzyszą mu głosy współpracowników, aktorów i żony, tworzące barwny i niejednoznaczny portret autora, który w 1984 roku zadebiutował filmem pod znamiennym tytułem „Jestem Sion Sono”. Towarzyszymy bohaterowi przy sztalugach, w kuchni, na scenie, a także w podróży do rodzinnego domu, gdzie zalegają wciąż stosy pudeł z kolekcją uwielbianych przez niego mang Osamu Tezuki.

Kamera towarzyszy Sono także na planie powstającej właśnie „Gwiazdy szeptów”, dając między słowami wejrzenie w kulisy działania japońskiego przemysłu filmowego i sytuację niezależnych twórców we współczesnym kinie. Autorem dokumentu jest syn nestora japońskiej awangardy, Nagisy Oshimy, który nie tylko był dla Sono ogromnym autorytetem, ale sam też darzył uznaniem jego prace.

Kino Korei Północnej

Kino Korei Północnej - Wprowadzenie

Podczas 10. edycji widzowie będą mieć wyjątkową okazję by poznać sztandarowe dzieła z Korei Północnej, najbardziej enigmatycznej kinematografii azjatyckiej. Pokazy na Pięciu Smakach będę jedyną szansą, aby zobaczyć te fascynujące obrazy na dużym ekranie. W programie znalazły się dwie uznawane za sztandarowe dla północnokreańskiego przemysłu filmowego spektakularne produkcje z przełomowego roku 1986 oraz dwa filmy współczesne, ukazujące skrajnie różne oblicza realizowanych dziś obrazów. To świadectwo tego, jak bardzo uniwersalny jest język kina i jak skutecznie działają na emocje historie powstające nawet w tak trudnej rzeczywistości, a zarazem punkt wyjścia do dyskusji na temat roli kina w prowadzeniu polityki historycznej kraju.

Nie są znane dokładne statystyki dotyczące północnokoreańskiego przemysłu kinowego. Wiadomo, że filmy realizuje się tam już od roku 1949, a ich treść była zawsze ściśle kontrolowana przez władzę, dla której X Muza stała się skutecznym narzędziem budowania wizji państwa pełnego blasku i szczęścia oraz przekazywania założeń doktryny Dżucze.

Najbardziej znaną historią związaną z kinem północnokoreańskim jest uprowadzenie w 1978 roku z Hongkongu reżysera Shin Sang-oka wraz z jego byłą żoną Choi Eun-hee, aktorką. Zadaniem niezwykle popularnego w latach 50. i 60. na Południu Shina było zbudować dla Kim Dzong-Ila przemysł filmowy z prawdziwego zdarzenia. Zakochany w kinie przywódca zapewnił w tym celu parze artystów bardzo komfortowe warunki pracy i intensywny program indoktrynacji. Plan się jednak nie powiódł, małżeństwo zdołało uciec podczas pobytu na festiwalu filmowym w Wiedniu w 1986 roku. Zanim to się jednak stało, reżyser zrealizował siedem filmów, z których najbardziej znanym jest „Pulgasari” z 1985 roku – odpowiedź na japońskie filmy o Godzili.

Mimo że obecność Shina w Pjongjangu zakończyła się dla przywódcy druzgoczącą klęską, miała ona kluczowy wpływ na dalsze losy kinematografii. Reżyser pokazał innym twórcom jak wielkie możliwości daje kino. Po roku ’86 realizowane według jego wytycznych produkcyjnych filmy nabrały więc lekkości i widowiskowości, pojawił się w nich humor i motywy fantastyczne. Część zdjęć zaczęto realizować także poza granicami kraju. Jeszcze w latach 80. filmy północnokoreańskie dostępne były w wielu krajach demokracji ludowej, gdzie cieszyły się sporą popularnością – w jednym z numerów magazynu „Film” można przeczytać o tym, jak polscy fani aktora wcielającego się w tytułową rolę w „Hong Kil-dongu” gorączkowo domagali się od redaktorów informacji o nowym idolu. Upadek Związku Radzieckiego wpędził jednak kraj w drastyczne problemy finansowe, co odbiło się także na przemyśle filmowym, który od tego czasu funkcjonuje dość nieregularnie.

W latach „słonecznej polityki” (2000-2008), gdy Korea Południowa próbowała ocieplić relacje z sąsiadem, na Północy podjęto kilka prób stworzenia filmów, mających konkurować z zewnętrznymi produkcjami. Powstała wówczas północnokoreańska odpowiedź na „Titanica” – „Souls Protest” (2001), luźno oparty na historycznych wydarzeniach dramat o zatonięciu japońskiego statku Ukishima Maru, którym w 1945 Koreańczycy wracali z Japonii do ojczyzny. Powstawały też filmy obyczajowe, będące odpowiedzią na rosnącą popularność południowokoreańskich seriali – „Our Fragrance” z 2004 to historia o aranżowanym małżeństwie, „The Schoolgirl’s Diary” z 2006 – o dorastającej dziewczynie. Według dostępnych informacji obecnie produkowanych jest kilka filmów rocznie: większość to jednak powrót do retoryki i sposobów realizacji sprzed czasów Shina. Niezwykle interesującym wyjątkiem jest „Towarzyszka Kim w przestworzach”, powstała z inicjatywy dwójki zdeterminowanych twórców z Wielkiej Brytanii i Belgii, jednak zrealizowana w całości na północnokreańskich warunkach, z lokalną ekipą i współreżyserowana przez reżysera znanego z produkcji o tematyce militarnej. Emancypacyjna, pełna wdzięku historia młodej górniczki podbiła serca rodzimej publiczności – do tego stopnia, że niedawno ruszyła produkcja serialu ukazującego historię jej powstania.

W Pjongjangu organizowany jest co dwa lata międzynarodowy festiwal filmowy. W tym roku odbyła się jego 15. edycja. Choć dostęp do projekcji jest ograniczony i możliwy jedynie dla określonych grup społecznych, jest to dla widzów wyjatkowa okazja do zapoznania się z produkcjami z zewnątrz – do programu trafiają między innymi produkcje z Chin, Iranu, Indii, Rosji i Meksyku, ale też Niemiec czy Wielkiej Brytanii. W 2014 roku pokazany został między innymi hiszpański „Che Guevara” i polski „Mój rower” Piotra Trzaskalskiego, natomiast w 2016 wielkim przebojem okazał się południowoindyjski spektakularny epos historyczny „Bahubali”. Festiwal, choć podlegający ograniczeniom, stwarza pewną przestrzeń do wymiany kulturowej – jak jednak wskazują relacje byłych mieszkańców Korei Północnej, nie jedyną. Władzom coraz ciężej utrzymać szczelność granic i wielu przeciętnych obywateli znajduje dostęp do zagranicznych produkcji, krążących na czarnym rynku i przemycanych z Chin i Korei Południowej.

Specjalnym gościem festiwalu będzie od lat pomieszkujący w Pjongjangu Nicholas Bonner, współreżyser filmu „Towarzyszka Kim w przestworzach”, właściciel biura turystycznego Koryo Tours zajmującego się organizacją wyjazdów do Korei Północnej i wymianą kulturalną z lokalnymi instytucjami, biorący też udział w organizacji festiwalu filmowego w Pjongjangu.

Marcin Krasnowolski, Jagoda Murczyńska

Hong Kil-dong

Korea Północna 1986, 108’

reżyseria: Kim Kil-in

projekcje: 21.11 godz. 16.00 Muranów

język: koreański

scenariusz: Kim Se Ryun

zdjęcia: Hong Sok Jon

obsada:  Li Yong Ho, Hui Chang Son, Ri Gwon, Ri Riyonun, Satsuma Kenpachiro

produkcja: Hong-Jong Corporation

Tytułowy bohater to postać legendarna: koreański Robin Hood, którego literacki pierwowzór pojawił się na przełomie XVI i XVII wieku – jednak istnieją przesłanki, by sądzić, że historia została oparta na faktach. Nieślubny syn arystokraty i jego nisko urodzonej konkubiny obdarzony jest niezwykłą inteligencją i nadludzkimi zdolnościami, które wykorzystuje, by wraz z grupą innych społecznych wyrzutków walczyć z możnowładcami. Jedna z najważniejszych dla narodowej tożsamości obu Korei opowieść doczekała się licznych adaptacji literackich, filmowych, telewizyjnych czy komiksowych.

Kim Kil-in znaną historię ubiera w konwencję kina sztuk walki: można liczyć na efektowne starcia w stylu wuxia z użyciem mieczy i spektakularne sekwencje kung-fu, okraszone epickim liryzmem. Oprócz zmagań z niesprawiedliwością i obrony słabszych bohater musi tym razem zmierzyć się z największym przeciwnikiem: japońskimi ninja. Dopracowana choreografia (nad którą pracowali specjalnie sprowadzeni z Hongkongu specjaliści od kina akcji), efektowne kostiumy, dynamiczny i pełen humoru scenariusz oraz etyczne przesłanie złożyły się na efekt, któremu „Hong Kil-dong” zawdzięcza miano najważniejszego filmu w historii Korei Północnej. Odniósł także sukces poza granicami kraju – między innymi w bloku sowieckim; w Bułgarii setki tysięcy widzów ustawiało się w kolejkach, by kupić bilety z kilkudniowym wyprzedzeniem, a polscy fani masowo słali listy do magazynu „Film”, domagając się informacji o nowym aktorskim idolu.

Kim Kil-in

Wybrana filmografia

1978 Chunganggonggyoksu / Centre Forward

1984 Cholgirul ttara chonmalli / Miles Along the Railway

1986 Hong Kil-dong

Mały domek na froncie

The Small House on the Forefront

Korea Północna 2013, 60’

reżyseria: Pak Chol-hak

projekcje: 17.11 godz. 16.30 Kinoteka 3

język: koreański

scenariusz: Ri Suk-gyong

zdjęcia: Hwang Jin-sok

muzyka: Kim Yong-chol

obsada: Ham Ki-sop, Han Pok-sil, Ho Un-gyong

produkcja: April 25 Studios

Ryom Min jest lekarzem, pracującym z oddaniem w jednostce wojskowej i roztaczającym troskliwą opiekę nad żołnierzami armii rewolucyjnej. Do pomocy zgłasza się Thae Ung, który właśnie ukończył studia uniwersyteckie: jest pod ogromnym wrażeniem odpowiedzialności opiekuna i niemal rodzicielskiej uwagi, jaką poświęca on wojskowym. Jego praktyka to nie tylko medyczne umiejętności, ale też ogromne serce, poczucie misji i wysokie standardy etyczne: zawsze stawia życie podopiecznych nad swoje własne.

Film jest sztandarowym przykładem współczesnej północnokoreańskiej produkcji filmowej i tematów chętnie poruszanych w rodzimych mediach. Nie był dotychczas pokazywany poza granicami kraju.

Rozkaz 27

Myung ryoung-027 ho / Order No 27

Korea Północna 1986, 77’

reżyseria: Jung Ki-mo, Kim Eung-suk

projekcje: 23.11 godz. 16.00 Muranów

język: koreański

scenariusz: Ri Sang Uck

zdjęcia: Park Yeon Bock

muzyka: Hwang Jin-yong

obsada: Cha Sung-chol, Cho Yong-chol, Han Pong-ho, Jo Kwang, Kim Ha-chun, Kim Hye-son

produkcja: Korea February 8 Film Studio

Północnokoreańska „Parszywa dwunastka”, epicka opowieść o elitarnym oddziale żołnierzy, którzy podczas wojny koreańskiej biorą udział w skrajnie niebezpiecznej misji. Ich zadanie polega na przedostaniu się terytorium wroga i wysadzeniu głównej bazy wroga. Nie wszyscy przeżyją, ale dobro ojczyzny jest najważniejsze.

„Rozkaz nr 27” jest niezwykle widowiskowym i dynamicznym filmem, który zdobył dużą popularność w kinach Korei Północnej oraz bloku wschodniego. Imponuje w nim przede wszystkim choreografia różnorodnych scen akcji – bohaterowie równie chętnie posługują się bronią palną, co demonstrują umiejętności Taekwondo. Nie są to starcia pozorowane – w rolę żołnierzy wcielili się uczniowie szkół walk oraz członkowie oddziałów specjalnych. Legenda głosi, że wielu z nich opuszczało plan filmowy z połamanymi kończynami.

Film o poświęceniu, wierności ojczyźnie i prawdziwej męskiej przyjaźni, wypełniony akcją oraz wzruszającymi żołnierskimi balladami.

Jung Ki-mo

Filmografia

1976 Ichulsu omnym saram

1986 Rozkaz 27 / Myung ryoung-027 ho / Order No. 027

Towarzyszka Kim w przestworzach

Comrade Kim Goes Flying

Korea Północna, Belgia, Wielka Brytania 2012, 78’

reżyseria: Kim Gwang Hun, Nicholas Bonner, Anja Daelemans

projekcje: 18.11 godz. 18.00 Muranów, 19.11 godz. 17.00 Kinoteka 3

język: koreański

scenariusz: Sin Myong Sik, Kim Chol

zdjęcia: Hwang Jin Sok

montaż: Kim Yun Sim, Alain Dessauvage

muzyka: Ham Chol, Frederik Van de Moortel

obsada: Han Jong Sim, Pak Chung Guk, Ri Yong Ho, Kim Son Nam, Han Kil Myong, An Chang Sun

producent: Ryom Mi Hwa, Nicholas Bonner, Anja Daelemans

produkcja: Another Dimension of an Idea, Korea Film Export & Import Corporation, Koryo Group

nagrody i festiwale: Pyongyang IFF 2012 – Best Director; Toronto IFF 2012; Busan IFF 2012; Taipei Golden Horse FF 2012; Rotterdam IFF 2013; Vilnius IFF 2013; Hawaii IFF 2013; Udine Far East FF 2013; Sydney FF 2013; New York Asian FF 2013; Gwangju IFF 2013.

Kim Yong Mi jest pełną energii i zawsze uśmiechniętą górniczką, cieszącą się sympatią wszystkich pracowników kopalni i mieszkańców rodzinnego, prowincjonalnego miasteczka. Jej ukrytą pasją jest jednak gimnastyka artystyczna: w dzieciństwie marzyła o karierze akrobatki, teraz efektowne ewolucje to sposób na spędzanie wolnego czasu. Jednak kiedy za doskonałe wyniki w pracy Yong Mi otrzymuje możliwość wyjazdu do pracy na budowie w Pjongjangu, gdzie akurat odbywają się przesłuchania do prestiżowej cyrkowej grupy teatralnej, iskierka nadziei znów pojawia się w jej sercu.

„Towarzyszka Kim” to ujmująca, emancypacyjna historia o sile marzeń i determinacji, by o nie walczyć bez względu na przeciwności. Zrealizowana w nieco cukierkowej konwencji porywa szczerością emocji; mimo wyidealizowanego obrazu rzeczywistości autorzy bardzo realistycznie pokazują jednak ciężką pracę, jaką dziewczyna wkłada, by zrealizować swoje pragnienie: trud treningów, walkę z własnym ciałem, fizyczne zmagania. Wcielająca się w rolę Kim akrobatka, Han Jong-sim, nie jest profesjonalną aktorką, a jej droga zawodowa, jak mówi, przebiegała podobnie do tej ukazanej w filmie: z małego miasta na gwiazdorską scenę.

