Fundacja Sztuki Arteria
arteria.art.pl
piecsmakow.pl

Spis treści

Nowe kino Azji

0,5 mm

Cień za księżycem

Ciepło, cieplej, gorąco

Krokodyl

Ojciec, syn i inne historie

Ostatni akt

Otwórz mi drzwi

Siti, kobieta z wysp

Tanatos pijany

Tylko tam pada światło

Wiedźma

Focus: Kino japońskich reżyserek

0,5 mm

Dziewczyna z milionem

Kot do wynajęcia

Marzenia na sprzedaż

Nie ma się czego bać

Okulary

Panie doktorze

Tylko tam pada światło

Retrospektywa: John Woo

John Woo - biografia

Jak pokochałam Johna Woo - esej Karen Fang

John Woo a światowe kino akcji - esej Marcina Krasnowolskiego

John Woo: Kręcę współczesne filmy wuxia. - wywiad z reżyserem

Lepsze jutro.

Lepsze jutro II

Killer

Kula w łeb

Był sobie złodziej

Hard Boiled. Dzieci triady

Tajwańskie filmy wuxia

Dotyk zen

Dragon Inn

Przyczajony tygrys, ukryty smok

Wojownik nad wojownikami

Zabójczyni

Pokazy specjalne

Bahubali: Początek

Fresh Wave 2014

Kopalnie jadeitu

Korporacja

Love & Peace

Wiedźma

Akademia Azjatycka

Kobiety i feminizm w Azji

Wokół Pięciu Smaków

Dyskusja: Relatywizm ksenofobii

Autorzy

Nowe kino Azji

Konkursowa sekcja Pięciu Smaków ma na celu uchwycenie tego, co w kinie Azji najciekawsze i najlepsze.

Filmy sekcji to dzieła debiutujących i mniej znanych twórców, posługujące się często innowacyjną formą, opowiadające o ważnych problemach społecznych, o kondycji ludzi mieszkających w szybko rozwijającym się regionie świata, o wyzwaniach, jakie przed nimi stoją w obliczu gwałtownych zmian.

To kino prowokujące do dyskusji, dotykające trudnych tematów, wydobywające na światło dzienne zapomniane historie. To także ciepłe i optymistyczne opowieści o ludzkich losach, intymne portrety, żywe emocje zrozumiałe pod każdą szerokością geograficzną.

Najlepszy film 9. edycji Pięciu Smaków wybierze People’s Jury, złożone z 11 pasjonatów kina azjatyckiego.

0,5 mm

0.5miri / 0.5mm

Japonia 2014, 196’

reżyseria: Momoko Ando

projekcje: Muranów 15.11, godz. 20:30

Opis w sekcji Focus: Kino japońskich reżyserek

Cień za księżycem

Anino sa likod ng buwan / Shadow Behind the Moon

Filipiny 2015, 120’

reżyseria: Jun Robles Lana

projekcje: Muranów 14.11, godz. 17:15, Kinoteka 18.11, godz. 18:00

język: tagalog
scenariusz: Jun Robles Lana
zdjęcia: Carlo Mendoza
montaż: Lawrence Ang
muzyka: Richard Gonzales
obsada: Luis Alandy, Anthony Falcon, L. J. Reyes
producent: Jun Robles Lana, Carlo Mendoza, Tonee Acejo, Antonio P. Tuviera, Ferdinand Lapuz, Mark Leander Mendoza, Lawrence Ang
produkcja: Octobertrain Films, The Idea First Company, APT Entertainment
nagrody i festiwale: Karlovy Vary FF 2015; Pacific Meridian FF 2015 – Best Director, Best Actress, NETPAC Jury Best Asian Film, The FIPRESCI International Critics Prize

Wstrząsająca, zrealizowana w jednym ujęciu psychodrama rozpisana na trójkę aktorów. Rok 1993, przeciągające się od lat walki między rządem a komunistyczną partyzantką. Emma i Nardo, młode małżeństwo, znajduje schronienie w domu gdzieś między liniami frontów. Od czasu do czasu odwiedza ich Joel, znajomy żołnierz. Tej nocy także wpada pograć w karty, jednak prawdziwa rozgrywka odbędzie się na zupełnie innym poziomie. Co jest prawdziwym powodem wizyt? Kto jest po czyjej stronie?

Zdradzając stopniowo emocjonalne i ideowe stawki, o które walczy każdy z trójki bohaterów, Lana konstruuje inteligentny i przewrotny scenariusz. Akcja rozgrywa się w noc zaćmienia księżyca; scenografia to jedynie dom i fragment otaczającej go przyrody. Wystarcza to jednak do skonstruowania klaustrofobicznej, pełnej zakamarków przestrzeni: rozpościerająca się tuż za progiem dżungla, w której rozbrzmiewają echa dalekich strzałów, staje się osaczającym bohaterów, mrocznym świadkiem wydarzeń. To także przestrzeń poza prawem, ziemia niczyja, w której do głosu dochodzą najbardziej podstawowe instynkty – budzi się namiętność, którą ciężko podporządkować politycznym przekonaniom. Eksperymentalna, prosta forma pozwala wydobyć emocje na plan pierwszy: spiętrzone między bohaterami sekrety i kłamstwa stają się metaforą relacji w skłóconym wewnętrznie kraju.

Jun Robles Lana

Ur. 1972, nagradzany dramatopisarz, laureat 11 filipińskich nagród literackich Palanca, z których pierwszą otrzymał w wieku 19 lat. Autor scenariuszy do filmów reżyserów takich jak Marilou Diaz-Abaya i Maryo J. de los Reyes oraz wielu seriali telewizyjnych. W 2006 zadebiutował jako reżyser filmem „Gigil”. Jego „Bwakaw” został w 2013 zgłoszony jako filipiński kandydat do Oscara.

Filmografia:

2006 Gigil
2008 Roxxxanne
2008 Mag-ingat ka sa… Kulam
2009 Tarot
2011 My Neighbor’s Wife
2011 Kahapon, Ngayon, Bukas / Yesterday, Today, Tomorrow
2012 Bwakaw
2013 Mga Kwentong Barbero / Barber’s Tales
2014 So It’s You
2015 Cień za księżycem / Anino sa likod ng buwan / Shadow Behind the Moon

Ciepło, cieplej, gorąco

Tung ban tung hok / Lazy Hazy Crazy

Hongkong 2015, 99’

reżyseria: Jody Luk Yee-sum

projekcje: Muranów 15.11, godz. 18:00, Kinoteka 17.11, godz. 20:30

język: kantoński
scenariusz: Jody Luk Yee-sum
zdjęcia: Jam Yau Chung-yip
montaż: Wenders Li Tung-chuen
muzyka: Alan Wong Ngai-lun, Janet Yung Wai-ying
obsada: Ashina Kwok Yik-sum, Fish Liew, Koyi Mak Chi-yi, Gregory Wong Chung-yiu, Dada Chan, Siu Yam-yam, Jacky Choi Kit, Aoi Sora
producent: Pang Ho-cheung, Leung Kai-yun, Subi Liang
produkcja: Making Film, One Cool Film Production, Sun Entertainment Culture

nagrody i festiwale: iQIYI’s Special Award HAF Award; Tokyo IFF 2015; Taipei Golden Horse FF 2015

Trzy przyjaciółki ze szkoły i gorące lato. Dwie z nich umawiają się na płatne randki. Trzecia tego nie pochwala, ale chyba trochę po cichu zazdrości. Wakacje pod wspólnym dachem okażą się próbą dla wzajemnej lojalności, okazją do wypróbowania całkiem nowych doświadczeń i ryzykownych zabaw.

Dziewczyńska historia, balansująca gdzieś między intensywnością „Spring Breakers” a melancholią „Pikniku pod wiszącą skałą” to jedna z bardziej odważnych produkcji hongkońskiego kina ostatnich lat. Bezczelne, pewne siebie bohaterki, jeszcze infantylne, już bardzo dorosłe, rozsadzają ekran swoją energią. Reżyserka opowiada o bolesnych i cudownych momentach dorastania w sposób bezpruderyjny i szczery, nie szukając jednak taniej sensacji, a raczej pozwalając nam wejść w rzeczywistość nastolatek i poznać ją ich oczami. Między kolorowymi kadrami przemyca też garść społecznych obserwacji – każda z przyjaciółek ma inne pochodzenie etniczne, każda ma też bagaż trudnych doświadczeń, a na zrozumienie i wsparcie dorosłych nie mogą liczyć.

W filmie Luk można się doszukiwać aluzji do historii o zbuntowanych dziewczynach z nowofalowego hongkońskiego kina lat osiemdziesiątych. Reżyserka czerpie także garściami ze współczesnej popkultury: na eklektycznej ścieżce dźwiękowej znalazły się hipsterskie ballady i klasyka jazzu, bohaterki umawiają się w mangowej kafejce, a w jednej ze scen pojawia się Aoi Sora, gwiazda japońskiego kina dla dorosłych. Ze względu na sceny nagości film został w Hongkongu zakwalifikowany do najwyższej kategorii wiekowej (same bohaterki nie mogłyby go więc zobaczyć), jednak to przede wszystkim kipiąca emocjami, szczera i niebanalna opowieść o kobiecej przyjaźni.

Jody Luk Yee-sum

Ukończyła translatorykę na Hong Kong Baptist University. Od 2011 pracuje z reżyserem Pangiem Ho-cheung w jego studio Making Film Productions. Jest współautorką scenariuszy do kilku filmów reżysera, w tym „Love in the Buff” oraz „Vulgarii”, za które otrzymała nominacje do Hong Kong Film Awards. „Ciepło, cieplej, gorąco” jest jej reżyserskim debiutem; premiera filmu miała miejsce na festiwalu w Tokio.

Filmografia:

2015 Ciepło, cieplej, gorąco / Tung ban tung hok / Lazy Hazy Crazy

Krokodyl

Bwaya / Crocodile

Filipiny 2014, 83’

reżyseria: Francis Xavier Pasion

projekcje: Kinoteka 14.11, godz. 15:00, Kinoteka 15.11, godz. 18:00

język: Tagalog, Visayan, Manobo
scenariusz: Francis Xavier Pasion
zdjęcia: Neil Daza
montaż: Carlo Manatad
muzyka: Erwin Fajardo
obsada: Angeli Bayani, Karl Medina, RS Francisco, Jolina Salvado
producent: Ferdinand Lapuz
produkcja: Cinemalaya, FrontRow International, Eight Films, Source of Light Films

nagrody i festiwale: Cinemalaya IFF 2014 – Best Film, Gawad Urian Awards 2015 – Best Cinematography, Best Music; Netpac Jury Award, Best Music, Best Cinematography; Tokyo FILMeX 2014 – Grand Prize; FI de Cinémas d’Asie de Vesoul 2014 – Coup de Coeur Guimet

Oparta na faktach, przejmująca historia, rozgrywająca się w niesamowitych krajobrazach południowych Filipin. Mała, rybacka wioska, w której dzieci do szkoły dostają się przy pomocy łódek. Rowena świętuje trzynaste urodziny, cieszy się z plastikowego stetoskopu – chce zostać pielęgniarką, choć jej rodziców ledwo stać na edukację. Niedługo później jej matka otrzymuje wiadomość, że dziewczynkę zaatakował krokodyl. Ciała dziecka nie odnaleziono. Kiedy zrozpaczona matka próbuje podjąć poszukiwania, okazuje się, że prawdziwe drapieżniki czekają na nią na lądzie. Nazwa tytułowego gada w języku tagalog oznacza także zdeprawowanych, chciwych urzędników.

Film oparty jest na prawdziwej historii, która przydarzyła się w rejonie Agusan del Sur, zamieszkiwanym przez grupę etniczną Manobo, żywiącą ogromny szacunek do zamieszkujących lokalne wody stworzeń i ich naturalnego środowiska. Dokumentalny charakter historii zostaje zrównoważony przez niepokojące, magiczne zdjęcia Neila Dazy. W oszczędnej, lecz pieczołowicie skonstruowanej filmowej formie surowe emocje pogrążonych w żałobie rodziców nabierają charakteru niemal mitologicznego.

Francis Xavier Pasion

Urodzony w 1978, absolwent Wydziału Komunikacji na Uniwersytecie, gdzie założył filmowe stowarzyszenie Loyola Film Circle. Jego reżyserski debiut, „Jay”, został pokazany w sekcji Orizzonti na festiwalu w Wenecji i otrzymał kilkanaście nagród w kraju i na międzynarodowych festiwalach. Pracował przy wielu serialach telewizyjnych, prowadzi także uniwersyteckie zajęcia na temat kina niezależnego.

Filmografia

2009 Jay
2010 Sampaguita, National Flower
2014 Bwaya / Crocodile

Ojciec, syn i inne historie

Cha và con và / Big Father, Small Father and Other Stories

Wietnam/Francja/Holandia/Niemcy 2015, 102’

reżyseria: Dang Di Phan

projekcje: Muranów 15.11, godz. 15:30, MSN 17.11, godz. 20:30

język: wietnamski
scenariusz: Dang Di Phan
zdjęcia: K’Linh Nguyen
montaż: Julie Bézlau
muzyka: Chapelier Fou
obsada: Hai Yen Do Thi, Ha Phong Nguyen, Cong Hoang Le, The Vinh Troung, Quoc Viet Mai, Van Hoang Le, Thien Tu Nguyen, Thanh Truc Nguyen Thi, The Tam Chau
producent: Diep Hoang Nguyen, Paolo Bertolin, Tran Thi Bich Ngoc, Claire Lajoumard
produkcja: DNY Viet Nam Productions, Acrobates Films

festiwale: Berlin IFF 2015, Hong Kong IFF 2015, Busan IFF 2015, Cinemasia Film Festival 2015, Riviera Maya IFF 2015; Tel Aviv LGBT IFF 2015, Seattle IFF 2015, Moscow IFF 2015, Vancuver IFF

Vu studiuje fotografię w Sajgonie. Za dnia uwiecznia malownicze zakamarki miasta, w nocy podgląda neonowy świat klubów i niebezpiecznych rozrywek. Nie rozstaje się z aparatem, który wygląda jak modny retro gadżet, choć tak naprawdę jest prezentem, kupionym u przemytników za ciężkie pieniądze przez ubogiego ojca. Ojca, który snuje już plany wyswatania Vu za dziewczynę z rodzinnej wioski – choć chłopak uczucia kieruje raczej w stronę przystojnego współlokatora.

Dang Di Phan opowiada o Wietnamie przełomu wieków – nowych modelach życia, nowych aspiracjach, nowej wolności, ale także o impasie związanym z przewartościowaniem społecznych wzorców. Operuje kontrastami – ojciec Vu owładnięty jest patriarchalną obsesją przedłużania rodu, podczas gdy jego koledzy gotowi są poddać się sterylizacji, by zdobyć fundusze na nowy telefon. Celem nie jest tu jednak stawianie socjologicznych diagnoz. Reżysera interesują przede wszystkim emocje: od pożądania po frustrację, od lęku po nieskrępowaną radość życia. Ulice miasta, dżungla okalająca rzekę Mekong nabierają siły metaforycznej, stają się obrazem doświadczeń bohaterów. Fotograficzna pasja Vu jest tu nieprzypadkowa, znajduje swoje odbicie w zmysłowej, niezwykle dopracowanej wizualnej warstwie filmu.

Dang Di Phan

Urodzony w 1976 r., scenarzysta i reżyser. Po studiach na akademii filmowo-teatralnej pracował jako niezależny filmowiec i wykładowca na Uniwersytecie Hanoi. Jego pełnometrażowy debiut „Nie bój się, Bi” był nominowany do Złotej Kamery w Cannes, a „Ojciec, syn i inne historie” trafił do konkursu głównego Berlinale.

Filmografia:

2005 Sen / Lotus (kr. m.)
2006 Khi toi 20 / When I am 20 (kr. m.)
2010 Nie bój się, Bi / Bi, dung so! / Don’t be Afraid, Bi!
2014 Ojciec, syn i inne historie / Cha và con và / Big Father, Small Father and Other Stories

Ostatni akt

Dom Fill Chong Krauey / The Last Reel

Kambodża 2014, 104’

reżyseria: Kulikar Sotho

projekcje: MSN 16.11, godz. 18:00, Muranów 18.11, godz. 20:30

język: khmerski
scenariusz: Ian Masters
zdjęcia: Bonnie Elliott
montaż: Katie Flexman
muzyka: Christopher Elves
obsada: Rynet Ma, Mony Rous, Saveth Dy, Sophy Hun, Panha Phon, Sothun Sok
producent: Ian Masters, Kulikar Sotho, Murray Pope
produkcja: Hanuman Films

nagrody i festiwale: Cambodia IFF 2014 – Talent Award for the Best Actress; Tokyo IFF 2014 – Spirit of Asia Award; Asean IFF 2015 – Best Supporting Actor; Udine Far East Film Festival 2015 – Black Dragon Award; Singapore IFF 2014; Cinemalaya Philippine Independent Film Festival 2015; Helsinki CineAasia 2015; Los Angeles Asian Pacific Film Festival 2015; New York Asian Film Festival 2015; Taipei Film Festival 2015

Sophoun to młoda, zbuntowana kobieta, chodząca własnymi ścieżkami. Jedna z nich zaprowadzi ją do starego kina, gdzie przypadkiem trafi na film z lat siedemdziesiątych, w którym przed laty zagrała jej własna matka. Brakuje jednak ostatniej rolki. Z pomocą leciwego operatora, bohaterka zrobi wszystko, by zrekonstruować zaginioną scenę, odkrywając przy tym historię własnej rodziny.

Melodramatyczna historia o optymistycznym przesłaniu pokazuje współczesną Kambodżę, która próbuje poradzić sobie z traumatycznym dziedzictwem. Młodzi ludzie, żyjący w nowoczesnych realiach, mają świadomość bolesnych doświadczeń rodziców i dziadków, ale niewiele wiedzą o złotych latach kambodżańskiej kultury. Reżyserka szuka sposobu na przywrócenie im dumy z narodowego dziedzictwa, obudzenie fascynacji muzyką i kinem z okresu, gdy kraj rozkwitał. Zgłębianie historii pojedynczej rodziny staje się dla niej pretekstem do opowiedzenia o losach kambodżańskiego przemysłu filmowego, który, doszczętnie zniszczony przez reżim Czerwonych Khmerów, dostaje dziś szansę na nowy początek. Rzeczywistość i fabuła splatają się na wielu poziomach: w roli matki wystąpiła aktorka, która rzeczywiście była gwiazdą w latach sześćdziesiątych.

Kulikar Sotho

Urodzona w 1973 r., dorastała w okresie reżimu Czerwonych Khmerów. Współwłaścicielka Hanuman Films, producentka licznych dokumentów i filmów fabularnych. Pracowała między innymi przy filmach takich jak nagrodzony w Wenecji „Ruin” (2013) oraz „Lara Croft: Tomb Raider” (2001), a także przy programach BBC i Discovery. „Ostatni akt” jest jej reżyserskim debiutem.

Filmografia

2014 Ostatni akt / Dom Fill Chong Krauey / The Last Reel

Otwórz mi drzwi

Doheeya / A Girl at My Door

Korea Południowa 2014, 119’

reżyseria: July Jung

projekcje: Muranów 12.11, godz. 18:00, MSN 14.11, godz. 20:30

język: koreański
scenariusz: July Jung
zdjęcia: Kim Hyeon-seok
montaż: Lee Yeong-lim
muzyka: Jang Yeong-gu
obsada: Bae Doo-na, Kim Sae-ron, Song Sae-byeok, Kim Jin-gu, Son Jong-hak, Na Jong-min, Gong Myeong, Kim Jong-gu, Park Jin-u, Jang Hui-jin
producent: Lee Chang-dong, Lee Jun-dong
produkcja: Pinehouse Film, Now Films

nagrody i festiwale: Asian Film Awards 2015 – Best Actress; Baek Sang Art Awards 2015 – Best New Director; Blue Dragon Awards 2014 – Best New Actress; Stockholm FF 2014 – Best Directorial Debut; Women in Film Korea Awards 2014 – Best Director, Screenplay; Cannes IFF 2014 – nominations to Golden Camera, Queer Palm, Un Certain Regard Award

Ciche, nieduże miasto schowane wśród gór nad brzegiem morza. Dla Young-nam, policjantki przeniesionej tu z Seulu, aklimatyzacja nie będzie łatwa. Mieszkańcy – i współpracownicy – nie są przyzwyczajeni do tego, by kontrolowała ich młoda kobieta. Mają swoje sprawy, do których przybyszka z wielkiego miasta nie powinna się wtrącać. Uwagę Youn-nam przykuwa tymczasem postać zaniedbanej dziewczynki z sąsiedztwa.