Film jest z wielu względów wyjątkowy – zrealizowany został w Korei Północnej, z udziałem lokalnych aktorów i ekipy filmowej, postprodukcja miała miejsce w Chinach i Belgii. Ma trzech reżyserów: belgijską reżyserkę Anję Daelemans, Brytyjczyka działającego od lat w Korei – Nicholasa Bonnera oraz Kima Gwang-huna, znanego w północnokoreańskim przemyśle filmowym z obrazów o tematyce militarnej. Daelmans i Bonner mieli początkowo pomysł na nakręcenie krótkiego metrażu, jednak historia zaczęła się rozwijać. Udało im się przekonać do niej producentkę, Ryom Mi-hwa, której koneksje w środowisku filmowym umożliwiły powstanie filmu i która zwerbowała trzeciego reżysera. (Jego obecność była konieczna między innymi dlatego, że Daelemans i Bonner nie dostali zgody na obecność na planie w niektórych miejscach – na przykład w kopalni). Przygotowania do realizacji trwały ponad trzy lata, w czasie których scenariusz przechodził kolejne etapy akceptacji. Film okazał się na tyle dużym sukcesem w kraju i za granicą, że obecnie trwają prace nad serialem, ukazującym kulisy jego produkcji.

Kim Gwang Hun

Absolwent Akademii Filmowej i Teatralnej w Pjongjangu; od 1985 roku pracował jako asystent reżysera, a w 2002 zadebiutował filmem „Unforgettable Man”. W jego dorobku można znaleźć głównie filmy o tematyce militarnej. „Towarzyszka Kim” była dla niego okazją do zmiany stylistyki, a także do pierwszej podróży do Pekinu, gdzie realizowano część postprodukcji.

Anja Daelemans

Studiowała reżyserię radiową i telewizyjną w Brukseli, jednak pracowała przede wszystkim jako producentka licznych seriali telewizyjnych i filmów, w tym dwóch nominowanych do Oscara krótkich metraży („Fait d’Hiver” i „Tanghi Argentini”). „Towarzyszka Kim” to jej reżyserski debiut.

Nicholas Bonner

Z wykształcenia architekt krajobrazu, założyciel Koryo Group, firmy specjalizującej się w wymianie kulturalnej z Koreą Północną i turystyce. Mieszka w Pekinie, regularnie podróżuje do Korei Północnej. Był producentem kilku dokumentów, w tym „Stanu umysłu” Daniela Gordona, opowiadającego o północnokoreańskiej drużynie piłkarskiej, która w 1966 roku wygrała z Włochami w mistrzostwach świata.

Odrestaurowana klasyka

Azjatycka klasyka odkrywana na nowo

Festiwal Filmowy Pięć Smaków kontynuuje w tym roku pokazy odrestaurowanej klasyki z Azji. To wyjątkowa okazja, by zagłębić się w mniej znaną historię azjatyckiej kinematografii i poznać odkryte na nowo dzieła. W ramach 10. Pięciu Smaków w sekcji dedykowanej klasycznym tytułom znalazły się „Córka Nilu” (1987) – jeden z wczesnych filmów Hou Hsiao-hsiena, ujmująco portretujący pokolenie wkraczające w dorosłość w popkulturowej otoczce lat osiemdziesiątych; „Nasza siostra Hedy” (1957) o czwórce nowoczesnych kobiet z modernizującego się Hongkongu; „Historia Santiego i Viny” (1954) – poruszający buddyjski melodramat, zaginiony przez lata pierwszy tajski film zrealizowany w kolorze, który w doskonały sposób wykorzystuje możliwości nowego medium; „Salaam Bombay!” (1988) – uderzający autentycznością obraz życia na ulicach indyjskiego miasta, przełomowy dla rodzimej kinematografii film wybitnej Miry Nair.

Kilkanaście ostatnich lat to czas technologicznej rewolucji nie tylko w zakresie produkcji filmów, ale również obiegu kopii – w którym ciężkie taśmy filmowe zostały zastąpione przez lekkie dyski cyfrowe (DCP), ważące najwyżej kilka kilogramów. Mimo że jeszcze kilka lat temu projekcje cyfrowe w polskich kinach, szczególnie tych studyjnych, były wciąż nowością, dziś żadnemu dystrybutorowi nie kalkulowałby się powrót do eksploatowania taśm jako głównego nośnika, bo poza kosztami transportu musiałby uwzględnić też odpowiednią archiwizację nośnika. Niewielkie dyski DCP są równie wygodne i ekonomiczne dla kin, z których część przeszła gruntowną modernizację, rezygnując z utrzymywania i użytkowania z projektorów 35 mm.

Jak więc prezentować starsze filmy w sytuacji, gdy część kin nie ma już technologicznej możliwości organizowania pokazów z taśm 35mm?

Być może paradoksalnie – szybki rozwój technologii stał się dla klasycznych filmów szansą na powrót do obiegu dzięki zaawansowanym możliwościom cyfrowej rekonstrukcji. Wprawdzie sama idea cyfryzacji filmu nie jest nowa, jednak digitalizacja kopii oraz jej podstawowe odczyszczenie i przeprowadzenie korekcji kolorów nie są równoznaczne z rekonstrukcją bazującą na materiale uzyskanym dzięki zeskanowaniu taśmy w wysokiej rozdzielczości 4K (4000 pikseli w pozycji horyzontalnej). To proces bardziej skomplikowany, kosztowny i czasochłonny – trwający nawet do 3000 godzin w przypadku znacznie zniszczonych negatywów.

Obecnie rekonstrukcję cyfrową prowadzą same studia filmowe – jeśli opłaca się inwestować w filmy, których dystrybucja wciąż może przynieść zysk. Takim przypadkiem jest „Lepsze jutro” Johna Woo, którego rekonstrukcję przeprowadził producent, hongkońska firma Fortune Star. Premierowy w Europie pokaz „Lepszego jutra” z odrestaurowanej kopii otwierał zeszłoroczną edycję Pięciu Smaków.

Mniej opłacalna w marketingowym sensie jest rekonstrukcja filmów uchodzących za arcydzieła danej kinematografii czy najstarsze zachowane filmy, ale nie zaliczające się do popularnego nurtu kina. O rekonstrukcję takich tytułów dbają zwykle archiwa i organizacje, których działalność ma na celu konserwację i archiwizację oraz udostępnianie filmów.

Ważnym ośrodkiem prowadzącym cyfrową rekonstrukcję jest włoskie laboratorium L’Immagine Ritrovata (dosł. odnaleziony/odzyskany obraz). Od 2015 roku prowadzi ono także oddział w Hongkongu, co znacząco wpływa na poszerzenie możliwości pracy nad filmami z Azji – niweluje to konieczność międzykontynentalnego transportu i koszty ubezpieczenia, które mogły stanowić problem szczególnie w przypadku filmów istniejących tylko w jednej, archiwalnej kopii. To dzięki pracom w L’Immagine Ritrovata mogliśmy podczas 9. Pięciu Smaków obejrzeć nie tylko „Lepsze jutro”, ale również dwa tajwańskie filmy wuxia Kinga Hu – „Dragon Inn” oraz „Dotyk zen”.

Emilia Skiba

Córka Nilu

Ni luo he nyu er / Daughter of the Nile

Taiwan 1987, 93’

reżyseria: Hou Hsiao-hsien

projekcje: 18.11 godz. 14.00 Muranów, 23.11 godz. 18.30 Kinoteka 3

język: mandaryński

scenariusz: Chu T’ien-wen

zdjęcia: Chen Huai-en

montaż: Liao Ching-song

muzyka: Chang Hung-yi, Ch’en Cih-yuan

obsada: Jack Kao, Li Tian-lu, Fu Shen-tsui, Fan Yang, Lin Yang

producent: Lu Wen-jen

produkcja: Fu-Film

nagrody i festiwale: Turin IF of Young Cinema 1987 – Special Jury Prize; Golden Horse FF 1987 – Best Original Film Score; Cannes FF Directors’ Fortnight.

Neonowe Tajpej, lata osiemdziesiąte. Wkraczające w dorosłość rodzeństwo mieszka bez rodziców, szukając mniej lub bardziej ryzykownych sposobów na życie. Hsiao-yang pracuje w KFC i uczy się w nocnym liceum, jej brat prowadzi restaurację i wikła się w podejrzane interesy, najmłodsza siostra wkracza w okres buntu.

Melancholijny portret młodych ludzi, dryfujących w miejskich przestrzeniach, zainteresowanych bardziej japońskimi mangami niż politycznymi przemianami modernizującego się kraju, to jeden z najmniej znanych filmów Hou Hsiao-hsiena. Uznany za jego bardziej komercyjną produkcję (w głównej roli obsadzona została Lin Yang, ówczesna gwiazda pop), nie doczekał się należytego uznania krytyki, a niedostępność kopii sprawiła, że rzadko do niego wracano. Tymczasem, odkryty po latach, okazał się doskonałym, nostalgicznym dokumentem swych czasów: r eżyserowi udało się mistrzowsko uchwycić klimat dekady, z całą jej zadziornością, mrokiem, brutalnością zderzoną z cukierkową popkulturą.

Pierwszy film Hou zrealizowany w Tajpej oddycha rytmem miejskiego życia, filmowanego w charakterystycznych dla reżysera długich ujęciach. Kamera od niechcenia śledzi codzienną rzeczywistość boahterów, a ścieżka dźwiękowa przywołuje to, co w latach osiemdziesiątych najlepsze, tworząc doskonałe tło dla niepokojącego, słodko-gorzkiego poematu o samotności.

Hou Hsiao-hsien

Urodzony w 1947 w Chinach, wychował się na Tajwanie, gdzie ukończył National Taiwan Arts Academy. Wielokrotnie nagradzany za reżyserię na najważniejszych światowych festiwalach (m.in. w Cannes, Wenecji, Tajpej). Jedna z kluczowych postaci „tajwańskiej nowej fali”, którego twórczość wywarła przemożny wpływ nie tylko na rodzimą kinematografię. Jego retrospektywa była częścią programu 5. Pięciu Smaków.

Wybrana filmografia

1980 Jiu shi liu liu de ta / Cute Girls

1983 The Sandwich Man / Erzi de Dawan’ou

1983 Chłopcy z Fengkuei / Feng gui lai de ren / The Boys From Fengkuei

1985 Czas życia, czas śmierci / Tong nian wang shi / The Time to Live and the Time to Die

1989 Miasto smutku / Bei qing cheng shi / A City of Sadness

2001 Millennium Mambo / Qian xi man po / Millennium Mambo

2007 Podróż czerwonego balonika / Le Voyage du Ballon Rouge / The Flight of the Red Balloon

2015 Zabójczyni / Nie yinniang / The Assassin

Historia Santiego i Viny

Santi-Vina

Tajlandia 1954, 117’

reżyseria: Marut (Thavi Na Bangchang)

projekcje: 20.11 godz. 14.00 Muranów

język: tajski

scenariusz: Thavi Na Bangchang, Vichit Kunavudhi

zdjęcia: Ratana Pestonji

muzyka: Nath Tavorabutr

obsada: Poonpan Rangkhavorn, Rayvadi Sriwilai

producent: Robert G. North, Rak Punyarachun, Ratana Pestonji

produkcja: Far East Film Hanuman Production

nagrody i festiwale: Asian Film Festival 1954 – Best Cinematography, Best Art Direction, A Special Award for Portraying Asian Culture; Special AMPP Award from the Association of Motion Picture Producers of America for „the Feature Picture which will Best Disseminate Asian Culture and Increase Understanding of Asia by the West”.

Słodko-gorzka historia trójki dorastających w Tajlandii bohaterów. Santi jest niewidomy, jego przyjaciółka Vina zawsze staje w jego obronie przed zaczepnym Kraiem. Chłopiec zostaje wysłany do klasztoru; gdy bohaterowie spotykają się kilka lat później, przyjaźń przeradza się w poważniejsze uczucie. Zazdrosny Krai prosi jednak rodziców o zaaranżowanie małżeństwa z Viną.

Pierwszy kolorowy, zrealizowany na taśmie 35 mm tajski film w pełni wykorzystuje możliwości medium: doskonale wyglądają zarówno instensywne barwy w scenach religijnych rytuałów, jak i nasycone odcienie sukienek głównej bohaterki – silnej, mającej swoje zdanie dziewczyny, postaci nietypowej dla konwencjonalnych melodramatów tego okresu. Historia romantycznego trójkąta podszyta jest buddyjską filozofią, z przesłaniem mówiącym o karmicznej więzi łączącej tragicznych kochanków. Nie jest jednak pozbawiona humoru – sarkastyczne dialogi nadają subtelnej opowieści przewrotny wymiar.

Zrealizowana z rozmachem „Historia Santi i Viny” była też pierwszym filmem tajskiej produkcji, który doczekał się uznania za granicami kraju. Taśmy przepadły jednak w drodze powrotnej z tokijskiego festiwalu filmowego i film długo uważany był za zaginiony. Po niemal detektywistycznej pracy archiwistów w 2014 roku odnaleziono najpierw taśmy z dźwiękiem, a następnie kolejne rolki filmu w brytyjskich zasobach. Inne, gorszej jakości kopie znaleziono też w Chinach i Rosji, dzięki czemu było możliwe skompletowanie całości zgodnie z założeniami twórców. Materiały zostały poddane gruntownej renowacji (prace trwały ponad 1700 godzin). Film, zrekonstruowany w jakości 4K, został zaprezentowany na specjalnym pokazie na festiwalu w Cannes w 2016 roku, po czym – po raz pierwszy od 60 lat – doczekał się pokazów w Bangkoku.

Khru Marut (Thavi Na Bangchang)

Jeden z największych innowatorów w klasycznym okresie tajskiego kina, autor wielu cieszących się popularnością filmów. Wraz z producentem Rattaną Pestonji dążył do rozpowszechnienia tajskiego kina na arenie międzynarodowej.

Wybrana filmografia

1954 Historia Santiego i Viny / Santi-Vina

1955 Forever Yours / Chuafah Dinsalai

Nasza siostra Hedy

Si qian jin / Our Sister Hedy

Hongkong 1957, 115’

reżyseria: Ching Doe

projekcje: 22.11 godz. 16.00 Muranów

język: mandaryński

scenariusz: Ching Doe

zdjęcia: Tung Shao-yung

montaż: Wang Zhao-xi

muzyka: Kei Shang-tong

obsada: Mu Hong, Julie Yeh Feng, Jeanette Lin Tsui, So Fung, Peter Chen Ho, Tin Ching, Kelly Lai Chen

producent: Robert Chung, Stephen Soong

produkcja: Motion Picture & General Investment Co. Ltd.

nagrody i festiwale: 5th Asian Film Festival 1958 – Best Film, Best Director, Best Screenplay, Best Actress, Best Actor, Best Supporting Actress, Best Supporting Actor, Best Cinematography, Best Music, Best Sound, Best Set Design, Best Editing.

Jeden z najbardziej ukochanych przez hongkońską publiczność klasycznych filmów to rozgrywająca się pod koniec lat 50. ciepła komedia opowiadająca o czterech siostrach, obdarzonych bardzo różnymi temperamentami. Spontaniczna chłopczyca Hedy, odpowiedzialna Hilda, kocio uwodzicielska Helen i słodka Hazel to reprezentantki nowoczesnego pokolenia kobiet, przeżywających miłosne rozterki i szukających własnych dróg do szczęścia w modernizującym się mieście. W rolach głównych wystąpiły cztery gwiazdy o wyrazistych osobowościach i łatwo udzielającej się energii.

Błyskotliwy scenariusz, doskonale uchwycone realia dekady – z jej niepowtarzalną modą, urokliwą muzyką i dynamiczną aurą – sprawiły, że film zdobył ogromne uznanie publiczności. W niedługim czasie doczekał się drugiej części („Wedding Bells for Hedy”), a dziś figuruje na listach stu najważniejszych filmów hongkońskiej kinematografii. Sentymentalna, przewrotna produkcja urzeka atmosferą i świeżością spojrzenia.