Niepokojąca, inteligentnie skonstruowana psychodrama spotkała się z entuzjastycznym przyjęciem krytyków po premierze w Cannes. Ze względu na fabularny punkt wyjścia, scenerię i pełną napięcia atmosferę film Jung może kojarzyć się z serialem Jane Campion „Top of the Lake”. W obydwu produkcjach główne bohaterki to niezależne, uparte kobiety radzące sobie w nieprzyjaznych strukturach. „Otwórz mi drzwi” jest jednak głęboko zanurzone w problemach trapiących koreańskie społeczeństwo, któremu stawia bardzo gorzką diagnozę.

Do debiutanckiego, niezależnego projektu udało się młodej reżyserce pozyskać dwie gwiazdy koreańskiego kina: w policjantkę wcieliła się Bae Doo-na, znana z filmów takich jak „Linda, Linda, Linda” czy „Cloud Atlas”, a jej podopieczną zagrała popularna filmowa i serialowa dziecięca aktorka Kim Sae-ron. Znakomicie wywiązały się ze swojego zadania – skomplikowana psychologicznie relacja między dwiema bohaterkami jest osią filmu. Obie mają swoje bolesne tajemnice i trudne charaktery. Nie budzą oczywistej sympatii. Spotykają się jednak w swojej inności i budują coś w rodzaju sojuszu wobec raniącego je świata.

July Jung

Urodzona w 1980 roku, absolwentka Uniwersytetu Sungkyunkwan i Korea National University of Arts. Za swój pierwszy krótkometrażowy film otrzymała nagrodę na festiwalu w Busan. Otwórz mi drzwi jest jej fabularnym debiutem, jego premiera miała miejsce w ramach sekcji Un Certain Regard na festiwalu w Cannes.

Filmografia

2007 Yeonghyang alae eunneun namja / A Man Under the Influenza (kr. m.)
2008 11 (kr. m.)
2010 A Dog-Came Into My Flash (kr. m)
2014 Otwórz mi drzwi / Doheeya / A Girl at My Door

Siti, kobieta z wysp

Siti

Indonezja 2014, 88’

reżyseria: Eddie Cahyono

projekcje: Muranów 17.11, godz. 18:00

język: indonezyjski
scenariusz: Eddie Cahyono
zdjęcia: Ujel Bausad
montaż: Greg Arya
muzyka: Krisna Purna
obsada: Sekar Sari, Bintang Timur Widodo, Titi Dibyo, Ibnu Widodo, Haydar Saliz, Delia Nuswantoro, Chelsy Bettido
producent: Silvia Indah Rini, Ifa Isfansyah
produkcja: Fourcolours Films

nagrody i festiwale: Singapore IFF 2014 – Best Performance Award; Shanghai IFF 2015 – Asian New Talents Award for Best Screenplay; Jogja-Netpac Asian FF 2014; Rotterdam IFF 2015; Udine Far East FF 2015; Taipei IFF 2015; Bangkok ASEAN FF 2015; Telluride 2015; Hamburg Filmfest 2015; Vancouver IFF 2015

Siti jest młodą matką, w ciągu dnia pracuje na wybrzeżu, sprzedając przekąski ludziom wypoczywającym na plaży. Wieczorami zarabia w lokalnym klubie karaoke. Ma na utrzymaniu synka i męża, sparaliżowanego po wypadku na łodzi, który w dodatku uparcie milczy, urażony sposobem, w jaki żona zdobywa środki do życia. Bohaterka nie daje się jednak wpisać w rolę ofiary: to nadal energiczna, pełna życia kobieta, która walczy z przeciwnościami na własnych warunkach.

Czarno-biały film Eddiego Cahyono nie jest kolejną opowieścią o biedzie i nieszczęściu z mniej uprzywilejowanych regionów świata. Neorealistyczna konwencja wynosi go na poziom uniwersalnej historii o emancypacji i walce o siebie, o roli bliskości i wsparcia, które może przyjść z nieoczekiwanej strony. Reżyser pozwala nam zajrzeć pod pocztówkowy obraz turystycznego indonezyjskiego raju – zobaczyć głębokie, bliskie życia portrety pracujących w nim ludzi. Szczególną uwagę zwraca też przekonujące, wyważone aktorstwo, zwłaszcza wcielającej się w główną rolę debiutantki, Sekar Sari oraz pełnego uroku Bintanga Widodo, grającego jej synka.

Eddie Cahyono

Urodzony w 1977, studiował w Indonesian Institute of Art w Yogyakarcie. Od 1998 realizował filmy krótkometrażowe, za które otrzymał wiele nagród. W 2001 roku założył firmę produkcyjną Fourcolours Films.

Filmografia

2001 Diantara masa lalu dan masa sekarang/Between Past and Presents
2002 Air mata surga/Tears of Heaven
2006 Nyanyian dari surga/Song from Heaven
2011 Cewek Saweran
2014 Siti, kobieta z wysp / Siti

Tanatos pijany

Zui sheng meng si / Thanatos, Drunk

Tajwan 2015, 107’

reżyseria: Chang Tso-chi

projekcje: Muranów 13.11, godz. 18:30, MSN 15.11, godz. 20:30

język: mandaryński, min nan
scenariusz: Chang Tso-chi
zdjęcia: Hsu Chih-chun, Chang Chih-teng
montaż: Chang Tso-chi
muzyka: Lin Shang-te, Tseng Yun-fang
obsada: Lee Hong-chi, Chen Jen-shuo, Huang Shang-ho, Lu Hsueh-feng, Wang Ching-ting, Chang Ning
producent: Chan Zheng-Yun
produkcja: SimpleView Production, Chang Tso-chi Film Studio

nagrody i festiwale: Berlin IFF 2015 – Reader Jury of the „Siegessäule” Award; Taipei FF 2015 – Taipei Grand Award, Best Narrative Feature, Press Award, Best Narrative Feature, Best Actor, Best Supporting Actor, Best Supporting Actress; Hong Kong IFF 2015; Voncouver IFF 2015; Tokyo Filmex FF 2015

Mocna, przesycona czarnym liryzmem historia dwóch braci z przedmieść Tajwanu. Młodszy pracuje dorywczo byle gdzie, co jest powodem nieustannych kłótni z wiecznie pijaną matką. Starszy właśnie wrócił ze Stanów, gdzie rzucił go chłopak. Jeden szuka bliskości w przyjaźni z młodą prostytutką, która nie mówi, ale ma najbardziej zwariowane pomysły na spędzanie czasu. Drugi chce się zaczepić w showbiznesie i marzy o ukojeniu smutku w ramionach przystojnego tancerza.

Pozornie konwencjonalna historia z życia ludzi ze społecznego marginesu w rękach Changa Tso-chi nabiera niezwykłej mocy. Nielinearny, dynamiczny scenariusz wrzuca nas w sam środek miejskiego mikrokosmosu. Kamera blisko podąża za bohaterami, śledząc ich w momentach dramatycznej eskalacji uczuć, przy codziennych błahych czynnościach i w chwilach samotności. Intensywne, pulsujące zdjęcia prowadzą nas przez nocne kluby Tajpej, małe pokoje skromnych mieszkań na przedmieściach, przejrzyste powietrze skrawków miejskiej przyrody. Historia przeskakuje z ciemności w jasność, z beznadziei w intensywne, łapczywe pragnienie życia. Film rozpoczyna cytat z wiersza Li Baia „Przynieście mi wino” z VIII wieku – tekst to pochwała hedonizmu i przyjemności, jednak w tym kontekście nabiera ironicznego, mrocznego znaczenia.

Chang Tso-chi

Urodzony w 1961 roku, zanim podjął studia filmowe został inżynierem. Pracował jako asystent for Yu Kan-pinga, Yima Ho, Tsui Harka i Hou Hsiao-Hsiena. Jego filmy nagradzane były na wielu festiwalach, m.in. w Busan, Tokio i Singapurze. „Thanatos pijany” zdobył szereg nagród na festiwalu w Tajpej i aż dziesięć nominacji do najważniejszych tajwańskich nagród filmowych Golden Horse.

Filmografia

1996 Zhong Zi / Ah Chung
1999 Hei An Zhi Guang / Darkness and Light
2002 Cudowne chwile / Mei Li Shi Guang / The Best of Times
2007 Dusza demona / Hu-tieh / Soul of a Demon
2008 Ba… Ni Hao Ma / Dad, how are you?
2010 Dang Ai Lai De Shi Hou / When Love Comes
2011 10+10 (nowela „Sparkles”)
2013 Shu Jia Zuo Ye / A Time in Quchi
2015 Tanatos pijany / Zui Sheng Meng Si / Thanatos, Drunk

Tylko tam pada światło

Soko nomi nite hikari kagayaku / The Light Shines Only There

Japonia 2014, 120’

reżyseria: Mipo O

projekcje: Kinoteka 14.11, godz. 17:15, Muranów 19.11, godz. 17:45

Opis w sekcji Focus: Kino japońskich reżyserek

Wiedźma

Ma-nyeo / The Wicked

Korea Południowa 2014, 91’

reżyseria: Yoo Young-sun

projekcje: Muranów 13.11, godz. 23:30, Kinoteka 14.11, godz. 22:00

Opis w sekcji Pokazy specjalne

Focus: Kino japońskich reżyserek

Przegląd filmów japońskich reżyserek to pierwsza w Polsce okazja do poznania dorobku oryginalnych i ambitnych autorek młodego pokolenia. W programie znajdzie się 7 tytułów, wybranych z filmografii Momoko Ando, Miwy Nishikawy, Mipo O, Naoko Ogigami oraz Yuki Tanady.

Do lat dziewięćdziesiątych kobiety w Japonii rzadko miały okazję stawać za kamerą. Sformalizowany, hierarchiczny układ sił w studiach produkcyjnych nie dopuszczał ich do reżyserskich stołków. W kraju słynącym z niezwykle bogatej kultury filmowej, na przestrzeni kilku dekad pojawiło się ledwie kilka kobiet zdolnych przełamać tę regułę – lecz ich nazwiska znane są nielicznym. Przemiany obyczajowe, ekonomiczne oraz rozwój nowych technologii, doprowadziły jednak do cichej rewolucji. Pionierką stała się Naomi Kawase, której debiutancki film, „Suzaku”, zdobył nagrodę w Cannes w 1997 roku.

Nowe tysiąclecie przyniosło wysyp kobiecych reżyserskich debiutów, które zainteresowały nie tylko krytykę filmową, ale też przyciągnęły do kin rzesze widzów. Produkcje autorek takich jak Miwa Nishikawa, Naoko Ogigami czy Momoko Ando doczekały się uznania na licznych międzynarodowych festiwalach – od Berlina po Hongkong, a ich filmy regularnie pojawiają się na liście najlepszych filmów roku prestiżowego japońskiego magazynu Kinema Junpo. W 2014 japońskim kandydatem do Oscara był film urodzonej w 1977 roku Mipo O. Mark Schilling, światowej sławy znawca kina japońskiego, uznał „kobiecą nową falę” za najważniejszy trend w rozwoju tej kinematografii w ostatnich latach.

Gościem specjalnym festiwalu będzie Miwa Nishikawa, reżyserka i pisarka, autorka przewrotnych i błyskotliwych scenariuszy, która karierę zaczynała jako asystentka Hirokazu Koreedy. Uznawana za spadkobierczynię humanistycznego nurtu japońskiej kinematografii i mistrzów takich jak Yasuhiro Ozu czy Mikio Naruse, w swoich filmach dużą wagę przykłada do psychologii bohaterów, przygląda się wnikliwie podejmowanym przez nich wyborom etycznym, w przewrotny sposób pokazuje skomplikowane związki prawdy i kłamstwa. Nishikawa jest laureatką wielu prestiżowych nagród – między innymi Japońskiej Akademii, krytyków Kinema Junpo i Mainichi Shinbun oraz Blue Ribbon Award, a także laurów za scenariusz i reżyserię na festiwalu w Jokohamie.

Obecność kobiet za kamerą pozwala pokazać rzeczywistość z perspektywy, której w japońskim kinie dotąd brakowało. Nie znaczy to jednak, że ich ogląd jest jednolity. Artystki zaprzeczają stereotypom „kina kobiecego”, tworząc filmy bardzo różnorodne pod względem stylistycznym: od surrealistycznych eksperymentów, poprzez artystyczne kino społeczne, po ciepłe komedie.

Naoko Ogigami to specjalistka od tego ostatniego gatunku, o stylu rozpoznawalnym na pierwszy rzut oka (do tego stopnia, że jej nazwisko bywa używane w funkcji przymiotnika, gdy krytycy chcą opisać słodko-melancholijne produkcje o przemyślanej wizualnej kompozycji z dużą ilością pastelowych kolorów). W jej filmach do rangi sztuki urastają codzienne, drobne czynności, z których celebrowania słynęła dawna kultura Japonii: przygotowywanie jedzenia, dbanie o porządek, urządzanie domu, małe gesty codziennej krzątaniny.

Yuki Tanada zasłynęła z kolei jako autorka odważnych obyczajowo filmów o nastolatkach odkrywających seksualność – temat cielesności, dojrzewania, nauki samodzielności i niezależności przewijają się w całym jej dorobku. Bezpretensjonalny i szczery, a przy tym pełen ciepła i humoru sposób opowiadania o wstydzie, pożądaniu, wyzwaniach niezależności sprawił, że zyskała ogromną przychylność widzów i krytyków. W swoich filmach korzysta też często z popkulturowych odniesień, zwłaszcza do świata komiksu – wiele realizowanych przez nią scenariuszy to adaptacje mang.

Mipo O na początku filmowej drogi pracowała w firmie produkcyjnej Nobuhiko Obayashiego. Jej pierwsze pełne metraże były obyczajowymi komediami. W trzecim filmie podjęła się bardziej dramatycznego tematu, adaptując powieść Yasushiego Sato, pełną bolesnych emocji i dotykającą niełatwych dla Japończyków społecznych kwestii. „Tylko tam pada światło” zostało okrzyknięte jednym z najważniejszych filmów dekady.

Niełatwe kwestie porusza w swojej twórczości także Momoko Ando – pochodząca z filmowej rodziny producentka, scenarzystka i reżyserka, jedna z najważniejszych postaci na scenie niezależnego japońskiego kina. Jej debiutancki „Kakera” opowiadał o miłości dwóch młodych kobiet, z dużą wrażliwością i niesztampowo pokazując proces tworzenia się i rozwijania związku. W „0,5 mm” przygląda się starości, międzypokoleniowym relacjom i wyzwaniom związanym z prowadzeniem naprawdę wolnego życia, które wybiera główna bohaterka.

0,5 mm

0.5miri / 0.5mm

Japonia 2014, 196’

reżyseria: Momoko Ando

projekcje: Muranów 15.11, godz. 20:30

język: japoński
scenariusz: Momoko Ando (na podstawie własnej powieści)
zdjęcia: Takahiro Haibara
montaż: Junichi Masunaga
muzyka: TaQ
obsada: Sakura Ando, Masahiko Tsugawa, Mitsuko Kusabue, Toshio Sakata, Nozomi Tsuchiya, Junkichi Orimoto, Midori Kiuchi, Akira Emoto, Tatsuo Inoue, Masahiro Higashide, Kazue Tsunogae
producent: Eiji Okuda, Yoshiya Nagasawa
produkcja: Zero Pictures Co. Ltd., Realproducts

nagrody i festiwale: Yokohama FF 2015 – Best Director, Special Jury Prize; Asian New Talent Awards at Shanghai IFF 2015 – Best Director; Hochi Film Awards 2014 – Best Picture, Best Supporting Actor; Mainichi Film Awards 2014 – Best Screenplay, Best Actress; Awards of the Japanese Academy 2015 – nomination for Best Actress

Sawa zajmuje się zawodowo opieką nad starszymi osobami, choć jej podejście może wydawać się nieco niekonwencjonalne. Kiedy zatrudniająca ją agencja odkrywa naruszenie regulaminu, dziewczyna traci pracę i rozpoczyna działalność na własną rękę, znajdując klientów w najbardziej nieoczekiwanych miejscach. Bezpośredni sposób bycia i silny charakter nie ułatwiają jej życia, ale pozwalają nawiązywać bliskie i autentyczne relacje z podopiecznymi (którym także daleko do stereotypowych poczciwych staruszków). Wtargnięcie energicznej dziewczyny w życie starszych mężczyzn okazuje się wyzwaniem dla obu stron: nauką budowania relacji, wzajemnego słuchania, kompromisów i celebrowania życia nawet wówczas, gdy nie ma wielkich szans, że odmieni się ono na lepsze. Walka z biologią, przełamywanie pokoleniowych, płciowych i międzyludzkich barier zostały sportretowane bez sentymentalizmu i banalnych diagnoz. Reżyserka z ogromną psychologiczną wrażliwością ukazuje proces tworzenia się emocjonalnych więzi, a trzygodzinny metraż pozwala jej zbliżyć się do bohaterów jak w dobrym serialu. Równocześnie duża dawka czarnego humoru i świetne aktorstwo sprawiają, że film ani przez chwilę nie traci dynamiki. Sakura Ando (siostra reżyserki) nie bez powodu uznawana jest za muzę niezależnego japońskiego kina, a tym razem na ekranie towarzyszy jej wyśmienita reprezentacja filmowych weteranów.

Momoko Ando

Urodzona w 1982, absolwentka London Slade School of Fine Art oraz New York University, oprócz filmu studiowała także malarstwo. Córka pisarki Kazu Ando i reżysera-aktora Eijiego Okudy, karierę filmową zaczynała jako asystentka ojca, pracowała też z innymi reżyserami. Debiutowała adaptacją mangi „Love Vibes”.

Filmografia

2010 Kakera / A Piece of Our Life
2014 0,5 mm / 0.5 miri / 0.5mm

Dziewczyna z milionem

Hyakuman-en to Nigamushi Onna / One Million Yen Girl

Japonia 2008, 121’

reżyseria: Yuki Tanada

projekcje: MSN 13.11, godz. 20:30, Kinoteka 15.11, godz. 13:00

język: japoński
scenariusz: Yuki Tanada
zdjęcia: Kei Yasuda
montaż: Ryuji Miyajima, Takashige Kikui
muzyka: Eiko Sakurai, Ko Hirano
obsada: Yu Aoi, Mirai Moriyama, Pierre Taki, Terunosuke Takezai, Ryusei Saito, Sumie Sasaki
producent: Kumi Kobata, Koko Maeda, Tadashi Tanaka
produkcja: Nikkatsu

nagrody i festiwale: Udine Far East Film Festival 2009 – Audience Award; Montreal World Film Festival 2008; Nippon Connection 2010; Manila Eiga Sai 2011; Istanbul Japon Filmleri Festivali 2012; Aichi International Women’s Film Festival 2012

Suzuko ma w życiu pod górkę. Nie może znaleźć porządnej pracy, rodzice, u których wciąż mieszka, każą płacić sobie czynsz, a superzdolny młodszy brat ciągle jej dokucza. Na domiar złego koleżanka, z którą chce wynająć mieszkanie, wystawia ją do wiatru, a jej były chłopak oskarża Suzuko o kradzież. Dziewczyna trafia do więzienia, ale po wyjściu z niego postanawia wszystko zmienić. By osiągnąć prawdziwą niezależność, rusza w drogę, stawiając sobie jeden cel: za każdym razem, gdy zaoszczędzi milion jenów, zmieni miejsce pobytu.

Yuki Tanada łączy kino drogi z opowieścią o dojrzewaniu. Historie o niezależnych, ambitnych młodych kobietach są motywem przewodnim twórczości reżyserki, a „Dziewczyna z milionem” to jedna z najciekawszych pozycji w jej dorobku. Bezpretensjonalna, opowiadana z lekkością fabuła przeprowadza nas przez kolejne miejsca na mapie Japonii – od wybrzeża po góry, od wielkiego miasta po maleńkie wyludniające się wioski. Charyzma i nieodparty urok wcielającej się w główną rolę Yu Aoi, jednej z najlepszych aktorek młodego pokolenia, nie pozwala oderwać wzroku od ekranu. Bohaterka mierzy się z wieloma problemami, ale też odkrywa swoje nieoczekiwane talenty i poznaje od podszewki miejsca, w których się pojawia. Ucieka trochę przed ludźmi, trochę przed sobą, a rezultaty tej podróży nie będą wcale oczywiste.

Yuki Tanada

Urodzona w 1975, studiowała w Image Forum Institute of the Moving Image. Reżyserka, autorka scenariuszy (m.in. do filmu „Sakuran” w reżyserii Miki Ninagawy) Jej debiutancki krótki metraż „Moru” otrzymał główną nagrodę na Pia Film Festival w 2001 roku. Za „Dziewczynę z milionem” otrzymała nagrodę dla debiutujących filmowców Japońskiego Stowarzyszenia Reżyserów.