Ching Doe

Jeden z najważnieszych reżyserów złotego okresu hongkońskiej kinematografii, lat 50. i 60., specjalista od klasycznych melodramatów (wenyi pian, nawiązujących formą do tradycyjnego chińskiego dramatu) oraz wszelakiego rodzaju komedii i musicali, choć okazjonalnie realizował też filmy grozy czy thrillery. W jego filmach grały największe gwiazdy epoki; zrealizował ponad 50 produkcji, z czego większość dla wytwórni Shaw Brothers.

Wybrana filmografia

1952 Tomorrow / Ming Tin

1954 A Girl in Transformation / Niao Yu Hua Xiang

1956 A Lonely Heart / Ling Aan

1961 Les Belles / Qian jiao bai mei

1961 Love Without End / Bu liao qing

1964 The Dancing Millionaires / Wan hua ying chun

1966 The Blue And The Black / Lan yu hei

1969 Twin Blades of Doom / Yin Yang Dao

Salaam Bombay!

Indie 1988, 113’

reżyseria: Mira Nair

projekcje: 17.11 godz. 21.00 Kinoteka 3

język: hindi

scenariusz: Mira Nair, Sooni Taraporevala

zdjęcia: Sandi Sissel

montaż: Barry Alexander Brown

muzyka: L. Subramaniam

obsada: Shafiq Syed, Hansa Vithal, Chanda Sharma, Raghuvir Yadav, Anita Kanwar, Nana Patekar, Irrfan Khan

producent: Mira Nair, Gabriel Auer

produkcja: Cadrage, Channel Four Films, Doordarshan, Forum Films, La Sept Cinéma, Mirabai Films, National Film Development Corporation of India

nagrody i festiwale: Cannes FF 1988 – Audience Award, Golden Camera; National Film Award for Best Feature Film in Hindi 1988; National Film Award for Best Child Artist 1988; National Board of Review Awards 1988 – Top Foreign Film; Los Angeles Women in FF 1988 – Lilian Gish Award Excellence in Feature Film; Montréal World FF 1988 – Most Popular Film, Jury Prize, Prize of the Ecumenical Jury.

Mały Krishna pracuje w cyrku, by odpracować dług za podpalony w złości motor brata. Kiedy cyrkowcy wyjeżdżają, zostawiając go samego i bez pieniędzy, zrozpaczony udaje się do najbliższego miasta. Tam trafia w kolejne kłopoty, zderzając się z okrutną rzeczywistością miejskiego tygla; stopniowo zaczyna jednak odnajdywać dla siebie miejsce w złożonych strukturach społecznego marginesu. Prostytutki, narkomani, żebracy stają się jego nową rodziną.

Przełomowy film w karierze Miry Nair, która wcześniej pracowała jako dokumentalistka, to wielowymiarowy portret życia ulicy, ukazanego z całą jego drastycznością, ale i ciepłem, które bohater odnajduje w relacjach z ludźmi równie mocno pokrzywdzonymi przez los. Społeczna wrażliwość reżyserki przekłada się na niezwykły autentyzm ukazanych historii: przed przystąpieniem do realizacji filmu przez długi czas pracowała ona z dziećmi ulicy, z których część stała się członkami ekipy. Młodzi aktorzy wnieśli do filmu nie tylko spontaniczną energię, ale i własne opowieści, które wplecione zostały do scenariusza. Po zakończeniu zdjęć Nair założyła działającą do dziś fundację wspierającą pozbawione opieki dzieci indyjskich miast.

Nagrodzony w Cannes, nominowany do Oscara film niezmiennie porusza jakością obrazu: zdjęcia realizowane w całości w oryginalnych lokacjach, czasem z użyciem ukrytych kamer, uderzają mocnym kolorem, unikając jednak w dużej mierze wygładzania i romantyzowania ukazywanej rzeczywistości. Żywiołowy, pełen emocji i brutalnie szczery „Salaam Bombay!” okazał się dziełem przekraczającym granice kulturowe i czasowe, stając się jednym z najważniejszych filmów indyjskiej kinematografii i wchodząc do kanonów światowego kina.

Mira Nair

Wielokrotnie nagradzana reżyserka, jeden z mocniejszych głosów pokolenia. Studiowała socjologię na Uniwersytecie New Delhi oraz na Uniwersytecie Harvarda; karierę filmową zapoczęła od realizacji dokumentów. W 1988 roku otrzymała Złotą Kamerę na festiwalu w Cannes za „Salaam Bombay!”, a trzynaście lat później została uhonorowana Złotym Lwem w Wenecji za „Monsunowe wesele”. Jej studio produkcyjne, Mirabai Films, specjalizuje się w filmach dotyczących tematów społecznych. Obecnie mieszka w Nowym Jorku, oprócz działalności filmowej zajmując się też akademicką. Jej najnowszy film, zrealizowana w Ugandzie „Queen of Katwe”, miała premierę we wrześniu 2016 na festiwalu w Toronto.

Wybrana filmografia

1979 Jama Street Masjid Journal (dok.)

1982 So Far From India (dok.)

1988 Salaam Bombay!

1981 Mississippi Masala

1996 Kamasutra / Kama Sutra: A Tale of Love

2001 Monsunowe wesele / Monsoon Wedding

2004 Vanity Fair. Targowisko próżności / Vanity Fair

2009 Amelia Earhart / Amelia

2012 Uznany za fundamentalistę / The Reluctant Fundamentalist

2016 Queen of Katwe

Fukushima, Pięć lat później

Fukushima, pięć lat później - wprowadzenie

Pięć lat temu Japonia przeżyła katastrofę, która odmieniła kraj, a na świecie stała się złowieszczym symbolem atomowego zagrożenia. Na tegorocznych Pięciu Smakach upamiętniamy to wydarzenie, prezentując trzy wyjątkowe i bardzo różne filmy. Zarówno okoliczności tragedii jak i jej konsekwencje doczekały się już szeregu opracowań dokumentalnych, jednak w ramach przeglądu pokazane zostaną obrazy, które temat narodowej traumy ukazują poprzez metaforę i wykorzystanie konwencji gatunkowych. Zamiast gromadzenia faktografii i odtwarzania chronologii wydarzeń japońscy artyści interesują się doświadczeniem emocjonalnym osób dotkniętych skutkami katastrofy, międzyludzkimi więziami i możliwościami przepracowania traumy. W sekcji znalazł się film science-fiction, czarna komedia erotyczna i częściowo animowany film fantasy dla młodzieży.

11 marca 2011 roku, przy północno-wschodnim wybrzeżu wyspy Honsiu doszło do silnego trzęsienia ziemi, które wywołało ogromne tsunami. W elektrowni jądrowej Fukushima I doszło do awarii i emisji promieniotwórczych substancji do środowiska, w skali zbliżonej do wycieku po wybuchu reaktora w Czarnobylu w 1986 roku. Była to największa katastrofa humanitarna w dziejach współczesnej Japonii. Zginęło blisko 16 tyś ludzi. Ponad 2 tysiące osób, porwanych przez nawet dwudziestometrowe fale, uznaje się za zaginione.

Wydarzenia te doprowadziły do reorganizacji japońskiej sceny politycznej i radykalnej zmiany społecznych postaw. Tym dojrzałym i rozwiniętym narodem zawładnął strach o przyszłość kraju. Każdy Japończyk zainstalował w swoim telefonie aplikację Yurekuru call ostrzegającą przed trzęsieniami ziemi. Tysiące rodzin postawiły zmienić miejsce zamieszkania, przeprowadzając się na tereny niezagrożone żywiołami. Trzęsienie przesunęło oś Ziemi o 10 cm, a dzień skrócił się o 1,6 mikrosekundy.

Katastrofa i jej skutki poruszyły artystów, którzy w swojej twórczości zmierzyli się z narodową traumą. Japońscy filmowcy zrealizowali dziesiątki fabularnych i dokumentalnych obrazów wokół tsunami, dając wyraz swoim przeżyciom, a także pomagając widzom w uporaniu się z trudnymi emocjami i wspomnieniami.

Wydarzeniem towarzyszącym sekcji będzie spotkanie z udziałem Katarzyny Boni, autorki książki „Ganbare! Warsztaty umierania” oraz Jakubem Wenclem z redakcji ResPubliki, które odbędzie się po projekcji filmu „Oczka meduzy” w kinie Muranów, w sobotę 19 listopada o godzinie 13:40.

Dziewczyna w technikolorze

Yume no onna, yume no hito / My Technicolor Girl

Japonia 2015, 71’

reżyseria: Rei Sakamoto

projekcje: 17.11 godz. 19.00 Muranów

język: japoński

scenariusz: Futoshi Nakano

zdjęcia: Sachi Kagami

obsada: Kazuhiro Sano, Kiyomi Ito, Hanako Wada, Maki Nishiyama

producent: Shosuke Asakura, Kazuhito Morita, Ken Takatsudo

nagrody i festiwale: Osaka IFF 2016, Nippon Connection 2016

Nagano spędził ostatnie 40 lat w szpitalu psychiatrycznym w Fukushimie. W czasie ewakuacji po katastrofie w marcu 2011 roku okazało się jednak, że w zasadzie nie było ku temu podstaw. Mężczyzna wraca do rzeczywistości, marząc o jednym: spotkaniu z dziewczyną, która w okresie liceum była jego pierwszą i jedyną kochanką. Rusza w drogę – znalezienie orientacji we współczesnych realiach okazuje się jednak niełatwe, a napotkane po drodze kobiety niejednym go zaskoczą.

Słodko-gorzka, pełna nieszablonowego humoru i przewrotnych obrazków z małomiasteczkowej rzeczywistości historia wyprodukowana została przez specjalizujące się w pinku eiga („różowym” kinie erotycznym) studio, które w wyniku kryzysu w branży zaczęło szukać nowych pól twórczej realizacji. Mimo niskiego budżetu autorom udało się stworzyć oryginalną, bezpretensjonalną opowieść, łączącą bezpruderyjne podejście do seksu z charakterystycznym dla japońskiego kina środka humanistycznym nastawieniem. Podróż Nagano do Tokio staje się także okazją do trzeźwego spojrzenia na współczesne japońskie społeczeństwo, które odsłania przed bohaterem swoje najlepsze, najgorsze i najdziwniejsze strony.

Rei Sakamoto

Urodzony w Tokio w 1973 r., studiował na Nikkatsu Visual Arts Academy, pracując równocześnie jako asystent Takahisy Zeze i Toshikiego Sato. W 1999 roku wyreżyserował „różowy” film „3 Balls, 1 Strike”, i w tej konwencji kontynuował karierę, wypracowując sobie miejsce w gronie „siedmiorga bogów szczęścia”, jak określa się grupę najważniejszych twórców działających w branży pinku na początku XXI wieku.

Filmografia

1999 Seks przyjaciele: mokra pora roku / 3 Balls, 1 Strike / Sex friend: Nurezakari

2001 Dziewczyna z XXI wieku / 21st Century Girl / 18sai: Shitagi no naka no uzuki

2003 Mężatka z portowego miasta: kiedy ty byłeś na rybach… / Minatomachi no hitozuma: anata ga ryo ni deteru ma ni

2007 Strawberries and the Gun / Injo: Gibo to sankyodai

2015 The Story of Noriko / Noriko no baai

2015 Dziewczyna w technikolorze / My Technicolor Girl / Yume no onna, yume no hito

Gwiazda szeptów

Hiso hiso boshi / The Whispering Star

Japonia 2015, 100’

reżyseria: Sion Sono

projekcje: 19.11 godz. 14.45 Muranów, 21.11 godz. 18.15 Muranów

język: japoński

scenariusz: Sion Sono

zdjęcia: Hideo Yamamoto

montaż: Junichi Ito

muzyka: Hajime Komiya

obsada: Megumi Kagurazaka, Kenji Endo, Yuto Ikeda, Kouko Mori

producent: Takeshi Suzuki, Izumi Sono, Sion Sono

produkcja: Sion Production

nagrody i festiwale: Toronto IFF 2015 – NETPAC Award; Rome FF 2015; Tokyo FILMeX 2015; Rotterdam IFF 2016; Hong Kong IFF 2016.

Ludzkość została zdziesiątkowana przez nieokreśloną katastrofę. W opustoszałych miastach panuje cisza i bezruch – niemal tak całkowite, jak w międzygwiezdnych przestrzeniach, które w samotności przemierza kurierka-android, Yoko Suzuki, doręczająca przesyłki rozproszonym w kosmosie ostatnim odbiorcom.

Sion Sono, którego widzowie na całym świecie pokochali za rozmach w wykorzystaniu radykalnych stylistyk, drastycznych narracji i cross-gatunkowego szaleństwa, tym razem wysyła nas – dosłownie – na zupełnie inną planetę. Czarno-białe kadry, niewielka ilość dialogów, kontemplacja detali, subtelna narracja, której cały ciężar emocjonalny rozegrany zostaje w półcieniach, niedopowiedzeniach, dźwiękach wody kapiącej z kranu: skojarzenia z „Alphaville” czy „Stalkerem” nie będą przypadkowe. Reżyser nie grzęźnie jednak w mroku egzystencjalnych rozważań, wprowadzając do filmu dyskretny humor i grając z konwencją surowego science-fiction: technologia technologią, ale nie można zapominać o parzeniu zielonej herbaty i odkurzaniu słomianych mat tatami. Yoko, mimo wielu ludzkich odruchów, jest w końcu robotem, który do swojej misji podchodzi z pragmatyzmem, a postapokaliptycznemu światu przygląda się z (niepozbawionym pewnej ciekawości) dystansem.

Reżyser powrócił w „Gwieździe” do scenariusza, który powstał ćwierć wieku temu: mówi o nim jako o jednym z najważniejszych i najbardziej osobistych projektów. Choć historię Yoko napisał jako student, film jest świadectwem twórczej dojrzałości i artystycznej precyzji; znalazła się w nim też przestrzeń dla społecznego komentarza. „Gwiazda” zrealizowana została częściowo na terenach regionu Fukushima, a statystami są tu byli mieszkańcy prefektury, doświadczeni skutkami katastrofy z marca 2011. Zgodnie z zakorzenioną w historii światowego kina tradycją, Sono wykorzystuje konwencję science-fiction do opowiadania o współczesności. Okazuje się przy tym, że mistrz ekstrawaganckiej ekstremy równie doskonale potrafi operować liryzmem.

Sion Sono

Urodzony w 1961 r., poeta, performer, filmowiec, malarz, muzyk. Jeden z najbardziej wpływowych twórców niezależnego japońskiego kina, regularny bywalec międzynarodowych festiwali, ceniony za radykalną wizję artystyczną, umiejętność łączenia szokującej formy z celną społeczną krytyką i bezkompromisowy filmowy język. Jego filmografia obejmuje niemal 50 tytułów – od punkowego kina eksperymentalnego po efektowne surrealistyczne thrillery i brawurowe filmy o nastolatkach.