Filmografia:

2002 Moru / Guinea (kr. m.)
2003 Takada Wataru Teki / Takada Wataru: A Japanese Original (dok.)
2004 Tsuki to Cherry / Moon & Cherry
2007 Akai bunka jutaku no Hatsuko / Hatsuko’s World
2008 Jakby nie było jutra / Oretachi ni asu wa naissu / Ain’t No Tomorrows
2008 Dziewczyna z milionem / Hyakuman-en to nigamushi onna / One Million Yen Girl
2012 Fugainai boku wa sora o mita / The Cowards Who Looked to the Sky
2013 Shijuukunichi no reshipi / Mourning Recipe
2015 Romansu / Round Trip Heart

Kot do wynajęcia

Rentaneko / Rent-a-Cat

Japonia 2012, 110’

reżyseria: Naoko Ogigami

projekcje: Muranów 20.11, godz. 18:00

język: japoński
scenariusz: Naoko Ogigami
zdjęcia: Kazutaka Abe
montaż: Shinichi Fushima
muzyka: Kosuke Ito
obsada: Mikako Ichikawa, Reiko Kusamura, Ken Mitsuishi, Maho Yamada, Kei Tanaka, Katsuya Kobayashi
producent: Aki Kubota, Shuichi Komuro, Kumi Kobata
produkcja: BS Nittere, Paradise Cafe, Suurkiitos, Video Audio Project, Yahoo Japan

nagrody i festiwale: Berlin IFF 2012; Busan IFF 2012; Edinburgh IFF 2012; Japan Cuts 2012; Seattle IFF 2012; Stockhom IFF 2012; Taipei Golden Horse FF 2012; Udine Far East Film Festival 2012; Warsaw FF 2012

Sayoko ma dar do zaprzyjaźniania się z kotami. Z ludźmi idzie jej trochę gorzej. Pewnego dnia wpada na pomysł, by wypożyczać garnące się do niej puchate przybłędy osobom, którym coś leży na sercu. Nie każdy jednak nadaje się na kociego opiekuna, więc kandydaci muszą przejść specjalną procedurę kwalifikacyjną.

Bohaterka sama ma w sobie coś z kota: lubi chodzić własnymi ścieżkami. Jej także nieco doskwiera samotność – reżyserce udaje się jednak opowiedzieć o tym doświadczeniu bez sentymentalizmu. Każda z postaci przeżywa je inaczej – z rozpaczą, ze spokojem, z przekorą. Film podszyty jest nutą melancholii, jednak energiczna i niekonwencjonalna postać Sayako rozbraja wszelkie schematy i stereotypy. Ogigami znana jest z dbałości o każdy detal: przemyślane kompozycje kadrów, pieczołowicie zaaranżowane wnętrza domów, do których trafiają kolejne kociaki, mówią o bohaterach więcej niż słowa. Pełen ciepłych kolorów, barwnych postaci i kociego mruczenia film to przyjemna, a zarazem bardzo inteligentna opowieść o oryginalnym sposobie na życie.

Naoko Ogigami

Urodzona w 1972 roku w prefekturze Chiba, w 1994 wyjechała do Stanów Zjednoczonych, gdzie studiowała reżyserię na Uniwersytecie Południowej Kalifornii. Jej słodko-melancholijne filmy o charakterystycznym wizualnym stylu cieszą się ogromną popularnością wśród widzów i często pojawiają się na międzynarodowych festiwalach.

Filmografia:

1999 Ayako (kr. m.)
2003 Barber Yoshino / Yoshino’s Barber Shop
2004 Koi wa go-shichi-go! / Love Is Five, Seven, Five!
2005 Kamome shokudo / Kamome Diner
2007 Okulary / Megane / Glasses
2010 Toiretto / Toilet
2012 Kot do wynajęcia / Rentaneko / Rent-a-Cat

Marzenia na sprzedaż

Yume uru futari / Dreams for Sale

Japonia 2012, 137’

reżyseria: Miwa Nishikawa

projekcje: Kinoteka 16.11, godz. 20:30, Muranów 17.11, godz. 20:30

język: japoński
scenariusz: Miwa Nishikawazdjęcia: Katsumi Yanagijima
montaż: Ryuji Miyajima
muzyka: More Rhythm
obsada: Takako Matsu, Sadao Abe, Yusuke Iseya, Teruyuki Kagawa, Kyosuke Yabe, Kana Kurashina, Sawa Suzuki, Rena Tanaka, Tamae Ando
producent: Kosuke Oshida
produkcja: Asmik Ace Entertainment, Bandai Visual Company, Bungeishunju, Office Shirous

nagrody i festiwale: Asia Pacific Film Festival 2012; Australian Japanese Film Festival 2012; BFI London Film Festival 2012; Chicago IFF 2012; Toronto IFF 2012; Vancouver IFF 2012; Asian Film Festival Reggio Emilia 2013; Hawaii International Film Festival Spring Showcase 2013; Helsinki Cine Asia 2013; Japan Cuts 2013; New York Asian Film Festival 2013; Nippon Connection 2013; Taipei Golden Horse Fantastic Film Festival 2013

Młode, zgodne małżeństwo prowadzi wspólnie restaurację. Na skutek nieszczęśliwego wypadku wybucha w niej pożar. Tracą wszystko. Próbują stanąć na nogi i zacząć od nowa, ale przytłoczony okolicznościami mąż pozwala sobie na noc z inną kobietą. Żona nie jest z tych, które wybaczają łatwo, jej sposób na zemstę jest jednak dość zaskakujący.

Przewrotny scenariusz Nishikawy to z jednej strony gra z konwencją popularnego w Japonii kina kulinarnego, z drugiej – wnikliwy, błyskotliwy psychologiczny dramat. Typowa historia o dwójce utalentowanych kucharzy, marzących o otwarciu własnego lokalu, staje się pretekstem do analizy ich relacji i emocjonalnych konsekwencji zdrady. Aktorski duet Tatako Matsu (nauczycielka z „Wyznań” Tetsui Nakashimy) i Sadao Abe (pamiętny Ryuji Jednorożec z „Kamikaze Girls”) z ogromnym wyczuciem portretuje różne fazy długotrwałego związku – od czułej bliskości po zimną zazdrość, od rywalizacji po wzajemną tęsknotę. Inteligentnie podważają schematy kobiecych i męskich stereotypów związanych z uczuciowym zaangażowaniem i emocjonalnymi reakcjami. „Marzenia” to także trzeźwe i pełne czarnego humoru spojrzenie na ideał realizacji życiowego celu bez względu na koszty. Czy jego osiągnięcie to na pewno gwarancja szczęścia i spełnienia?

Miwa Nishikawa

Urodzona w 1974 r. reżyserka, scenarzystka, pisarka. Karierę filmową rozpoczęła jako asystentka Hirokazu Koreedy, który został producentem jej debiutanckiego filmu „Wild Berries”, nagrodzonego w Yokohamie, laureata Japanese Professional Movie Award oraz Mainichi Film Concours. Powszechne uznanie zdobyły także jej kolejne produkcje, nagradzane na licznych festiwalach. „Kołysanie” (2006) zostało zaprezentowane w ramach Directors’ Fortnight w Cannes, a scenariusz do tego filmu otrzymał literacką nagrodę Yomiuri i wkróce wydany został jako powieść. Nishikawa opublikowała także zbiór opowiadań „Kino no kamisama” oraz powieść „Nagai iwake”.

Filmografia

2003 Hebi ichigo / Wild Berries
2005 Fiimeiru / Female (nowela „Megami no kakato”)
2006 Kołysanie / Yureru / Sway
2006 Yume ju-ya / Ten Nights of Dreams (nowela „The Ninth Dream”)
2009 Drogi doktorze / Dia dokuta / Dear Doctor (2009)
2012 Marzenia na sprzedaż / Yume uru futari / Dreams for Sale

Nie ma się czego bać

Nani wo osoreru / What Are You Afraid Of?

Japonia 2015, 120’

reżyseria: Hisako Matsui

projekcje: MSN 19.11, godz. 20:30

język: japoński
obsada: Mitsu Tanaka, Chizuko Ueno, Kimiko Tanaka, Keiko Higuchi, Tomoko Yonetsu
producent: Hisako Matsui

Dokument pokazujący historię pionierek powojennego ruchu feministycznego w Japonii. Hisako Matsui, reżyserka i producentka, rozmawia ze swoimi rówieśniczkami, które w burzliwych latach 60. i 70. wychodziły na ulicę i walczyły o prawa kobiet. Wśród bohaterek znalazły się między innymi socjolożka Ueno Chizuko, która otwierała w Japonii pierwsze gender studies czy aktywistka Mitsu Tanaka, autorka jednego z najważniejszych feministycznych manifestów.

Kobiety wspominają trudne początki, opowiadają o realiach, z jakimi musiały się mierzyć i niezwykłym poczuciu solidarności, które udało się zbudować. Wskazują na różnice między japońskim a zachodnim myśleniem o równouprawnieniu, a także między realną walką na ulicach a dzisiejszym akademickim feminizmem. Zdają przy tym relacje z własnych biografii, często niełatwych, pokazujących, jakim wyzwaniem było przekładanie idei na codzienne realia, a zarazem będących żywym dowodem splatania się tego, co prywatne, z tym, co polityczne.

Hisako Matsui

Urodzona w 1946 roku, absolwentka teatrologii Uniwersytetu Waseda. Po ukończeniu studiów pracowała jako dziennikarka i redaktorka, prowadziła także własną agencję aktorską. W 1985 roku założyła studio produkcyjne Essen Communications, realizujące programy telewizyjne i dokumenty. Zadebiutowała jako reżyserka w 1998. W 2010 zrealizowała wysokobudżetową, japońsko-amerykańską fabułę „Leonie”, opowiadającą o matce znanego architekta Isamu Noguchiego.

Filmografia:

1997 Solitude Point
2001 Oriume
2010 Leonie
2015 Nie ma się czego bać / Nani wo osoreru / What Are You Afraid Of?

Okulary

Megane / Glasses

Japonia 2007, 106’

reżyseria: Naoko Ogigami

projekcje: Muranów 14.11, godz. 15:00

język: japoński
scenariusz: Naoko Ogigami
zdjęcia: Minoru Tanimine
montaż: Shinichi Fushima
muzyka: Takahiro Kaneko
obsada: Satomi Kobayashi, Mikako Ichikawa, Ryo Kase, Ken Mitsuishi, Masako Motai, Hiroko Yakushimaru
producent: Enma Maekawa, Shuichi Komuro
produkcja: Nikkatsu, Nippon Television Network (NTV), Paradise Cafe, Shasha, Video Audio Project

nagrody i festiwale: Berlin IFF 2008 – Manfred Salzgeber Award; Nippon Connection 2010; San Francisco IFF 2008; Sundance FF 2008; Taipei Golden Horse FF 2012; Taipei FF 2008

Taeko, w sznurowanych bucikach i zapiętej pod szyję białej koszuli, pojawia się w małym pensjonacie na jednej z wysp Okinawy. Szuka wypoczynku i samotności. Okazuje się jednak, że nie może liczyć na dyskretną i sprawną obsługę. Lokalna społeczność ma swoje – nieco dziwaczne – obyczaje, do których chcąc nie chcąc musi się dostosować. Dystans wobec innych nie jest tu najbardziej pożądaną cechą. Jak z zakłopotaniem konstatuje gospodarz, na wyspie nie ma też zupełnie nic do zwiedzania. Jest za to surowa przyroda, puste plaże i bardzo turkusowe morze.

Minimalistyczna, poetycka pocztówka z nietypowych wakacji zrealizowana została skromnymi, lecz sugestywnymi środkami. Klimatyczne kadry, w których żaden obiekt nie jest przypadkowy, kontemplują skromne piękno małego miasteczka i celebrowane przez mieszkańców codzienne czynności. Absurdalne, subtelne poczucie humoru punktuje każdą scenę, a bohaterowie nie przestają intrygować. Urocza i zaskakująca opowieść o nauce patrzenia na morze, smakowania lodów i zaletach porannej gimnastyki.

Naoko Ogigami

Urodzona w 1972 roku w prefekturze Chiba, w 1994 wyjechała do Stanów Zjednoczonych, gdzie studiowała reżyserię na Uniwersytecie Południowej Kalifornii. Jej słodko-melancholijne filmy o charakterystycznym wizualnym stylu cieszą się ogromną popularnością wśród widzów i często pojawiają się na międzynarodowych festiwalach.

Filmografia:

1999 Ayako (kr. m.)
2003 Barber Yoshino / Yoshino’s Barber Shop
2004 Koi wa go-shichi-go! / Love Is Five, Seven, Five!
2005 Kamome shokudo / Kamome Diner
2007 Okulary / Megane / Glasses
2010 Toiretto / Toilet
2012 Kot do wynajęcia / Rentaneko / Rent-a-Cat

Panie doktorze

Dia Dokuta / Dear Doctor

Japonia 2009, 127’

reżyseria: Miwa Nishikawa

projekcje: MSN 18.11, godz. 20:30

język: japoński
scenariusz: Miwa Nishikawa (na podstawie własnej powieści)
zdjęcia: Katsumi Yanagijima
montaż: Ryuji Miyajima
muzyka: More Rhythm
obsada: Tsurubei Shofukutei, Eita, Kimiko Yo, Yutaka Matsushige, Ryo Iwamatsu, Takashi Sasano, Haruka Igawa, Ryota Mizushima, Midoriko Kimura
producent: Etsuhiro Kato
produkcja: Bandai Visual Company, Denner Systems, Dentsu, Eisei Gekijo, Engine Film, TV Man Union, Yahoo Japan

nagrody i festiwale: Japanese Academy Awards 2010 – Best Screenplay, Supporting Actress; Blue Ribbon Awards 2010 – Best Director, Actor, Supporting Actor; Hochi Film Awards 2009 – Best Director, Supporting Actor, Supporting Actress; Kinema Junpo Awards 2010 – Best Film, Screenplay, Actor, Readers’ Choice Award; Mainichi Film Concours 2010 – Best Supporting Actress; Nikkan Sports Film Awards 2009 – Best Film, Director, Actor, Supporting Actress; Yokohama FF 2010 – Best Film, Screenplay, Cinematography, Supporting Actor

Małe, otoczone rozległymi polami miasteczko na japońskiej prowincji. Keisuke, student medycyny, przyjeżdża na staż do lokalnego lekarza, niesiony młodzieńczym optymizmem i wiarą w lekarskie powołanie, którego nie dostrzega w wielkomiejskich szpitalach-molochach. Choć jego entuzjazm można nazwać naiwnym, rzeczywiście znajduje na miejscu doktora oddanego pacjentom, dobrze rozumiejącego skomplikowane relacje między ciałem a psychiką. Jego praca jest jednak trudniejsza i bardziej żmudna niż przypuszczał Keisuke. Zwłaszcza, gdy w grę wchodzą bardziej poważne zabiegi, z którymi starszy pan chyba trochę sobie nie radzi. Wszystko robi się jeszcze bardziej skomplikowane, gdy pewnego dnia doktor znika bez śladu, a śledztwo przynosi więcej pytań niż odpowiedzi.

Dynamiczna historia, pełna humorystycznych akcentów, na pierwszy rzut oka jest pełną ciepła komedią o mieszczuchu patrzącym z zachwytem i zadziwieniem na prowincjonalną rzeczywistość. Prowadzone przez parę policjantów śledztwo wprowadza jednak film na inny poziom i komplikuje narrację, ujawniając wiele zmieniających nasz ogląd informacji oraz poruszając tematy medycznej odpowiedzialności, relatywizmu prawdy i kłamstwa oraz konsekwencji działania wbrew zasadom, choć w dobrej wierze. Błyskotliwy scenariusz uzupełniają piękne zdjęcia i jazzująca ścieżka dźwiękowa z muzyką zespołu More Rhythm.

Miwa Nishikawa

Urodzona w 1974 r. reżyserka, scenarzystka, pisarka. Karierę filmową rozpoczęła jako asystentka Hirokazu Koreedy, który został producentem jej debiutanckiego filmu „Wild Berries”, nagrodzonego w Yokohamie, laureata Japanese Professional Movie Award oraz Mainichi Film Concours. Powszechne uznanie zdobyły także jej kolejne produkcje, nagradzane na licznych festiwalach. „Kołysanie” (2006) zostało zaprezentowane w ramach Directors’ Fortnight w Cannes, a scenariusz do tego filmu otrzymał literacką nagrodę Yomiuri i wkróce wydany został jako powieść. Nishikawa opublikowała także zbiór opowiadań „Kino no kamisama” oraz powieść „Nagai iwake”.

Filmografia

2003 Hebi ichigo / Wild Berries
2005 Fiimeiru / Female (nowela „Megami no kakato”)
2006 Kołysanie / Yureru / Sway
2006 Yume ju-ya / Ten Nights of Dreams (nowela „The Ninth Dream”)
2009 Drogi doktorze / Dia dokuta / Dear Doctor (2009)
2012 Marzenia na sprzedaż / Yume uru futari / Dreams for Sale

Tylko tam pada światło

Soko nomi nite hikari kagayaku / The Light Shines Only There

Japonia 2014, 120’

reżyseria: Mipo O

projekcje: Kinoteka 14.11, godz. 17:15, Muranów 19.11, godz. 17:45

język: japoński
scenariusz: Ryo Takada na podstawie powieści Yasushiego Sato
zdjęcia: Ryuto Kondo
montaż: Etsuko Kimura
muzyka: Takuto Tanaka
obsada: Go Ayano, Chizuru Ikewaki, Masaki Suda, Kazuya Takahashi, Shohei Hino, Hiroko Isayama, Taijiro Tamura
producent: Hideki Hoshino
produkcja: The Light Shines Only There Production Committee

nagrody i festiwale: Montreal World Film Festival 2014 – Best Director; Raindance Film Festival 2014 – Jury Prize for Best International Feature; Asian Film Awards 2015 – Best Supporting Actress; Granada Film Festival Cines del Sur 2015 – Golden Alhambra for Best Film; Yokohama Film Festival 2015 – Best Film, Best Director, Best Screenplay, Best Cinematographer, Best Actor; Osaka Asian Film Festival 2014; Goteborg Film Festival 2015; Japan Cuts 2015; San Sebastián IFF 2015; kandydat Japonii do Oskarów 2014.

Niezależne japońskie kino w najwyższej formie. Gęsta od emocji adaptacja powieści Yasushiego Sato z 1989 roku, której fabułę reżyserka przenosi we współczesne realia.

Mężczyzna z przeszłością, dziewczyna po przejściach spotykają się na niepięknych przedmieściach miasta Hakodate na Hokkaido. Ona ma na utrzymaniu chorego ojca, opiekującą się nim matkę i brata a zwolnieniu warunkowym. On odprawę z pracy w kamieniołomie przepuszcza w zakurzonym salonie pachinko, starając się zapomnieć o pewnym wypadku. Łączy ich zbudowana na trudnych doświadczeniach dojrzałość, determinacja i przenikliwe, trzeźwe spojrzenie na świat.

Koniec lat osiemdziesiątych, kiedy powstał powieściowy pierwowzór scenariusza, wydaje się już bardzo odległą epoką w historii Japonii – a jednak mechanizmy społecznego wykluczenia pozostają te same. Reżyserka nie stawia łatwych diagnoz i unika sentymentalizmu. Ukazuje świat bohaterów w całej złożoności i niejednoznaczności. Wbrew konwencji typowej dla realistycznego dramatu, twórcy korzystają z ciepłej palety barwnej: kadry skąpane są w ciepłym świetle zachodzącego słońca, tworząc kontrapunkt dla pozornie beznadziejnej sytuacji bohaterów.

Mipo O ma w dorobku dwa filmy komediowe, pracowała także przy produkcjach telewizyjnych. Tym razem sięgnęła po opowieść cięższego kalibru, koncentrując się na postaciach z warstw społecznych, których historie rzadko trafiają do kina głównego nurtu. Społeczna i psychologiczna głębia, jaką udało się jej osiągnąć, sprawiła, że krytycy okrzyknęli reżyserkę nadzieją japońskiego kina.

Mipo O

Urodzona w 1977 r. reżyserka i scenarzystka, absolwentka Akademii Sztuk Pięknych w Osace. Karierę rozpoczęła jako współautorka scenariuszy Nobuhiko Obayashiego. Zrealizowała kilka nagradzanych krótkich metraży. Jej scenariusz „The Sakai’s Happiness” otrzymał nagrodę w Sundance w 2005, co pozwoliło jej w kolejnym roku wyreżyserować na jego podstawie pierwszy pełny metraż. Za komedię „Here Comes the Bride, My Mom!” otrzymała nagrodę na najbardziej obiecujących reżyserów Kaneto Shindo. Film „Tylko tam pada światło”, entuzjastycznie przyjęty przez krytykę, został japońskim kandydatem do nieanglojęzycznego Oscara.