Wybrana filmografia

1985 Jestem Sion Sono! / Ore wa Sono Sion da!! / I Am Sion Sono!

2001 Jisatsu sakuru / Suicide Club

2008 Miłość obnażona / Ai no mukidashi / Love Exposure

2010 Tsumetai nettaigyo / Cold Fish

2013 Zabawmy się w piekle / Jigoku de naze warui / Why Don’t You Play in Hell

2014 Tokyo Toraibu / Tokyo Tribe

2015 Love & Peace

2015 Shinjuku suwan / Shinjuku Swan Kabukicho Skauto Sabaibaru

2015 Riaru onigokko / Tag

2015 Gwiazda szeptów / Hiso hiso boshi / The Whispering Star

Oczka meduzy

Mememe no kurage / Jellyfish Eyes

Japonia 2013, 101’

reżyseria: Takashi Murakami

projekcje: 19.11 godz. 12.00 Muranów

język: japoński

scenariusz: Takashi Murakami, Jun Tsugita, Yoshihiro Nishimura

zdjęcia: Yasutaka Nagano

montaż: Yoshihiro Nishimura

muzyka: kz (livetune), Yoshihiro Ike

obsada: Takuto Sueoka, Himeka Asami, Masataka Kubota, Shota Sometani, Hidemasa Shiozawa, Ami Ikenaga, Asuka Kurosawa, Kanji Tsuda, Mayu Tsuruta, Takumi Saito

producent: Chiaki Kasahara, Yoshihiro Nishimura, Mana Fukui

produkcja: Kaikai Kiki Co., Nishimura Motion Picture Model Makers Group

nagrody i festiwale: Sitges – Catalonian IFF 2013; Fantasia IFF 2014; Buenos Aires IF of Independent Cinema; Art Basel 2015.

Musashi przeprowadza się z mamą do nowego domu po tym, jak w wyniku tsunami zginął jego tata. Nowe miejsce i nowa szkoła to szereg czyhających na chłopca wyzwań, jednak niespodziewanie w jego plecaku pojawia się tajemnicza różowa postać. Najwyraźniej w mieście dzieją się bardzo dziwne rzeczy (być może ma z nimi coś wspólnego grupa podejrzanych naukowców w zamaszystych płaszczach), jednak z nowym przyjacielem Musashi gotowy jest stawić czoła przeciwnościom.

Cukierkowe stwory i mangowa konwencja to elementy stale obecne w twórczości Takashiego Murakamiego, któremu udało się wprowadzić kolorową estetykę japońskiej popkultury na salony sztuki współczesnej. W pełnometrażowym debiucie artysta sięga po konwencję filmu dla dzieci. Skojarzenia z „Pokemonami” i spielbergowskim „E. T.” są w pełni uzasadnione, jednak tym razem urocze postaci posłużyły Murakamiemu do opowiadania o niełatwym temacie – radzeniu sobie przez najmłodsze pokolenie Japończyków z traumatycznymi doświadczeniami tragedii w Fukushimie.

A skoro mowa o narodowych traumach i popkulturze, nie mogło się też obejść bez aluzji do „Godzilli”. I przynajmniej jednego wielkiego wybuchu. Z charakterystyczną dla siebie nonszalancją reżyser przekracza granice między uroczym kinem familijnym a surrealistyczną, pełną niespodzianek narracją, między produktem masowym a artystycznymi wideo pokazywanymi w galeriach. W promocji kinowej na obu półkulach brali udział Pharell Williams i wirtualna idolka nastolatek, piosenkarka Hatsune Miko, ale film pokazywany był też na prestiżowych targach sztuki Art Basel i muzealnych ekspozycjach. Krytycy tymczasem pozostali nieco bezradni, nie mogąc zaklasyfikować filmu do żadnej schematycznej kategorii.

Takashi Murakami

Jeden z najważniejszych japońskich artystów wizualnych i kurator, zajmujący się m.in. malarstwem, rzeźbą i animacją, znany z zacierania granic między sztuką a kulturą masową oraz estetyki, którą sam określił jako superflat, a która ma łączyć japońskie tradycje artystyczne ze współczesną popkulturą.

Filmografia

2013 Oczka meduzy / Jellyfish Eyes / Mememe no kurage

Pokazy specjalne

Długie przeprosiny

Film otwarcia

Nagai iiwake / The Long Excuse

Japonia 2016, 124’

reżyseria: Miwa Nishikawa

projekcje: 16.11 godz. 20.30 Muranów, 17.11 godz. 20.30 Kinoteka 2

język: japoński

scenariusz: Miwa Nishikawa na podst. własnej powieści

zdjęcia: Yutaka Yamazaki

montaż: Ryuji Miyajima

muzyka: Michiaki Kato, Nakanishi Toshihiro

obsada: Masahiro Motoki, Pistol Takehara, Kenshin Fujita, Tamaki Shiratori, Keiko Horiuchi, Sosuke Ikematsu, Haru Kuroki, Maho Yamada, Eri Fukatsu

producent: Asako Nishikawa, Akihiko Yose

produkcja: Bandai Visual Co. Ltd., Aoi Pro. Inc

nagrody i festiwale: Toronto IFF 2016; Vancouver IFF 2016; Busan IFF 2016; Rome IFF 2016.

Sachio Kinugasa to uznany pisarz, odcinający kupony od swojego sukcesu i szlachetniejącej z wiekiem męskiej urody. Gdy jego żona ginie w wypadku, potrafi znaleźć doskonałe słowa, by wyrazić nieukojony żal – za wyrafinowaną i z pozoru głęboką formą wydaje się jednak brakować emocji. W życiu bohatera pojawia się jednak Yoichi, wdowiec po kobiecie, która straciła życie w tej samej katastrofie, zostawiając go z dwójką dzieci. Wiedziony impulsem, Sachio nieco wbrew sobie deklaruje pomoc osamotnionej rodzinie.

Trudno wyobrazić sobie bohaterów różniących się od siebie bardziej: Yoichi to prostoduszny i bezpośredni kierowca ciężarówek (w którego wciela się rockman Pistol Takehara), Sachio – szarmancki intelektualista, pretendujący do miana autorytetu (doskonale wyważona rola znanego z „Pożegnań” Masahiro Motokiego). Ich spotkanie okaże się wyzwaniem – i szansą – dla obojga.

Nishikawa z lekkością prowadzi widza przez historię o dojrzewaniu i wewnętrznej przemianie, opowiadaną bez patosu, za to z ogromną psychologiczną wrażliwością. Równoważąc dramatyczne momenty subtelnym humorem, pokazuje zderzenie dwóch światów, dwóch narracji o męskości, rodzinie, życiowych celach. Zniuansowanym, wielowarstwowym scenariuszem reżyserka po raz kolejny udowadnia, że jest godną spadkobierczynią najlepszych tradycji japońskiego kina spod znaku Ozu czy Mizoguchiego. Z niespiesznym stylem opowiadania współgrają jazzująca ścieżka muzyczna oraz zdjęcia stałego współpracownika Hirokazu Koreedy, Yutaki Yamazakiego.

Miwa Nishikawa

Urodzona w 1974 r. reżyserka, scenarzystka, pisarka. Studiowała literaturę na uniwersytecie Waseda, karierę filmową rozpoczęła jako asystentka Hirokazu Koreedy, który został producentem jej debiutanckiego filmu „Wild Berries”, który zdobył nagrody m.in. na festiwalu w Yokohamie, Japanese Professional Movie Award oraz Mainichi Film Concours. Powszechne uznanie zdobyły także jej kolejne produkcje, nagradzane na licznych festiwalach. „Kołysanie” (2006) zostało zaprezentowane w ramach Directors’ Fortnight w Cannes, a scenariusz do tego filmu otrzymał literacką nagrodę Yomiuri i wkróce wydany został jako powieść. Nishikawa opublikowała także zbiór opowiadań „Kino no kamisama” oraz powieść „Nagai iwake”.

Filmografia

2003 Hebi ichigo / Wild Berries

2005 Fiimeiru / Female (nowela „Megami no kakato”)

2006 Kołysanie / Yureru / Sway

2006 Yume ju-ya / Ten Nights of Dreams (nowela „The Ninth Dream”)

2009 Drogi doktorze / Dia dokuta / Dear Doctor (2009)

2012 Marzenia na sprzedaż / Yume uru futari / Dreams for Sale

2016 Długie przeprosiny / Nagai iiwake / The Long Excuse

Fresh Wave 2015

Hongkong 2015, 74’

reżyseria: Lam Ting-hin, Ng Chun, Chan Kam-hei

projekcje: 18.11 godz. 18.15 Kinoteka 3

Zestaw najlepszych krótkich metraży młodego pokolenia filmowców z Hongkongu, wybranych spośród laureatów projektu Fresh Wave: głos niezależnych twórców, wykorzystujących kino do wypowiadania się na najbardziej istotne dla ich generacji tematy.

Fresh Wave to program realizowany od 2005 roku pod patronatem Johnniego To i Hong Kong Arts Development Council, w ramach którego wybrane spośród zgłoszeń propozycje otrzymują dofinansowanie i opiekę mistrzowską, a zrealizowane filmy biorą udział w corocznym konkursie. Projekt jest barometrem nie tylko tego, co nowe i świeże w kinie Hongkongu, ale także kwestii, które budzą emocje i są obiektem uwagi młodego pokolenia.

Projekcjom towarzyszyć będą spotkania z twórcami.

Ali i ja / Ali and Me

Hongkong 2015, 25’

reżyseria: Lam Ting-hin

scenariusz: Tang Leong-fai

zdjęcia: Lam Ting-hin

język: kantoński, urdu

Krótka historia o nieoczekiwanej przyjaźni między dwoma szkolnymi kolegami: Tsz Kitem, wychowywanym w mieszczańskim hongkońskim domu, którego matka zmusza do lekcji gry na fortepianie oraz pochodzącym z muzułmańskiej rodziny Alim, który kocha krykieta. Intrygujący środowiskowy portret, pokazujący wielokulturowe oblicze miasta, ale przede wszystkim – opowieść o odkrywaniu swoich pasji.

Długa droga / A Long Ride

Hongkong 2015, 25’

reżyseria: Ng Chun

scenariusz: Ng Chun

zdjęcia: Chung Po-wang

język: kantoński

Młody mężczyzna, Nine, pracuje w starej pralni; znaleziony przypadkiem w kieszeni jednego z ubrań zegarek, który ma być zwrócony właścicielowi, staje się pretekstem do spotkań z mieszkańcami dzielnicy, która niebawem utraci swój charakter przez działania deweloperów. Aktualny, barwny portret miejskiej przestrzeni odchodzącej w przeszłość, wraz z małymi zakładami, miejscami spotkań i niemożliwymi do zastąpienia sąsiedzkimi więzami.

Dobry syn / Conditioned

Hongkong 2015, 24’

reżyseria: Chan Kam-hei

scenariusz: Wong Wing-yiu, Chan Kam-hei

zdjęcia: Chan Hok-lun

język: kantoński

nagrody: Fresh Wave Award 2015; Fresh Wave Best Film Award (Student Division) 2015; Fresh Wave Best Script (Student Division) 2015

Nastolenia Nam wychowywana jest jak chłopiec – by spełnić oczekiwania matki i dziadka, co dzień wychodząc do szkoły zakłada męski mundurek. Dzięki pomocy przyjaciela, Yeunga, ma jednak miejsce, gdzie może wrócić do swojej prawdziwej tożsamości. Kłopoty zaczynają się, gdy chłopak któregoś dnia znika bez śladu. Opowiedziana z lekkością etiuda to niebanalne spojrzenie na emocje związane z dojrzewaniem w trudnych warunkach i na odwagę stawiania czoła dorosłości.

Miasto jadeitu

Fei cui zhi cheng / City of Jade

Tajwan, Birma 2016, 99’

reżyseria: Midi Z

projekcje: 19.11 godz. 14.30 Muranów Mała, 20.11 godz. 14.00 Muranów Mała

język: birmański

scenariusz: Midi Z, Wu Pei-chi

zdjęcia: Midi Z

montaż: Midi Z, Lin Sheng-wen

muzyka: Lim Giong

obsada: Zhao De-chin, U Aung Kyaw, U Nein, U Zaw Tun, U Zaw Win, U Zaw Moe, U Kyw Ya, Wang Shin-hong

producent: Wang Shin-hong, Midi Z, Isabella Ho, Lin Sheng-wen

produkcja: Myanmar Montage Productions, A Taiwan Public Television Service Foundation, Seashore Image Productions

nagrody i festiwale: Taipei FF 2016 – Festival Prize for Outstanding Artistic Contribution in Music; Berlin IFF 2016; Hong Kong IFF 2016; Golden Horse IFF 2016.

Nielegalne kopalnie jadeitu położone w północnym stanie Kiczin to miejsce współczesnej gorączki złota, gdzie łudzeni szansą wzbogacenia się górnicy codziennie ryzykują życie, by szukać cennego kamienia. Cierpiący z powodu politycznych konfliktów region to miejsce ścierania się interesów terytorialnych i ekonomicznych, w którym jak w soczewce skupiają się geopolityczne problemy regionu.

Realia pracy przy nielegalnych odkrywkach były przedmiotem poprzedniego filmu Midiego Z, pokazywanych na 9. Pięciu Smakach „Kopalni jadeitu”. Tym razem reżyser przyjmuje zupełnie inną, z gruntu osobistą perspektywę, czyniąc bohaterem swojego starszego, niewidzianego od niemal dwóch dekad brata. To już nie zdystansowana obserwacja codziennego życia górników, ale intymna i emocjonalna historia rodzinna, w której autor próbuje odnowić relację z De-chinem oraz zrozumieć jego wybory. Wybrzmiewają tu również tematy z jego wcześniejszych filmów, między innymi problem uzależnienia od narkotyków, na którym reżyser skupił się w „Białej śmierci” (8. Pięć Smaków).

Film powstał na bazie materiałów nakręconych w trudnych warunkach, przy pomocy skromnych środków. Ze względu na konfiskatę bardziej profesjonalnego sprzętu w trakcie wjazdu do silnie kontrolowanego przez wojsko regionu, Midi Z wykorzystał kamery GoPro, które rozdał także górnikom pracującym dla jego brata, aby dokumentowali swoje codzienne zajęcia – otwierając zarazem dokument na idywidualną, wewnętrzną perspektywę, zacierającą granice między obserwującym a obserwowanymi. Małe kamery znacząco pomogły też w przełamywaniu dystansu, jaki przez lata wytworzył się między braćmi.

Midi Z

Urodził się w 1982 roku w Birmie, w rodzinie o chińskich korzeniach. W wieku 16 lat wyemigrował z kraju w poszukiwaniu pracy, którą znalazł na placach budów Tajwanu. Jednocześnie studiował reżyserię. W 2009 został przyjęty do założonej przez Hou Hsiao-hsiena Taipei Golden Horse Film Academy jako jeden z najbardziej obiecujących reżyserów młodego pokolenia. Jego filmy, dające unikatowy wgląd w rzeczywistość współczesnej Birmy, stale goszczą na międzynarodowych festiwalach; „Biała śmierć” została nagrodzona w Edynburgu i Tajpej i zgłoszona jako kandydat Tajwanu do Oscara. Midi Z był gościem Pięciu Smaków w 2013 roku.

Wybrana filmografia

2011 Powrót do Birmy / Gui lai de ren/ Return to Burma

2012 Biedni ludzie / Poor Folk

2013 Letters from the South („Burial Clothes”)

2014 Biała śmierć / Bing du / Ice Poison

2015 Kopalnie jadeitu / Wa yu shi de ren / Jade Miners

2016 Miast jadeitu / Fei cui zhi cheng / City of Jade

2016 Droga do Mandalay / Zai jian wa cheng / The Road to Mandalay

Mnich z morza

Monk of the Sea

Polska 2016, 69’

reżyseria: Rafał Skalski

projekcje: 22.11 godz. 18.15 Muranów

język: tajski

scenariusz: Rafał Skalski

zdjęcia: Filip Drożdż

montaż: Filip Drzewiecki

muzyka: Kuba Ziołek

producent: Jacek Nagłowski, Agnieszka Janowska, Paweł Kosuń

produkcja: Centrala

nagrody i festiwale: 2016 KFF – Nominacja do Złotego Lajkonika; 69th Locarno IFF – Semaine de la Critique.