Filmografia

2006 Sakai-ke no shiawase / The Sakai’s Happiness
2010 Okan no Yomeiri / Here Comes the Bride, My Mom!
2011 Sabi Otoko Sabi Onna / Quirky Guys and Gals (nowela „Claim Night!”)
2014 Tylko tam pada światło / Soko nomi nite Hikari Kagayaku / The Light Shines Only There
2015 Kimi wa iiko / Being Good

Retrospektywa: John Woo

John Woo – biografia

Urodzony w 1946 roku w południowych Chinach, wychowywał się w Hongkongu. Karierę zaczynał jako asystent reżysera w legendarnym Shaw Brothers Studio (pomagał m.in. Changowi Chehowi, legendzie kina wuxia). Zadebiutował w roku 1973, ale przełomem okazało się dopiero „Lepsze jutro” z 1986 roku, zrealizowane przy współpracy z Tsuiem Harkiem. Kolejne hongkońskie filmy Woo potwierdziły jego reputację mistrza sekwencji akcji – eksperymenty z montażem i brawura z jaką łączył konwencje gatunkowe zachodniego kina z filozofią kina Wschodu wydatnie przyczyniły się do rozwoju współczesnego języka filmowego. Po roku 1992 Woo wyjechał do Hollywoodu, gdzie odniósł spore sukcesy, m. in. za sprawą „Bez twarzy” i drugiej części serii „Mission Impossible”. Zdecydował się wrócić do Chin, gdy ta rosnąca w siłę kinematografia stworzyła mu możliwość realizacji wysokobudżetowych filmów. Jego najnowszym dziełem jest dwuczęściowe „The Crossing”, nazwane chińskim „Titanikiem”.

Filmografia

1968 Sijie / Dead Knot (kr. m.)
1968 Ouran / Accidentaly (kr. m.)
1974 Tie han rou qing / The Young Dragons
1975 Nu zi tai quan qun ying hui / The Dragon Tamers
1976 Dinu hua / Princess Chang Ping
1976 Ręka śmierci / Shao Lin men / The Hand of Death
1977 Fa qian han / Money Crazy
1978 Da sha xing yu xiao mei tou / Follow the Star
1978 Ha luo, ye gui ren / Hello, Late Homecomers
1979 Ostatni salut dla wojownika / Hao xia / Last Hurrah for Chivalry
1980 Qian zuo guai / From Riches to Rags
1981 Mo deng tian shi / To Hell with the Devil
1981 Hua ji shi dai / Laughing Times
1982 Ba cai Lin Ya Zhen / Plain Jane to the Rescue
1985 Xiao jiang / The Time You Need a Friend
1985 Liang zhi lao hu / Run Tiger, Run
1986 Lepsze jutro / Ying hung boon sik / A Better Tomorrow
1986 Ying xiong wu lei / Heroes Shed No Tears
1987 Lepsze jutro II / Ying hung boon sik II / A Better Tomorrow II
1989 Killer / Dip huet seung hung / The Killer
1989 Yi dan qun ying / Just Heroes
1990 Kula w łeb / Dip huet gaai tau / Bullet in the Head
1991 Był sobie złodziej / Zong heng si hai / Once a Thief
1992 Hard Boiled. Dzieci triady / Lat sau san taam / Hard Boiled
1993 Nieuchwytny cel / Hard Target
1996 Zbrodnicze tradycje / Once a Thief (film TV)
1996 Tajna broń / Broken Arrow
1997 Bez twarzy / Face/Off
1998 Ochroniarz / Blackjack (film TV)
2000 Mission: Impossible II
2002 Hostage (kr. m.)
2002 Szyfry wojny / Windtalkers
2003 Zapłata / Paycheck
2004 The Robinsons: Lost in Space (film TV)
2005 Wszystkie niewidzialne dzieci / All the Invisible Children (nowela „Song Song and Little Cat”)
2007 Stranglehold (gra video)
2008 Trzy królestwa / Chi bi / Red Cliff
2009 Chi bi Part II: Jue zhan tian xia / Red Cliff II
2014 The Crossing
2015 The Crossing 2

Jak pokochałam Johna Woo

Karen Fang

Moje pierwsze i drugie spotkanie z kinematografią Hongkongu odbyło się dzięki dwóm filmom Johna Woo, lecz każdy z nich wywołał zupełnie inną reakcję. Za pierwszym razem byłam nastolatką; mój starszy i znacznie lepiej rozeznany w trendach brat polecił mi „Killera”, o którym usłyszał prawdopodobnie od innych kinowych maniaków: film właśnie zaczynał być popularny na międzynarodowych rynkach. Jako Azjoamerykanka, przewrażliwiona na punkcie przedstawiania różnic etnicznych i wszystkiego, co zdawało się podtrzymywać stereotyp orientalnej tajemniczości, nie byłam gotowa na film, który pod względem estetyki i kulturowych odniesień wydawał się tak bardzo różny od znanych mi wcześniej hollywoodzkich produkcji. „Killer” odrzucił mnie ekstatyczną emocjonalnością zrealizowanych w zwolnionym tempie sekwencji i operowych aranżacji, znudził apoteozą męskiej przyjaźni i zirytował nieprawdopodobnymi scenami akcji.

Jego sposób pokazywania walk i pościgów zupełnie nie przypominał znanych mi obrazów z Harrisonem Fordem czy Melem Gibsonem, dwoma twardzielami, którzy władali moim nastoletnim sercem. Ponieważ nie wolno mi było jeszcze oglądać Miami Vice, zupełnie nie byłam w stanie odczytać zapożyczeń z tego popularnego amerykańskiego serialu w stylowo ponurych kadrach ukazujących dobrze ubranego zabójcę, mieszkającego samotnie w elegancko wyposażonym nowoczesnym apartamencie. Skreśliłam „Killera” jako dziwaczny, lekko żenujący filmowy wybryk, zbyt bliski stereotypom beznadziejnie obciachowych Azjatów, pojawiających się w amerykańskich mediach i popkulturze tego okresu.

Dopiero za drugim podejściem, dekadę później, spotkanie z Woo okazało się strzałem w dziesiątkę. Jako doktorantka pełniłam wówczas funkcję asystentki na wykładach poświęconych kinematografii Hongkongu. Pierwszym pokazywanym na zajęciach filmem był „Hard Boiled. Dzieci triady”, kolejny gangsterski film Woo z udziałem alter ego reżysera, Chow Yun-fata, lokalnego gwiazdora, którego znałam już z „Killera”. Tym razem seans był dla mnie naprawdę przełomowy. Pamiętam, jak szczęka opadła mi z wrażenia, a ołówek wypadł z dłoni, kiedy zostałam wgnieciona w ziemię niesamowitą sceną akcji otwierającą film. Powalająca okazała się także zimna pewność siebie głównego bohatera, równie nonszalancko trzymającego w ramionach karabin maszynowy i niemowlę. Pod koniec dwugodzinnego filmu byłam absolutnie zakochana – nie tylko w bohaterze Chow, przewracającym wszelkie moje przekonania na temat azjatyckiego wzoru męskości – ale także w Johnie Woo, który zachwycił mnie nowatorską wizją i niebywale oryginalnym podejściem do gatunku i tradycji filmowej, którą do tej pory zarządzali na wyłączność biali, hollywoodzcy twórcy i aktorzy.

I.

Na sześć filmów, prezentowanych na 9. Festiwalu Pięć Smaków, można z korzyścią spojrzeć z perspektywy moich dwóch skrajnych reakcji opisanych powyżej. Zarówno „Hard Boiled” jak i „Killer” należą do najbardziej uznanych filmów Woo, jednak wszystkie miejskie filmy akcji pokazywane w retrospektywie – „Lepsze jutro”, „Był sobie złodziej” i „Kula w łeb” – wyróżniają się wyrafinowaną choreografią scen akcji, których stylizację traktować można jako idiosynkratyczną wizję złożoną z mieszanki lokalnych i globalnych inspiracji. Różnorodna artystyczna paleta, jaką wykorzystuje Woo, łączy w sobie pola i tradycje tak odległe jak chińskie kino tradycyjnych sztuk walki, hollywoodzkie musicale, slapstickowe komedie oraz francuskie filmy nowofalowe – i dokładnie to było przyczyną mojej początkowej niechęci, jak i późniejszej fascynacji. Choć potrzebne mi było kilka lat studiów, by rozpoznać i docenić sposób, w jaki Woo łączy nowoczesne realia z dobrze znanymi gatunkami i konwencjami, dodając szczodrze inne lokalne oraz importowane składniki i nawiązania, moje uznanie dla sześciu filmów z retrospektywy wzrosło jeszcze bardziej, gdy dostrzegłam, że wykorzystują one pryzmat światowego kina by pokazać tak istotne dla reżysera tematy jak braterska przyjaźń, lojalność, empatia i poświęcenie.

Najbardziej oczywistym, a przy tym najsłabiej rozpoznanym elementem legendarnych filmów Woo z okresu między połową lat 80. i 90. jest jego sposób pokazywania heroizmu, który w Hongkongu określany jest jako „yingxiong pian” (filmy bohaterskie), a na zachodzie doczekał się miana „heroic bloodshed” (bohaterski rozlew krwi). Jak wskazuje nazwa, od przeciętnych filmów akcji dzieła Woo różni swego rodzaju romantyzm, cechujący jego postaci i wybrzmiewający w ich brutalnych czynach. Wśród przykładów ewidentnie rycerskiej postawy wymienić można skłonność do bronienia niewinnych, mocne i często oparte na poświęceniu więzi między mężczyznami oraz przedstawianie bohaterów jako szlachetnych, zdanych na siebie samotników (najczęściej uosabianych przez wysokiego, przystojnego i szarmanckiego Chow Yun-fata), któremu pełna gracji postawa, nadzwyczajne umiejętności i wierność rygorystycznemu kodeksowi etycznemu nadają cech postaci pod każdym względem przewyższającej zwykłych śmiertelników.