Ball to mieszkający z rodzicami, pracujący od rana do nocy 30-latek, nie stroniący od imprez i konsumpcyjnych przyjemności miejskiego stylu życia. Zgodnie z tajską tradycją postanawia jednak na krótki czas zostać mnichem. Zgłasza sie do położonego w urokliwym otoczeniu klasztoru, zarządzanego przez charyzmatycznego opata z interesującą przeszłością.

Tajski zwyczaj wpisuje duchową praktykę w definicję „prawdziwego mężczyzny”, stąd 70% męskiej populacji na jakimś etapie życia na okres od kilku dni do kilku miesięcy staje się mnichami. Zderzenie klasztornej rzeczywistości z realiami nowoczesnego życia jest jednak coraz bardziej uderzające. Reżyser śledzi zmagania bohatera z koniecznością ograniczenia bodźców i wejścia na ścieżkę ascezy. To przy tym wejrzenie nie tylko w bolączki tajskiego społeczeństwa, ale uniwersalny portet przedstawiciela pokolenia współczesnych trzydziestolatków, zmagających się z wyzwaniami nowoczesności.

Finalizacja dokumentu była możliwa po części dzięki funduszom zebranym w drodze akcji crowdfundingowej. W przygotowaniach do realizacji twórcy korzystali z organizacyjnego wsparcia tajskich filmowców, między innymi Anochy Suwichakornpong (której filmy pokazywane były w ramach przeglądu na 4. Pięciu Smakach).

Rafał Skalski

Absolwent Wydziału Reżyserii PWSFTviT w Łodzi. Jego debiut dokumentalny „52 procent” zdobył Złotego Lajkonika na 47. Krakowskim Festiwalu Filmowym. Stypendysta Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w roku 2009. W 2010 roku zrealizował dokument „Kochankowie”. Jego filmy pokazywane były w konkursach m.in. festiwalu Nowe Horyzonty i Festiwalu Filmowego w Gdyni.

Filmografia

2007 52 procent

2007 Żeby nie było niczego

2009 Dziewczyny

2009 Kochankowie

2010 Zagraj ze mną (TV)

2014 Portrety Wojenne – Zdzisław Pacak (dok.)

2016 Mnich z morza

2016 Życie na podium (serial dok.)

Nguyen Trinh Thi: eseje filmowe

Nguyen Trinh Thi: film essays

Wietnam, 63’

reżyseria: Nguyen Trinh Thi

projekcje: 20.11 godz. 12.00 Muranów

Jedenastu mężczyzn (2016)

28’

Esej found footage, skomponowany ze scen z klasycznych wietnamskich filmów z udziałem jednej aktorki, Nhu Quynh – gwiazdy złotego okresu rodzimej kinematografii. Fragmenty pochodzą z różnych okresów jej trwającej ponad trzy dekady kariery (od 1966 do 2000), z filmów produkowanych w większości przez narodowe Vietnam Feature Film Studio. Obrazom towarzyszy narracja, będąca zaadaptowanym fragmentem opowiadania Franza Kafki „Jedenastu synów” z 1919 roku.

Listy z Pandurangi (2015)

35’

Wizualny esej, balansujący na granicy fikcji i dokumentu, intymności i polityczności, oparty na wymianie listów między mężczyzną a kobietą. Punktem wyjścia był plan wietnamskiego rządu, by zbudować jedną z dwóch pierwszych elektrowni atomowych kraju w Ning Thuan (znanym wcześniej jako Panduranga), regionie zamieszkanym przez grupę etniczną Cham, pielęgnującą swoje starożytne, matriarchalne tradycje wywodzące się z kultury hinduskiej, których korzenie sięgają dwóch tysięcy lat wstecz. Film porusza kwestie przenikania się przeszłości z teraźniejszością, ale jest także komentarzem na temat niegasnącego echa kolonialnych doświadczeń oraz intymną refleksją o roli artysty w definiowaniu kształtu rzeczywistości.

Wstęp do projekcji wygłosi Nguyen Quoc Thanh z Nha San Collective.

Nguyen Trinh Thi

Nguyen Trinh Thi jest niezależną reżyserką i artystką wizualną; mieszka i pracuje w Hanoi. Absolwentka dziennikarstwa na uniwersytecie w Iowa, uzyskała również dyplom na uniwersytecie w Kalifornii, zajmowała się stosunkami międzynarodowymi w Azji Południowo – Wschodniej. Ukończyła szkolenie z zakresu fotografii i filmu etnograficznego oraz mediów. Jest autorką filmów dokumentalnych i eksperymentalnych, które były pokazywane na międzynarodowych festiwalach oraz wystawach w USA, Europie, Chinach, Indonezji. Jest założycielką Forum niezależnych filmowców Hi-DEFF w Hanoi. Działa w kolektywie Nha San Collective.

Wybrana filmografia

2007 Love Man Love Woman (dok.)

2008/2009 93 Years, 1383 Days (dok.)

2009 Spring Comes Winter After

2011 Chronicle of a Tape Recorded Over

2012 Jo Ha Kyu

2016 Vietnam The Movie

Trójka

Film zamknięcia

San ren xing / Three

Hongkong, Chiny 2016, 88’

reżyseria: Johnnie To

projekcje: 22.11 godz. 18.00 Kinoteka 3, 23.11 godz. 21.00 Muranów

język: mandaryński, angielski, kantoński

scenariusz: Yau Nai Hoi, Lau Ho Leung, Mak Tin Shu

zdjęcia: Cheng Siu-keung

montaż: Allen Leung, David M. Richardson

muzyka: Xavier Jamaux

obsada: Louis Koo, Vicky Zhao, Wallance Chung, Lam Suet

producent: Johnnie To, Yau Nai Hoi

produkcja: Milky Way Image Company, Media Asia Films, Shanghai Hairun Film & TV Production

nagrody i festiwale: Taipei FF 2016; Fantasia IFF 2016; Melbourne IFF 2016; Rio de Janeiro IFF 2016.

Piekielnie inteligentny gangster, w którego głowie utkwiła policyjna kula, bezkompromisowy gliniarz i ambitna, uparta lekarka… Te trzy silne osobowości spotykają się na oddziale zapracowanego hongkońskiego szpitala, do którego w obstawie stróżów prawa trafia przestępca. Aby przeżyć, musi zostać jak najszybciej zoperowany. On jednak, przykuty do łóżka, woli czekać na odsiecz swoich kumpli. Bo to, że po niego przyjdą jest pewne… W ciągu kilku kolejnych godzin na sali pełnej przepracowanych medyków i przeżywających swoje dramaty pacjentów toczyć się będzie pełna napięcia rozgrywka o honor i życie.

Johnnie To jest wybitnym stylistą, jakich niewielu we współczesnym kinie. W „Trójce”, będącej jego powrotem do kina sensacyjnego, widać to znakomicie. Reżyser z finezją przycina rzeczywistość do formatu efektownych kadrów i z chirurgiczną precyzją łączy je w olśniewające sekwencje. W wyniku tej operacji powstaje widowisko, w którym małe, pozornie nieistotne elementy i gesty układają się w fascynującą filmową układankę. W miarę upływu czasu napięcie rośnie, aby wybuchnąć z wielką siłą w nieuniknionym finale, przywodzącym na myśl dzieła Johna Woo i Sama Peckinpaha i wyznaczającym nową jakość w kinie akcji.

Będąca gratką dla miłośników filmów sensacyjnych, „Trójka” jest także starciem znakomitych aktorskich kreacji. W roli pozbawionego emocji policjanta wystąpił pamiętny z „Kartelu” Louis Koo, a lekarkę gra Vicky Zhao, jedna z najpopularniejszych chińskich aktorek. To rzadki przypadek mocnej kobiecej postaci u Johnniego To! Na drugim planie dostrzec można także szereg ulubionych aktorów reżysera.

Johnnie To

Urodzony w 1955 roku, hongkoński reżyser, scenarzysta, producent, autor filmów w wielu gatunkach i stylistykach, najbardziej znany jako mistrz kina gangsterskiego (m. in. „Misja”, „Wybory”, „PTU”). Nagradzany na wielu festiwalach, kultowy twórca, wzór dla całego pokolenia młodych hongkońskich filmowców, ale także np. dla Quentina Tarantino. To jest ceniony za umiejętność łączenia celnych społecznych obserwacji z dynamicznym obrazem i niekonwencjonalną narracją. Obecnie coraz częściej realizuje filmy w koprodukcji z Chinami.

Wybrana filmografia

1980 Bik seoi hon saan dyut meng gam / The Enigmatic Case

1989 Ah-long dik gu si / All About Ah-long

1995 Mou mei san taam / Loving You

1998 Bohater nie umiera nigdy / Chan sam ying hung / A Hero Never Dies

2001 Miłość na diecie / Sau sun nam nui / Love on a Diet

2003 Daai zek lou / Running on Karma

2005 Wybór mafii / Hak se wui / Election

2007 Psychodetektyw / San taam / Mad Detective

2012 Kartel / Du zhan / Drug War

Twoja i nie tylko twoja

Dangsin jasingwa dangsinui geot / Yourself and Yours

Korea Południowa 2016, 86’

reżyseria: Hong Sang-soo

projekcje: 19.11 godz. 19.15 Kinoteka 3, 23.11 godz. 18.30 Kinoteka 2

język: koreański

scenariusz: Hong Sang-soo

zdjęcia: Park Hong-yeol

montaż: Hahm Sung-won

muzyka: Dalparan

obsada: Kim Joo-hyuck, Lee You-young, Kwon Hae-hyo, Yu Jun-sang, Kim Eui-sung

producent: Kang Taeu, Hong Sang-soo

produkcja: Jeonwonsa Film Co.

nagrody i festiwale: San Sebastian IFF 2016 – Silver Seashell for Best Director; Toronto IFF 2016; New York FF 2016; Tokyo IFF 2016; Taipei Golden Horse FF 2016.

Miłość wymyka się z rąk, a zaufanie zostaje wystawione na próbę: czy dziewczyna, która upija się w seulskich barach (łamiąc przy tym obiecany limit pięciu drinków na wieczór) i spotyka z kolejnymi mężczyznami, to ta sama Min-jung, która zawróciła Young-soo w głowie? Czy może jej siostra bliźniaczka, albo wręcz wykwit wyobraźni ogarniętego emocjami umysłu? Nic nie jest pewne, ale osiemnasty tytuł w dorobku Hong Sang-soo to kolejny powrót do mistrzowsko opanowanej przez niego konwencji, w której narracyjne pułapki i pętle są odzwierciedleniem stanu psychicznego pogubionych w życiu bohaterów.

W nowym filmie w centrum akcji reżyser ustawia kobietę, Min-jung (popisowa rola Lee You-young, nagrodzonej w ubiegłym roku za aktorski debiut) – to jednak jedna z typowych dla niego postaci, wobec których określenie „niepozbawiona wad” to delikatny eufemizm. Skomplikowane związki i życiowe meandry, analizowane nad kolejnymi butelkami soju to także stały wątek scenariuszy Honga – tym razem nasycone są jeszcze bardziej przewrotnym i gorzkim humorem. Przy tworzeniu filmu reżyser inspirował się „Mrocznym przedmiotem pożądania” Buñuela, ale jego twórczość zdradza też pokrewieństwo z neurotycznymi monologami Woody’ego Allena czy dywagacjami bohaterów „Przed zachodem słońca” Richarda Linklatera: to niekończąca się medytacja nad uczuciowymi obsesjami i poczuciem emocjonalnej niepewności, ubrana w błyskotliwą i zaskakującą formę.

Hong Sang-soo

Urodzony w 1960, studiował w Chung-Ang University w Seulu, California College of the Art oraz School of the Art Institute w Chicago. Jego filmy pokazywane były na największych międzynarodowych festiwalach; w Cannes otrzymał nagrodę Un Certain Regard za film „Hahaha” (pokazywany na 5. Pięciu Smakach). W 2015 otrzymał Złotego Lamparta za najlepszą reżyserię na MFF w Locarno za film „Teraz dobrze, wtedy źle”.

Wybrana filmografia

2004 Yeojaneun namjaui miraeda/ Woman is the Future of Man

2005 Geuk jang jeon / A Tale of Cinema

2010 Hahaha

2010 Oki / Ok-hui-ui yeonghwa / Oki’s Movie

2014 Wzgórze wolności / Jayuui eondeok / Hill of Freedom

2015 Teraz dobrze, wtedy źle / Jigeumeun matgo geuttaeneun tteullida / Right now, Wrong then

2016 Twoja i nie tylko twoja / Dangsin jasingwa dangsinui geot / Yourself and Yours

Wojownicy

Miłość za sto jenów

Hyaku yen no koi / 100 Yen Love

Japonia 2014, 113’

reżyseria: Masaharu Take

projekcje: 19.11 godz. 22.10 Muranów

język: japoński

scenariusz: Shin Adachi

zdjęcia: Hiromitsu Nishimura

montaż: Chieko Suzaki

muzyka: Shogo Kaida

obsada: Sakura Ando, Hirofumi Arai, Tadashi Sakata, Yozaburo Ito, Miyoko Inagawa, Saori, Osamu Shigematsu, Toshie Negishi

producent: Gen Sato, Yuji Hiratai, Yoshinori Kano

produkcja: Spotted Productions

nagrody i festiewale: Awards of the Japanese Academy 2016 – Best Actress, Best Screenplay; Blue Ribbon Awards 2015 – Best Actress; Japanese Professional Movie Awards 2014 – Best Film, Best Director; Kinema Junpo Awards 2015 – Best Actress; Puchon International Fantastic FF 2015 – NETPAC Award; Tokyo IFF 2014 – Japanese Cinema Splash Best Picture Award.

Ichiko: przypadek beznadziejny. Trzydziestodwulatka bez perspektyw na przyszłość, gnieżdżąca się z rodzicami w niewielkiej klitce, od czasu do czasu wypełzająca na światło dzienne w niezmiennie poplamionych i powyciąganych ubraniach. Kiedy do rodzinnego domu wprowadza się z synkiem rozwodząca się siostra, konflikt jest nieunikniony. Żeby móc mieszkać samodzielnie, Ichiko zatrudnia się w sklepie „Wszystko za 100 jenów”; jak się okazuje, w pobliżu znajduje się klub, w którym trenuje całkiem przystojny bokser.

Film Masaharu Take to przejmująca opowieść z mocnymi punktami zwrotnymi. Historia o boksowaniu się z życiem i nieoczekiwanie odkrytej woli walki nie jest lukrowaną, stereotypową narracją o metamorfozie: reżyserowi udało się połączyć uderzający realizm z emocjonalną głębią, uzupełniając je nutami czarnego humoru. Przenikliwy portret psychologiczny bohaterki przekłada się zarazem na diagnozę współczesnego japońskiego społeczeństwa, a doskonale zrealizowane sceny bokserskie pozwalają niemal fizycznie odczuć doświadczenia bohaterki.

Projekt otrzymał Grand Prix w konkursie scenariuszowym imienia Yusaku Matsudy i stał się przebojem japońskiego kina niezależnego. W castingu szukano aktorki, która będzie potrafiła połączyć liryzm z bokserską energią: wybrana z ponad siedmiuset kandydatek Sakura Ando po raz kolejny udowodniła swoje mistrzowskie umiejętności. W roku premiery zgarnęła większość branżowych nagród aktorskich, a „Variety” nazwało ją „rzadkim aktorskim talentem, który porównać można do największego japońskiego mistrza, Toshiro Mifune”. Film został zgłoszony jako japoński kandydat do Oscara w 2015 roku.

Masaharu Take

Urodzony w 1967, absolwent Uniwersytetu Meiji. Pracował jako asystent reżyserów takich jak Takashi Ishii czy Yoichi Sai. Zadebiutował w 2007 roku.

Filmografia

2007 Boi mitsu Pusan / Boy Meets Pusan

2008 Kafe Daikanyama: Suwito boizu / Cafe Daikanyama: Sweet Boys

2009 Hanamuko wa 18 sai / The Bridegroom is 18 Years Old

2009 Kafe souru / Café Seoul

2012 Eden

2013 Mongol yakyu seishunki / Mongolian Baseball

2014 In za hiro / In the Hero

2014 Miłość za 100 jenów / Hyakuen no koi / 100 Yen Love

Ostatni mistrz

Shi Fu / The Final Master

Chiny 2015, 109’

reżyseria: Xu Haofeng

projekcje: 16.11 godz. 20.30 Kinoteka 3, 19.11 godz. 21.00 Kinoteka 3

język: mandaryński

scenariusz: Xu Haofeng (na podstawie własnej powieści)

zdjęcia: Wang Tianlin

montaż: He Sisi, Xu Haofeng

muzyka: An Wei

obsada: Liao Fan, Song Jia, Jiang Wenli, Chin Shi-chieh, Huang Jue

producent: Luo Xiaoxi, Lisa Li, Xu Haofeng

produkcja: Beijing Aizhi Ganchun Art, Beijing Century Media Culture, Fueng Investment, Heyi Pictures, Magilm Pictures, Thousand Delight Pictures, Wuxi Jieao Entertainment

nagrody i festiwale: Golden Horse FF 2015 – Best Action Choreography; Shanghai Film Critics Awards 2016 – Film of Merit.

Chen Shi jest mistrzem stylu wing chun. Realizując życzenie swojego zmarłego nauczyciela, przeprowadza się do Tianjin, by założyć tam szkołę i przekazywać swą tajemną wiedzę przyszłym pokoleniom. Nie jest to jednak łatwe zadanie: by dostąpić zaszczytu prowadzenia nauk w mieście, trzeba najpierw wyszkolić ucznia na tyle zdolnego, by był w stanie pokonać najlepszych adeptów ośmiu lokalnych ośrodków, nauczających najbardziej wyrafinowanych technik.

Rozgrywający się w latach 30. XX wieku film Xu Haofenga to długo oczekiwana stylistyczna perełka, hołd dla klasycznego kina sztuk walki i przejmująca historia o świecie odchodzącym w przeszłość. Barwne – i często podszyte tragizmem – biografie bohaterów, z którymi ściera się Chen Shi, składają się na opowieść o etosie dawnych wojowników, ustępującym pod naporem nowych realiów politycznych. Niesamowita, utrzymana w klasycznym stylu choreografia scen walki nabiera dzięki temu dodatkowej energii: każdy ruch niesie w sobie ogromny bagaż skrywanych emocji, a każda potyczka, zdrada czy intryga nabiera w historycznym kontekście głębszego wymiaru. Film łączy uderzającą dynamikę scen akcji z nostalgią za pięknem epoki: przemyślne rodzaje broni, barwne obrazy ulic Tianjin, stylowe wnętrza i doskonałe kostiumy okazują się prawdziwie uwodzicielską mieszanką.

Xu Haofeng

Urodzony w 1973 roku reżyser, scenarzysta, pisarz, wykładowca, choreograf scen walki. Autor scenariusza do „Wielkiego mistrza” Wong Kar-waia, za który otrzymał Hong Kong Film Award oraz zekranizowanej niedawno przez Chen Kaige powieści „Monk Comes Down the Mountain”.

Filmografia

2011 Tożsamość miecza / Wo Kou De Zong Ji / The Sword Identity

2012 Jianshi liu baiyuan / Judge Archer

2015 Ostatni mistrz / Shi fu / The Final Master

Ostatni pociąg

Busanhaeng / Train to Busan

Korea Południowa 2016, 118’

reżyseria: Yeon Sang-ho

projekcje: 18.11 godz. 21.00 Kinoteka 4, 19.11 godz. 24:30 Muranów

język: koreański

scenariusz: Park Joo-suk, Yeon Sang-ho

zdjęcia: Lee Hyung-Duk

montaż: Yang Jin-mo

muzyka: Jang Young-gyu

obsada: Gong Yoo, Jung Yu-mi, Ma Dong-seok, Kim Soo-ahn, Kim Eui-sung, Choi Woo-sik, Ahn So-hee, Jang Hyuk-Jin, Shim Eun-Kyung

producent: Lee Dong-ha, Kim Yeon-ho

produkcja: RedPeter Film

nagrody i festiwale: Fantasia IFF 2016 – Audience Award for Best Asian Feature, Cheval Noir Award; Cannes FF 2016; Melbourne IFF 2016; Sitges FF 2016.

Seok Woo jest przepracowanym, egoistycznym fund managerem w dużej seulskiej korporacji. Odeszła od niego żona i nawet córeczka nie chce z nim spędzić swoich urodzin – woli jechać do mamy, do portowego Pusanu. Seok Woo nieoczekiwanie postanawia zawieźć ją tam osobiście. Wsiadają więc do szybkiego pociągu KTX, dumy Korei i ruszają w drogę na południe.

Tymczasem ludzie wokół zaczynają się dziwnie zachowywać – wiele wskazuje na to, że w kraju wybuchła wyjątkowo gwałtowna epidemia zombie. Świat szybko zamienia się w piekielny chaos, a kolejne ofiary dołączają do masy ożywionych trupów. Zarażone osobniki trafiają także do rozpędzonego pociągu, jazda będzie więc dramatyczną walką o przetrwanie i prawdziwym testem na człowieczeństwo. Czy Pusan jest bezpieczne i czy to na pewno zombie są największym zagrożeniem dla pasażerów?

Film konsekwentnie wypełnia założenia gatunku, które George Romero określił już w 1968 roku w „Nocy żywych trupów”. Nie brakuje tu więc mocnego komentarza społecznego i krytyki nierówności klasowych, którą można odnieść zarówno do katastrofy promu Sewol z 2014 roku jak i do kryzysu imigracyjnego na świecie.

„Train to Busan” jest debiutem fabularnym Yeon Sang-ho, który wcześniej zyskał światową sławę jako autor nihilistycznych animacji (m. in. pokazywany w sekcji Nowe Kino Azji 6. edycji Pięciu Smaków „Król świń”). Reżyser ładuje do pociągu grupę znakomicie nakreślonych postaci, a ich zmagania pokazane są z niezwykłym rozmachem i wielką wizualną wyobraźnią. W efekcie powstał buzujący kinetyczną energią wysokobudżetowy fajerwerk w najlepszym tego słowa znaczeniu. Film stał się box office’owym przebojem roku w ojczyźnie, a następnie obrał kurs na kina kolejnych krajów – od Tajwanu po Australię.

Koreańscy filmowcy od lat bez kompleksów i z wielką frajdą biorą na warsztat kolejne gatunki, spuszczając ze zużytych schematów zatęchłe hollywoodzkie powietrze i nadając im nową jakość. Rok 2016 jest dla tej kinematografii wyjątkowo udany, a sprawcą największej niespodzianki stał się właśnie „Train to Busan”.

Yeon Sang-ho

Urodzony w 1978 twórca animacji, reżyser i scenarzysta. Absolwent wydziału malarstwa Sangmyoung University, założyciel Studia DadaShow. Jego krótkie metraże były pokazywane na prestiżowych festiwalach animacji.

Filmografia

2008 Love is Protein (kr. m.)

2006 The Hell: Two Kinds of Life (kr. m.)

2011 Król świń / The King of Pigs / Dwaejiui Wang

2013 The Fake / Saibi

2016 Seoul Station / Seoulyeok

2016 Train To Busan / Busanhaeng

Kino grozy

Lament

Gokseong / The Wailing

Korea Południowa 2016, 156’

reżyseria: Na Hong-jin

projekcje: 29.10 godz. 20.00 Muranów, 22.11 godz. 20.00 Kinoteka 3

język: koreański, japoński

scenariusz: Na Hong-jin

zdjęcia: Hong Kyung-pyo

montaż: Kim Sun-min

muzyka: Jang Young-gyu, Dalparan

obsada: Kwak Do-won, Jun Kunimura, Hwang Jung-min, Chun Woo-hee, Kim Hwan-hee, Jang So-yeon, Heo Jin

producent: Suh Dong-hyun, Kim Ho-sung

produkcja: Side Mirror, Fox International Production Korea

nagrody i festiwale: Fantasia FF 2016 – Prix AQCC, Audience Award; Puchon International Fantastic FF 2016 – Audience Award, Best of Puchon; Sitges – Catalonian IFF 2016 – Focus Asia Award; Cannes IFF 2016; London FF 2016.

W sennej wiosce, gdzieś na koreańskiej prowincji, dochodzi do szeregu gwałtownych i szokujących zgonów – być może morderstw. Jakby tego było mało, część mieszkańców zaczyna zdradzać oznaki tajemniczej, prowadzącej do szaleństwa choroby. Na czele dochodzenia staje poczciwy, ospały Jong-goo, którego rutyna zawodowa do tej pory ograniczała się do wysiadywania na komisariacie i „patrolowania” okolicy. Zupełnie nieprzygotowany do prowadzenia tak skomplikowanego śledztwa, będzie musiał stanąć na wysokości zadania, gdy także jego ukochana córeczka zacznie wykazywać symptomy opętania.

Sytuacja szybko wymyka się spod kontroli, zamieniając się w ciąg przerażających i niedających się logicznie wytłumaczyć zdarzeń. Jong-goo będzie musiał zawiesić wiarę w świat, który do tej pory znał. Co robić, komu zaufać? Ubranej na biało kobiecie, twierdzącej, że była świadkiem mordu? Szamanowi, mającemu rzekomo przywrócić ład swoimi pogańskimi rytuałami? A może budzącemu grozę wśród mieszkańców przybyszowi z Japonii, żyjącemu samotnie w skrywającej mroczne tajemnice leśnej chatce?

Na Hong-jin doskonale wie, jak operować filmowym językiem. Mistrzowsko miesza ze sobą konwencje i gra nimi, ani na chwilę nie pozwalając fabule wpaść w koleiny schematów. Myli więc tropy, szarpie emocjami, dokręca do granic śrubę klimat osaczenia i paranoi, prowadząc bohaterów w coraz mroczniejsze czeluści koszmaru.

Skąpany w rzęsistym deszczu i opowiedziany w ciemnych barwach, „Lament” robi jeszcze bardziej piorunujące wrażenie niż poprzednie obrazy reżysera – wybitny debiut „W pogoni” oraz „Morze Żółte”. To niezwykłe filmowe doświadczenie, wywołująca ciarki na plecach zagadka, dająca pole do wielu interpretacji i prowokująca do długich dyskusji. Wielki przebój koreańskich kin z powodzeniem wyszedł poza lokalny rynek, zyskując sławę jednego z najlepszych i najskuteczniej mrożących krew w żyłach arcydzieł ostatnich lat.

Na Hong-jin

Południowokoreański reżyser i scenarzysta urodzony w 1974 r. Zadebiutował w 2008 r. wstrząsającym thrillerem „W pogoni”, który stał się dużym przebojem w koreańskich kinach i zyskał sławę poza granicami kraju. Jego kolejne dzieło, współprodukowane przez 20th Century Fox „Morze Żółte”, zostało pokazane na festiwalu w Cannes w 2011 r. w sekcji Inne spojrzenie.

Na kolejny film kazał czekać aż 6 lat. Światowa premiera sfinansowanego przez Fox International Production „Lamentu” odbyła się w Cannes i od tej pory film jest ozdobą kolejnych światowych imprez. Stał się także wielkim przebojem kasowym w ojczyźnie reżysera.

Filmografia

2008 W pogoni | Chaser | Chugyeokja

2010 Morze Żółte | Yellow Sea | Hwang hae

2016 Lament | The Wailing | Gokseong

Sadako vs Kayako

Japonia 2016, 98’

reżyseria: Koji Shiraishi

projekcje: 29.10 godz. 01.00 Muranów, 19.11 godz. 21.00 Kinoteka 2

język: japoński

scenariusz: Koji Shiraishi, Takashi Shimizu (koncepcja postaci), Kôji Suzuki (koncepcja postaci)

zdjęcia: Hidetoshi Shinomiya

montaż: Tsuyoshi Wada

muzyka: Koji Endo

obsada: Mizuki Yamamoto, Tina Tamashiro, Aimi Satsukawa, Misato Tanaka, Masahiro Komoto, Masanobu Ando, Rina Endo, Elly Nanami, Maiko Kikuchi

producent: Reiko Imayasu, Toshinori Yamaguchi, Mikihiko Hirata

produkcja: Kadokawa Pictures, NBCUniversal Entertainment

nagrody i festiwale: Toronto IFF 2016; Fantastic Fest 2016; Montreal Festival of New Cinema 2016; Torino Film Fest 2016.

Nie byłoby J-horroru bez „Kręgu” i „Klątwy Ju-on”. Każdy z tych tytułów doczekał się wielu kontynuacji i przeróbek – najwyższy czas, by mroczne bohaterki obu filmów starły się ze sobą nawzajem. To więcej niż spotkanie dwóch żądnych ofiar demonów: to mrożąca krew w żyłach rozgrywka między prawdziwymi legendami japońskiego kina.

Historia zaczyna się niewinnie – dwie nastolatki, Natsumi i Yuri, kupują stary odtwarzacz VHS, żeby przegrać stare nagranie rodziców na cyfrowy nośnik. Jak się okazuje, w środku jest już kaseta – z doskonale znaną wszystkim fanom „Kręgu” treścią. Tymczasem inna dziewczyna, Suzuka, przeprowadza się z rodzicami w nowe miejsce i odkrywa w pobliżu tajemniczy, opuszczony dom, o którym krążą dziwne plotki. Dwie pozornie nie związane ze sobą historie połączy postać pewnego siebie egzorcysty Keizo i towarzyszącej mu dziwnej dziewczynki w czerwonym płaszczyku.

Film Kojiego Shiraishi to nie tylko gratka dla wielbicieli obu serii. Reżyser bawi się konwencją i przywołuje ikoniczne elementy, zachowując przy tym szacunek – i dużą dozę nieskrywanego uwielbienia – dla oryginalnych filmów. To jednak także doskonale zrealizowane kino grozy, w którym z dreszczem przyjemności mogą się zanurzyć także ci, którzy odkrycie J-horroru mają dopiero przed sobą.

Koji Shiraishi

Specjalista od kina grozy; reżyser, scenarzysta i aktor, zaczynał jako asystent Shinobu Yaguchiego i Gakuryu Ishiego. Zadebiutował filmem „Ju-rei” w 2004 roku i od tej pory zrealizował kilkanaście cieszących się popularnością horrorów.

Wybrana filmografia

2004 Ju-rei

2005 Klątwa | Noroi the Curse | Noroi

2007 Carved | Kuchisake-onna

2009 Grotesque | Gurotesuku

2010 White Eyes | Shirome

2013 Cult | Karuto

2014 A Record of Sweet Murder | Aru Yasashiki Satsujinsha no Kiroku

2016 Sadako vs Kayako

Szczurołap

Sonnim / The Piper

Korea Południowa 2015, 119’

reżyseria: Kim Kwang-tae

projekcje: 29.10 godz. 23.15 Muranów

język: koreański

scenariusz: Kim Kwang-tae

zdjęcia: Hong Jae-sik

montaż: Kim Chang-ju

muzyka: Lee Ji-soo

obsada: Ryu Seung-ryong, Lee Sung-min, Chun Woo-hee

nagrody i festiwale: Brussels International Fantastic FF 2016; Fantasia IFF 2016.

Skończyła się Wojna koreańska. Grający na flecie, kulawy Woo-ryong przemierza ubogie bezdroża kraju wraz z chorym na płuca synkiem. Chcą dojść do Seulu, gdzie chłopca ma zbadać lekarz. Przypadkiem trafiają na małą, pozbawioną nazwy wioskę i postanawiają zostać w niej parę dni, aby odzyskać siły. Jej mieszkańcy są nerwowi i skrywają jakąś tajemnicę, a stojący na ich czele przywódca wciąż jeszcze nie powiedział im, że wojna się skończyła. Największym problemem jest jednak plaga krwiożerczych szczurów, coraz śmielej atakujących domostwa. Woo-ryong obiecuje, że pozbędzie się ich przy pomocy swojej muzyki, ale gdy to robi, wieśniacy zamiast wdzięczności pokazują swoją ciemną stronę. Przychodzi czas zemsty – flet zagra raz jeszcze…

Średniowieczna historia Szczurołapa z Hameln została rozsławiona przez Braci Grimm i później była wielokrotnie adaptowana przez światowych twórców. Debiutujący Kim Kwang-tae wpisuje ją w realia powojennej Korei, aby wydobyć z niej nowe treści i opowiedzieć uniwersalną historię o roli przywódców, strachu przed innością, tchórzostwie, zapłacie za złe czyny.

Film uwodzi swoim hipnotycznym, niepokojącym rytmem i zmianami konwencji. Opowieść, która zaczyna się jak nastrojowa, skąpana w zieleni baśń, pewnie prowadzi do mocnego, bezlitosnego finału, zdominowanego przez kolor czerwony.

„Szczurołap” to horror z krwi i kości.

Kim Kwang-tae

Południowokoreański reżyser i scenarzysta, debiutujący w 2015 r. filmem „Szczurołap”. Wcześniej pracował jako asystent reżysera, m. in. przy filmie „Nieznany skandal”, uznanej adaptacji „Niebezpiecznych związków”.

Filmografia

2016 Szczurołap / The Piper / Sonnim

Uciszone

Gyeongseong hakgyo: sarajin sonyeodeul / The Silenced

Korea Południowa 2015, 99’

reżyseria: Lee Hae-young

projekcje: 19.11 godz. 12.00 Kinoteka 3, 22.11 godz. 20.30 Kinoteka 2

język: koreański, japoński

scenariusz: Lee Hae-young

zdjęcia: Kim Il-yeon

montaż: Kim Chang-ju

muzyka: Dalparan

obsada: Park Bo-young, Uhm Ji-won, Park So-dam

producent: Kim Jho Gwangsoo, Shim Hyun-woo

produkcja: Generation Blue Films, Secret Garden

nagrody i festiwale: Busan Film Critics Awards 2015 – Best New Actress; Blue Dragon Film Awards 2015 – Popularity Star Award; Grand Bell Awards 2015 – Best Lighting; Korea World Youth FF 2015 – Favorite Actress; Chunsa Film Art Awards 2016 – Best Supporting Actress; Baeksang Arts Awards 2016 – Best Supporting Actress; Busan IFF 2015; Udine Far East FF 2016.

Rok 1938, Korea pod japońską okupacją. Chora na gruźlicę Ju-ran trafia do położonego w malowniczym otoczeniu sanatorium dla dziewcząt. Specjalna, tajemnicza kuracja, jakiej zostaje poddana, zdaje się przynosić efekty – choć być może do leczniczego efektu przykłada się także przyjaźń z uroczą Yeon-deok. Jednak kiedy kolejne pensjonariuszki znikają bez pożegnania, bohaterka zaczyna podejrzewać, że w miejscu, do którego trafiła, nie wszystko jest tym, czym się wydaje.

Mroczny, zmysłowy horror odświeża klasyczną formułę pensjonarskiego kina grozy, dodając kilka niekonwencjonalnych rozwiązań i uwodząc doskonale skomponowanymi zdjęciami. Niespieszne tempo i melancholijny nastrój stopniowo budują napięcie, oparte bardziej na pełnej niedopowiedzeń atmosferze niż drastycznych efektach. Historyczno-polityczne tło przydaje fabule drugiego dnia, otwierając przestrzeń dla dodatkowych interpretacji, jednak to przede wszystkim niezwykle nastrojowa opowieść, rozgrywająca się w pełnej intrygujących detali scenerii. Niewątpliwym atutem filmu są także kreacje utalentowanych młodych aktorek: Park So-dam za rolę Yeon-deok otrzymała kilka nagród koreańskiej branży filmowej.

Lee Hae-young

Urodzony w 1973 reżyser i scenarzysta. Zadebiutował w 2006 roku jako współreżyser sportowego komediodramatu o transgenderowym nastolatku „Like a Virgin”, który zdobył szereg nagród rodzimej branży filmowej.

Filmografia

2006 Like a Virgin / Cheonhajangsa Madonna

2010 Foxy Festival / Peseutibal

2015 Uciszone / The Silenced / Gyeongseong hakgyo: sarajin sonyeodeul

Radio Azja

Koncerty Radio Azja jesienią 2016

Freestyle z pogranicza Birmy, Laosu i Tajlandii; rozbujany koreański synth-pop i hipnotyczne dźwięki marimby po japońsku. Jesienią zapraszamy na trzy niezwykłe koncerty Radia Azja!

Celem cyklu jest prezentacja artystów wybitnych, ale niszowych i nieodkrytych jeszcze w Europie; takich, którzy brawurowo łamią muzyczne reguły i wychodzą poza granice gatunków. Zapraszani z Azji twórcy to poszukujący autentyczności outsiderzy, wykraczający zarówno poza mainstraem, jak i związane z muzyką azjatycką stereotypy. Dzięki temu każdy koncert Radio Azja jest wyjątkową muzyczną przygodą.

W poprzednich latach na naszej scenie noise mieszał się z awangardą, minimalizm łączył się z muzyką religijną, piosenka autorska przeplatała się z punkiem, a industrial z lirycznymi dźwiękami wiolonczeli.

Tegoroczna edycja osadzona jest w nieco lżejszej stylistyce. Pojawią się w niej zespoły czerpiące przede wszystkim z estetyki soulu, jazzu, reggae, trip-hopu, popu, folku czy progresywnego rocka. Nie zabraknie oczywiście dźwiękowych eksperymentów i brzmieniowych poszukiwań.

25 X: Jeong Cha-sik (Korea Płd)

Jeong Cha-sik to legenda koreańskiej sceny indie lat 90. Przez 15 lat był frontmenem kultowej koreańskiej grupy heavy-metalowej Rainy Sun, potem zdecydował się na karierę artysty solowego. Określany jest mianem koreańskiego Nicka Cava, a jego twórczość oscyluje na granicy psychodelicznego rocka, trip-hopu, folku, tanga, synth-popu i koreańskiej muzyki tradycyjnej.

29 XI: RASMEE WAYRANA (TAJLANDIA)

Rasmee Wayrana to wokalistka i kompozytorka wywodzącą się z północno-wschodniej Tajlandii. Swoją karierę muzyczną zaczęła już jako dziecko, u boku ojca, założyciela tradycyjnego zespołu Jariang Band. Jej muzyka jest unikatową mieszanką muzyki ludowej molam z rejonu Isan z soulem, jazzem i R&B. Wokalistka określa swoją twórczość mianem Isan Soul, taki tytuł nosi również jej debiutancka płyta.

20 XII: MIDORI TAKADA (JAPONIA)

Midori Takada jest znaną w kręgach japońskiej awangardy kompozytorką i perkusistką. Jej hipnotyzujące, minimalistyczne utwory bazują na koncepcie spójności dźwięku i ludzkiego ciała. Jest autorką dwóch solowych albumów: „Through the looking glass” i „Tree of Life” oraz muzyki do spektakli teatralnych Tadashi Suzukiego. Koncertuje solo na marimbie i innych instrumentach perkusyjnych.

Wszystkie koncerty odbędą się w TR Warszawa przy ul. Marszałkowskiej 8.

Projekt współfinansuje miasto stołeczne Warszawa.

Jeong Cha-sik

25.10 godz. 20.00 TR WARSZAWA

Jeong Cha-sik to weteran rocka i legenda koreańskiej sceny indie lat 90-tych. Przez 15 lat był frontmenem kultowej grupy heavy-metalowej Rainy Sun, której eksperymentalne, psychodeliczne utwory mocno odstawały od koreańskiego mainstreamu. W roku 2011 zdecydował się na karierę solowego artysty. W odstępie sześciu miesięcy wydał dwie płyty: „The Empty” oraz „The Turbulent Current History”. Oba albumy zostały ogłoszone płytami roku 2013 i wyróżnione prestiżowymi nagrodami „Korean Music Award” oraz „Korean Imagine Award”. Ostatnia płyta Jeonga, wydany w listopadzie 2015 „Executor”, wywołała duże poruszenie na koreańskiej scenie, zyskując sławę unikatowego muzycznego przedsięwzięcia.

Będąc artystyczną indywidualnością i outsiderem, Jeong Cha-sik wszystkie trzy albumy stworzył nieomal sam. Jest autorem tekstów, muzyki i aranżacji, sam zaśpiewał wszystkie utwory, zagrał na większości instrumentów, całość osobiście nagrał, zmiksował i zmasterował.

Twórczość Jeong Cha-sika oscyluje na granicy psychodelicznego rocka, trip-hopu, folku, tanga, synth-popu i koreańskiej muzyki tradycyjnej. Artysta śmiało czerpie z muzyki świata, sięgając po rytmy flamenco, jamajskie riddimy, czy brzmienie francuskiej katarynki.

Z premedytacją kiczowate, czasem weselne melodie kontrastują z głębokim, pijackim zaśpiewem, metalowym growlingiem lub nostalgicznym falsetem. Koncertuje z klasycznym, rockowym instrumentarium wzbogaconym często o skrzypce i wiolonczelę, jednak liryczność tego składu przełamują drapieżne, old-schoolowe syntezatory. W jego repertuarze zdarzają się również nostalgiczne pieśni wykonane jedynie przy akompaniamencie fortepianu. Jest artystą pełnym sprzeczności i dystansu do własnej twórczości, czego wyrazem może być tytuł trasy po berlińskich klubach: „Nick Cave spotyka koreański kabaret”.

Jego koncerty to spotkanie z nieokiełznaną ekspresją, nieskrywanymi emocjami, groteskową formą, a przede wszystkim oryginalną i dobrą muzyką.

Rasmee Wayrana

29.11 godz. 20.00 TR WARSZAWA

Rasmee Wayrana to wschodząca gwiazda tajskiej sceny world music. Pochodzi z Isan, północno-wschodniej części Tajlandii, gdzie zyskała popularność wykonując tradycyjną muzykę molam. Karierę muzyczną zaczęła już jako dziecko u boku ojca, założyciela regionalnego zespołu Jariang Band.

Po przeprowadzce do Chiang Mai, klimatycznego miasta słynącego z doskonałej kawy, rzemiosła artystycznego i sztuki, Rasmee odkryła barwną scenę muzyczną, na której królowały jazz, funk i R& B. Połączenie tych gatunków z tradycyjnym molam dało w rezultacie styl określany przez artystkę jako Isan Soul, będący pełną emocji energetyczną mieszanką opartą na charyzmatycznym wokalu i gitarowych brzmieniach.

Jej debiutancki album „Isan Soul” oraz piosenka „Maya” zostały w tym roku wyróżnione prestiżowymi nagrodami Kom Chad Luek Music Award. Sama artystka otrzymała tytuł najlepszej wokalistki.

Molam do którego odwołuje się Rasmee, tradycyjna forma muzyczna z rejonu Isan oraz z Laosu, ma bardzo szlachetne korzenie. Był to rodzaj muzyczno-słownej improwizacji opartej na lokalnej poezji, której towarzyszył dźwięk khene – dużej bambusowej fletni. Improwizacja często przybierała kształt spontanicznych dialogów między mężczyzną a kobietą, co może kojarzyć się z dzisiejszym freestylem.

W ostatnim czasie molam kojarzył się jednak przede wszystkim z hałaśliwymi, podwórkowymi imprezami na tajskiej prowincji. Gatunek odzyskał swoją świetność m.in. dzięki wizjonerskiemu didżejowi Maft Sai, założycielowi wytwórni ZudRangMa Records oraz zespołom takim jak The Paradise Bangkok Molam International Band.

Współczesny molam ma ustaloną strukturę, a bambusowa fletnia zastąpiona została gitarą. Być może właśnie dzięki tej zmianie niedoceniany do tej pory gatunek odzyskuje popularność na rodzimym gruncie i zaczyna przyciągać uwagę słuchaczy z całego świata. Warto posłuchać, jak Rasmee Wayrana z ogromnym wyczuciem i pasją łączy znany sobie od dzieciństwa molam ze współczesnym, wielokulturowym brzmieniem Chiang Mai.

Midori Takada

20.12 godz. 20.00 TR WARSZAWA

Midori Takada jest znaną w kręgach japońskiej awangardy kompozytorką, perkusistką i artystką teatralną. To autorka dwóch solowych albumów: „Through the looking glass” i „Tree of Life” oraz muzyki do spektakli teatralnych Tadashi Suzukiego. Jej hipnotyzujące, minimalistyczne utwory bazują na koncepcie spójności dźwięku i ludzkiego ciała. Koncertuje solo na marimbie i innych instrumentach perkusyjnych.

Artystka debiutowała na scenie Filharmonii Berlińskiej występując z Berlińską Orkiestrą Symfoniczną RIAS, zaraz po ukończeniu Tokyo University Of The Arts w 1974 r. Swoją karierę kontynuowała grając solowe koncerty w Japonii oraz poza jej granicami.

W latach 80. zaczęła zgłębiać tradycyjną muzykę Azji i Afryki. Swoim fascynacjom dała upust współpracując z Kakrabą Lobi z Ghany, Lamine Konte z Senegalu, zespołem Farafina z Burkina Faso, a także z muzykami koreańskimi: grającym na cytrze Chi Seong-ja, flecistą Won-il czy saksofonistą Kang Tae-hwanem. Koncertowała również z free-jazzowym zespołem Ton-Klami, a także stała na czele nowatorskiego, perkusyjnego projektu Mkwaju Ensemble.

W ciągu ostatnich 20 lat Midori Takadę częściej można spotkać na scenach teatralnych niż w salach koncertowych – artystka komponuje i wykonuje na żywo muzykę do przedstawień. Współpracuje m.in. z Tadashim Suzuki i jego Suzuki Company of Toga przy spektaklach „Elektra” oraz „Król Lear”.

Kompozycje Takady mają niezwykłą siłę oddziaływania na wyobraźnię. Wymagające skupienia, minimalistyczne utwory są pełne bezkresu i przywodzą na myśl księżycowy rejs, spadające gwiazdy, podróż w głąb oceanu, czy spacer po rajskim ogrodzie. Początkowo proste, transowe melodie zapętlają się, rozszczepiają, podczas gdy ich rytm łamie się i zagęszcza, powoli wciągając słuchacza w inną rzeczywistość.

Każdy występ artystki jest niepowtarzalny i przygotowany specjalnie na konkretną okazję. Grudniowy koncert w TR Warszawa będzie zatem unikatowym i jedynym w swoim rodzaju wydarzeniem.

Rozmowy festiwalowe

Wydarzenia towarzyszące projekcjom to okazja do poszerzenia tematyki filmów o najbardziej aktualne kwestie społeczne i polityczne. Festiwalowe spotkania z ekspertami i specjalnymi gośćmi dotyczyć będą relacji między kinem a bieżącymi wydarzeniami, problemami oraz współczesną kulturą szybko zmieniającej się Azji. Poza sesjami Q& A z gośćmi festiwalu, po wybranych seansach odbędą się panele dyskusyjne:

18 XI, 19.20, Kino Muranów

Korea Północna: kino narodowe – rozmowa z Nicholasem Bonnerem, współreżyserem i producentem filmu „Towarzyszka Kim w przestworzach”, zajmującym się wymianą kulturową z północnokoreańskimi instytucjami.

19 XI, 13.40, Kino Muranów

Fukushima, pięć lat później: przeżywanie narodowej traumy – rozmowa z Katarzyną Boni, autorką książki „Ganbare! Warsztaty umierania”.

19 XI, 18.15, Kino Muranów

Tamilskie kino w Malezji – europejska premiera filmu „Zły” („Jagat”), spotkanie z reżyserem Shanjheyem Kumarem Perumalem.

20 XI, 18.10, Kino Muranów

Wolność słowa, wolność rynku. Wpływ polityki Chin na kulturę współczesnego Hongkongu – dyskusja z Ng Ka Leung, producentem i reżyserem filmu „Dziesięć lat”.

22 XI, 19.30, Kino Muranów

Kino bez granic, czyli polski dokument z Tajlandii – spotkanie z twórcami filmu „Mnich z Morza” w reżyserii Rafała Skalskiego.

Oprowadzanie po wystawie „Duchy wspólnoty / Public Spirits” w CSW

Specjalne oprowadzanie dla widzów festiwalu po wystawie „Duchy wspólnoty / Public Spirits” przez dr Karolinę Marcinkowską, antropolożkę i asystentkę kuratorki.

wtorek, 22 XI, zbiórka w holu CSW o 16:00

Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski

wstęp wolny

Wystawa „Duchy wspólnoty / Public Spirits” jest częścią dużego projektu badawczego prowadzonego przez tajwańską kuratorkę Meiyę Cheng, związaną m.in. z Taipei Museum of Contemporary Art. Swoje prace zaprezentują na niej artyści z Wietnamu, Hongkongu, Tajlandii, Kambodży, Birmy, Indonezji, Singapuru, Chin i oczywiście z Tajwanu. Jej przewodnim tematem są wspólnoty, w rozumieniu uniwersalnym – zarówno te utracone, jak i te, które się kształtują – oraz tarcia wokół nich w regionach skonfliktowanych tradycji, trudnych przemian politycznych, opresyjnej ekonomii, silnie doświadczanych negatywnymi i pozytywnymi procesami związanymi z globalizacją.

Projekt „Duchy wspólnoty / Public Spirits” jest wydarzeniem o ogromnym znaczeniu dla obecności sztuki współczesnej Azji Południowo-Wschodniej nie tylko w Polsce, ale także w całej Europie. Ambitne, blisko powiązane ze współczesnymi realiami prezentacje artystyczne, wolne od etnografii i egzotyzacji regionu, pojawiają się poza Azją stosunkowo rzadko, w Polsce praktycznie jedynie w formie krótkich prezentacji lub dyplomatycznych projektów opartych o wymianę międzynarodową. Wystawa w CSW dodatkowo została opracowana przez kuratorkę pochodzącą z Azji, co w dużym stopniu gwarantuję jej wolność od postkolonialnej perspektywy. Dlatego Festiwal Filmowy Pięć Smaków, realizujący podobne ambicje w prezentacji sztuki filmowej z Azji, z przyjemnością występuje jako partner wystawy.

Duchy wspólnoty / Public Spirits

22 września 2016–8 stycznia 2017

otwarcie wystawy: 22 września (czwartek) 2016, godz. 19.00

Artyści i artystki:

Chen Szu Han (Tajwan), Teng Chao-Ming (Tajwan), Liu Ho Jang (Tajwan), Hsu Che Ju (Tajwan), Chia-Wei Hsu (Tajwan), Kwan Sheung Chi (Hongkong), Chen-Yu Mao (Chiny), Zhou Tao (Chiny), Art Labor (Wietnam), Dinh Q. Lê (Wietnam), UuDam Tran Nguyen (Wietnam), Charles Lim (Singapur), Ho Rui An (Singapur), Agung Kurniawan (Indonezja), lifepatch (Indonezja), Vuth Lyno (Kambodża), Vandy Rattana (Kambodża), Sutthirat Supaparinya (Tajlandia), Orawan Arunrak (Tajlandia), Maung Day (Myanmar/Birma), Jen Liu (USA)

Kuratorka: Meiya Cheng

Asystenci kuratorki: Karolina Marcinkowska, Po Shun Chuang

Koordynacja: Aleksandra Knychalska, Joanna Manecka

Festiwal Filmowy Pięć Smaków jest partnerem wystawy.

„Cicha eksplozja. Nowe kino Azji Wschodniej i Południowo-Wschodniej”

Z okazji jubileuszowej edycji Festiwal Filmowy Pięć Smaków wydaje książkę pod redakcją Jagody Murczyńskiej.

Dziesięciolecie festiwalu to znakomita okazja do refleksji nad bogactwem kina i popkultury Azji Wschodniej i Południowo-Wschodniej oraz ich znaczeniem na świecie. Dwanaście niepublikowanych dotąd esejów polskich i zagranicznych ekspertów wskazuje na najciekawsze współczesne zjawiska oraz trendy, pokazuje też zakorzenienie nowego kina w lokalnych tradycjach. Teksty koncentrują się zarówno na kinie autorskim, jak i gatunkowych filmach skierowanych do masowej publiczności.

XXI wiek to czas rewolucyjnych zmian dla rozwijających się azjatyckich kinematografii. Niezależni malezyjscy filmowcy podbijają międzynarodowe festiwale, koreańskie kino gatunkowe gromadzi rzesze oddanych fanów na całym świecie, a chińskie blockbustery osiągają zyski zapierające dech w piersiach. Do głosu dochodzą autorzy z maleńkich kinematografii Birmy czy Kambodży, którzy dzięki filmowemu medium mają szanse opowiedzieć historie swoich regionów z własnej perspektywy.

Wydana z okazji 10. edycji Festiwalu Filmowego Pięć Smaków pionierska, przekrojowa publikacja poświęcona kinematografiom Azji Wschodniej i Południowo-Wschodniej ukazuje powstające tam obecnie filmy w szerokim kontekście kulturowym, historycznym i społecznym. Autorzy opisują najciekawsze zjawiska w szybko rozwijającym się regionie: lokalną estetykę, zakorzenienie w kulturowych tradycjach, ale też globalne trendy radykalnie zmieniające funkcjonowanie przemysłu filmowego. Przyglądają się mrocznej poetyce tajskiego horroru, koreańskiej popkulturze, sile rażenia indonezyjskiego kina akcji i nieodpartemu urokowi japońskiego kina niezależnego, zwracając uwagę widzów na wciąż niedoceniane fenomeny, które na nowo definiują język współczesnego kina.

„Cicha eksplozja. Nowe kino Azji Wschodniej i Południowo-Wschodniej” pod redakcją Jagody Murczyńskiej wydana zostanie przez Fundację Sztuki Arteria, organizatora Festiwalu Filmowego Pięć Smaków, we współpracy z Korporacją Ha!art.

Spis treści

- Marcin Krasnowolski – Historia sukcesu. Rozwój komercyjnego kina Korei Południowej w XXI wieku

- Agnieszka Mikrut-Żaczkiewicz – Kino komercyjne w Chinach

- Karen Fang – Odrodzenie kina wuxia

- Wafa Ghermani – Hongkong i Tajwan: wzajemne filmowe relacje

- Bastian Meiresonne – Zaginieni w akcji. Krótki przegląd indonezyjskiego kina sensacyjnego

- Katarzyna Ancuta – Kino z duchami, czyli straszenie po tajsku. Współczesny tajski horror jako efekt globalizacji tajskiego przemysłu filmowego

- Sławomir Wasiński – Sztuka pozostawiania rzeczy. Narodziny i rozwój malezyjskiej Nowej Fali

- Jasper Sharp – Kobiety w kinie japońskim

- Magdalena Sobolska – Uratować kino: Ostatni akt, kicz i obraz traumy

- Adam Cybulski – Obserwując codzienność. O kinie osobistym Midiego Z

- Jagoda Murczyńska – Liryczne ekstrema: filmy Siona Sono

- Bogna Konior – Kolonizatorzy zawsze górą? Kinematografie Azji Południowo-Wschodniej na rozdrożu

Warszawa – Kraków 2016

Wydawcy: Fundacja Sztuki Arteria, Korporacja Ha!art

Projekt okładki: Multiversal

Ilość stron: 264

Oprawa: twarda

ISBN: 978-83-64057-96-0, 978-83-928388-8-3

Konwent festiwali filmów azjatyckich

Pięć Smaków z dumą ogłasza nową inicjatywę, która poszerzy zakres dotychczasowych działań festiwalu o wydarzenia branżowe – Sieć Europejskich Festiwali Kina Azjatyckiego (Network of Asian Film Festivals in Europe, NAFFE). To przestrzeń wymiany doświadczeń i stałej współpracy między europejskimi wydarzeniami filmowymi, których program skupia się na kinie azjatyckim.

Podczas 10. edycji Pięciu Smaków w Warszawie, między 17 a 20 listopada, odbędzie się pierwszy konwent festiwali azjatyckich, podczas którego spotkają się przedstawiciele NAFFE. Jego program obejmuje także spotkania o charakterze otwartym, które dadzą wgląd w praktyczne aspekty organizacji festiwali kina azjatyckiego w Europie oraz strategie finansowania tego typu przedsięwzięć.

Spotkania te będą rzadką okazją, aby w krótkim czasie poznać od kuchni funkcjonowanie wydarzeń filmowych we Francji, Holandii, Polsce, Włoszech, w Wielkiej Brytanii i na Słowacji oraz porozmawiać z ich organizatorami o specyfice tej pracy.

17 XI, czwartek

- 10:00 Network of Asian Film Festivals in Europe – wstęp do projektu

- 10:15 Dziesięć lat Festiwalu Filmowego Pięć Smaków – od lokalnego przeglądu kina wietnamskiego do najważniejszego festiwalu filmów azjatyckich w Europie Centralnej

- 11:15 Współpraca międzynarodowa – idea i program rozwoju współpracy zagranicznej m.st. Warszawy

- 12:00 przerwa kawowa

- 12:15 Udine Far East Film Festival (Włochy) – jak funkcjonuje największy we Włoszech festiwal kina azjatyckiego

- 13:00 Vesoul Asian Film Festival (Francja) – festiwal filmów azjatyckich (nie) tylko w służbie kultury

- 13:45 przerwa kawowa

- 14:00 Projekt Azja (IAM) – kultura polska w krajach azjatyckich

18 XI, piątek

- 11:00 Network of Asian Film Festivals in Europe – wstęp do projektu

- 11:15 Camera Japan (Holandia) – Japonia na pierwszym planie

- 12:00 Art Film Fest (Słowacja) – filmy azjatyckie na najstarszym festiwalu filmowym na Słowacji

- 12:45 Chinese Visual Festival (Wielka Brytania) – między chińskim kinem komercyjnym a niezależnym

- 13:15 Przerwa kawowa

- 13:30 Day for Night (Wielka Brytania) – kino azjatyckie w Wielkiej Brytanii: festiwale, przeglądy, dystrybucja

Na spotkania zapraszamy przedstawicieli organizacji pozarządowych, grup nieformalnych i instytucji, które organizują wydarzenia artystyczne poświęcone kulturom pozaeuropejskim, przedstawicieli branży kinowej, dziennikarzy, studentów kierunków związanych z animacją kultury i kulturami Azji oraz pasjonatów wydarzeń promujących Azję.

Obecność europejskich specjalistów w Warszawie stanie się okazją do budowania międzynarodowych kontaktów, wymiany doświadczeń i know-how w obszarze rozwijania i przygotowywania projektów międzykulturowych.

Spotkania odbędą się w Kinie Muranów (ul. Andersa 5) i będą prowadzone w języku angielskim. Wstęp na wszystkie spotkania jest wolny, obowiązują zapisy: network@piecsmakow. pl.

Sieć NAFFE

Działania Sieci obejmują stałą współpracę festiwali członkowskich w zakresie wymiany branżowego know-how, opracowania i realizacji sekcji filmów dotychczas niepokazywanych w Europie oraz wypracowanie programu wspólnej promocji, która zapewni większą rozpoznawalność festiwali kina azjatyckiego w Europie oraz wśród lokalnych odbiorców.

Wzmocnią również mobilność członków Sieci, m.in. poprzez organizację krótkoterminowych staży i wymian kadry, na które pozwala program Erasmus+ oraz inne fundusze międzynarodowe i lokalne, wspierające współpracę międzynarodową.

Ponadto, jednym z długoterminowych celów Sieci jest wypracowanie zmian w polityce Komisji Europejskiej w zakresie dotacji przyznawanych wydarzeniom promującym kultury nie-europejskie. Obecnie organizacje opierające swój program o promocję kultur spoza Europy mają ograniczone możliwości unijnego wsparcia. Ponieważ jednak wydarzenia te odbywają się w Europie, a swoim programem kształtują postawy cenione przez Komisję Europejską, takie jak otwartość i tolerancja – konieczne wydaje się stworzenie bardziej inkluzywnych regulacji, otwierających szersze możliwości w korzystaniu z programów europejskich.

Jak dołączyć do Sieci?

Jeśli reprezentujesz wydarzenie filmowe, którego program opiera się wyłącznie albo głównie o kino azjatyckie, zapraszamy do włączenia się w prace Sieci.

Pięć Smaków oferuje nieodpłatną akredytację branżową na tegoroczną edycję festiwalu oraz preferencyjne ceny noclegów w lokalizacjach w pobliżu kin. Otwarte i zamknięte spotkania związane z Siecią zaplanowane są między czwartkiem a niedzielą (17–20 listopada), w godzinach przedpołudniowych oraz wczesnym popołudniem, co pozwoli później na udział również w seansach i innych wydarzeniach festiwalowych.

Autorzy i partnerzy

Opisy filmów: Jagoda Murczyńska

Opisy filmów „Lament”, „Ostatni pociąg”, „Rozkaz 27”, „Szczurołap”, „Trójka”, „Złocisty ptak”: Marcin Krasnowolski

Opis sekcji Radio Azja: Anna Mamińska

Redakcja: Jagoda Murczyńska

Tłumaczenia: Agata Rudowska

Warszawa 2016

10. Festiwal Filmowy Pięć Smaków dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Miasta Stołecznego Warszawy, Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej, Japan Foundation, Ambasady Królestwa Tajlandii oraz Hong Kong Economic and Trade Office, Central and Eastern Europe.

Table of Contents

Spis treści

10. Festiwal Filmowy Pięć Smaków

Nowe Kino Azji

Portret: Sion Sono

Kino Korei Północnej

Odrestaurowana klasyka

Fukushima, 5 lat później

Pokazy specjalne

Wojownicy

Kino grozy

Radio Azja

Rozmowy festiwalowe

Oprowadzanie po wystawie „Duchy wspólnoty / Public Spirits” w CSW

Książka: „Cicha eksplozja. Nowe kino Azji Wschodniej i Południowo-Wschodniej”

Konwent festiwali filmów azjatyckich

Autorzy