Poszczególne sekwencje, w których można zaobserwować te cechy, to na przykład scena z „Killera”, w której zabójca chroni dziecko i niewidomą śpiewaczkę, dialog, w którym Mark poucza niewdzięcznego Kita w „Lepszym jutrze”, czy kulminacyjny punkt w „Był sobie złodziej”, ukazujący w jakim stopniu bohater Chow poświęca się dla osób, które mają dla niego znaczenie. To także drobne elementy tych filmów – takie jak biały szalik,

który śpiewaczka zachowuje na pamiątkę swojego dobroczyńcy, niewymuszona brawura, z którą Mark realizuje zadanie na początku „Lepszego jutra”, klimatyczne sceny w „Hard Boiled”, pokazujące policjanta spędzającego wolny czas na grze na saksofonie w klubie jazzowym – wszystkie obrazy, zwracające uwagę nie tylko na biegłość bohaterów w operowaniu bronią, ale też na ich osobisty, rygorystyczny kodeks honorowy.

Wuxia, chińskie kino tradycyjnych sztuk walki, to ważne źródło romantycznego i moralnego heroizmu filmów Woo. Gatunek, którego bohaterami byli nieprawdopodobnie uzdolnieni wojownicy, wędrujący po mitycznych krainach rodem z klasycznej chińskiej literatury, był jednym z pierwszych, najbardziej odrębnych i oryginalnych osiągnięć chińskiej kinematografii, zasilającym rozwój kina w Hongkongu w latach 50. i 60. John Woo sam zaczynał karierę w słynnym studio braci Shaw, gdzie zdobywał szlify u boku legendarnego reżysera wuxia Changa Cheh, autora cieszących się szerokim uznaniem filmów takich jak „Jednoręki szermierz”, „The Magnificent Trio” czy „Golden Swallow”. Oglądając produkcje Woo trudno nie dostrzec, jak wiele zawdzięczają one stylistyce Changa i tradycji wuxia samej w sobie. Jego „Heroes Shed No Tears”, współczesna historia wojenna, która powstała jeszcze przed sukcesem „Lepszego jutra” nosi dokładnie ten sam tytuł, co kilka lat starszy film wuxia z udziałem gwiazd gatunku – Fu Shenga, Ku Fenga i Yueh Hua. Choć opowiadająca o antynarkotykowej kampanii w Złotym Trójkącie, pełna pirotechnicznych efektów fabuła Woo nie miała wiele wspólnego z epickimi narracjami tradycyjnego wuxia, wykorzystanie znanego tytułu świadczyło o zainteresowaniu reżysera kwestią nieskazitelnej moralnej uczciwości utalentowanych wojowników. Była to też zapowiedź zatrudnienia Ti Lung, gwiazdy wuxia ze studia braci Shaw, do roli postaci będącej moralną osią „Lepszego jutra”. W „Ostatnim salucie dla wojownika” (1979) – którego międzynarodowy tytuł jednoznacznie sygnalizuje zakorzenienie w gatunku – także możemy obserwować, jak Woo odświeża tradycję wuxia, wszczepiając w realia epoki i napędzaną dylematami etycznymi fabułę całkiem nowoczesne i postępowe elementy: jego bohaterami są młody robotnik i najemnik, moralnie i fizycznie przewyższający arystokratów, którzy muszą na nich polegać.

Do listy zapożyczeń z tradycji, na której Woo uczył się kina dodać należy brutalną przemoc i mocne społeczne więzi, znaki rozpoznawcze Changa Cheh (choć elementy te pojawiają się także w wielu innych źródłach, będących dla Woo inspiracją). Chang także dołożył swój wkład do ewolucji filmowych gatunków, płynnie przechodząc wraz z branżą od kina wuxia do kung fu, a nawet reżyserując współczesne kryminały takie jak „Police Force” (1973). To jemu przypisuje się wprowadzenie nowego wzorca męskości w klasyczną konwencję wuxia, którą niektórzy uznawali za zniewieściałą i oddającą pierwszy plan kobiecym gwiazdom. W filmach takich jak „Jednoręki szermierz” – gdzie pojawiają się realistyczne brutalne sceny, w tym sygnalizowane w tytule pozbawienie bohatera kończyny czy scena, w której krew pryska na obiektyw kamery – możemy zobaczyć zapowiedź bezkompromisowej przemocy filmów Woo, nie tylko dlatego, że Chang przetarł szlaki w bezpośrednim pokazywaniu przemocy w hongkońskim kinie, ale przede wszystkim ze względu na to, że to u niego rozlew krwi zaczął nabierać szlachetnie bohaterskiego wymiaru.

Ikoniczny wizerunek bohatera w „Killerze” wiele zawdzięcza także rzecz jasna serii o Jamesie Bondzie, która w czasie młodości Woo była w Hongkongu bardzo popularna – co także świadczy o dużej różnorodności gatunkowej, historycznej i kulturowej wpływów widocznych u reżysera. Oprócz oczywistych elementów choreografii akcji i klasycznego moralizmy zaczerpniętego z wuxia, w kinie Woo znaleźć można wiele współczesnych i aktualnych detali, takich jak historie gangsterskie, nowoczesna broń czy miejski kosmopolityzm, a także konkretne gatunkowe cytaty, jak sceny równoczesnego mierzenia do siebie z broni w pojedynku, które stały się wizytówką Woo, a które są bezpośrednim nawiązaniem do hollywoodzkiego westernu. Tak szeroki zakres inspiracji, bogactwo odniesień i filmowy poliglotyzm może stwarzać ryzyko niezrozumienia przez widzów – a jednak okazuje się samym rdzeniem geniuszu reżysera. Dla przykładu – obok Changa Cheh innym reżyserem, do którego Woo bezpośrednio i widocznie nawiązuje, jest hollywoodzki maestro ekranowej przemocy, Sam Peckinpah. Jego przełomowe dzieła jak „Dzika banda” (1969) czy „Nędzne psy” (1971) stały się źródłem charakterystycznych elementów stylu Woo, między innymi ukazywanych w zwolnionym tempie, efektownie brutalnych kulminacyjnych scen akcji czy przemożnego poczucia, że bohaterowie są ofiarami rzeczywistości od dawno wyzutej z wszelkiego honoru i zasad.

Kolejnym ważnym przykładem hybrydycznego charakteru kina Woo i wielu różnych sposobów, w jaki jego filmy łączą europejskie i chińskie, wschodnie i zachodnie tradycje, jest jego relacja z francuską nową falą. Reżyser wielokrotnie wspominał, jak ważnym punktem odniesienia była dla niego twórczość Jean-Pierre’a Melville’a – co widać choćby w stylowych trenczach i okularach słonecznych, w jakie z upodobaniem ubiera swoich gangsterów, ale też w innych wizualnych nawiązaniach do klimatu filmów noir takich jak „Samuraj” czy „W kręgu zła”. Podobna frankofilia leży też u źródeł lżejszej pozycji z repertuaru Woo, romansowego „Był sobie złodziej”, którego europejskie scenerie i finezyjna narracja z trójkątem miłosnym przypomina „Jules i Jim” Francoisa Truffauta, przypuszczalnie wyrażając przy okazji nadzieję Woo na zdobycie szerszego artystycznego rozpoznania na świecie, poza niszą specyficznie hongkońskiego kina. Reżyser rzeczywiście od najmłodszych lat był gorliwym kinomanem, aktywnym w klubach filmowych i wpływowym w artystycznym i intelektualnym świecie Hongkongu lat 60. Co jednak znaczące, nawet w tym bezpośrednio nawiązującym do europejskiego i francuskiego stylu filmie, sieć odniesień jest znacznie bardziej skomplikowana i sięga dalej, do Ameryki i Hollywood. W słonecznych sceneriach, pełnej intensywnych kolorów palecie „Był sobie złodziej” widać ewidentną przyjemność z używania Francji jako egzotycznej lokacji, ale fabuła zdradza zapożyczenia ze „Złodzieja w hotelu” Hitchcocka, co zostało podkreślone w anglojęzycznym tytule. Podobnie w przypadku Melville’a (który sam przybrał nazwisko za ulubionym amerykańskim pisarzem) – kino gangsterskie, które połączyło go z Woo, było gatunkiem ze swej istoty hollywoodzkim, ale tytuł „Samuraja” w bezpośredni sposób odsyła do tradycji japońskich, co wiele mówi o wielokulturowych inspiracjach twórczych samego francuskiego twórcy, a przy tym zapowiada transpacyficzną mieszankę filmową w wykonaniu Woo.

Innym charakterystycznym dla bohaterskiego kina Woo skomplikowanym kulturowym motywem są wątki religijne, czego ikonicznym przykładem są realizowane w zwolnionym tempie sceny pełne przemocy i trzepotu skrzydeł białych gołębi. W „Killerze” płatni zabójcy spotykają się w chrześcijańskiej kaplicy, symbolizującej z jednej strony ich kosmopolityczność, z drugiej – nieskazitelny honor; szokujące zestawienie przemocy z wiarą znajdzie kulminację w rozgrywającej się w tym miejscu finałowej scenie strzelaniny. Woo jako dziecko uczęszczał do szkoły prowadzonej przez misjonarzy i nie cofa się przed interpretacjami, które podkreślają chrześcijańskie i zachodnie uwikłanie tych wizualnych tropów, ale podobnie jak w przypadku konwencji wuxia przepuszczonej przez francuskie i amerykańskie kino noir, rozumienie gołębi, kościołów i figurek Marii Magdaleny tylko w kluczu katolickim oznaczałoby wyzucie ich z całego kontekstu chińskiej tradycji filmowej, w której kino reżysera jest silnie osadzone.

W tradycyjnym kinie wuxia koncepcja przestrzeni filmowej oparta jest często na pojęciu „jianghu” [dosł. „rzeki i jeziora” – pierwotnie literacki termin, używany do opisania życia na uboczu, poza cywilizacją, poza prawem; bezdroża, rubieże – przyp. tłum.]. To nieokreślony krajobraz, symbolizujący abstrakcyjną przestrzeń poza miastem i poza ramami zinstytucjonalizowanego społeczeństwa, w którym dochodzi do konfrontacji bohaterów. Bohaterskie kino Woo, choć jego scenerie nieodmiennie są miejskie i nowoczesne, przesiąknięte jest emocjonalnym i moralnym duchem etosu wojowników, stąd religijne i chrześcijańskie rekwizyty zaczynają pełnić rolę taką, jak sanktuaria i miejsca odosobnienia w świecie wuxia. W „Ostatnim salucie dla wojownika” jedna z istotnych scen rozgrywa się w trakcie rytuału związanego z tradycyjną buddyjską ceremonią pogrzebową, kiedy żałoba młodego bohatera po niedawno zmarłej matce przerwana zostaje przez wtargnięcie intruza. Strukturalnie to scena przypominająca tę z „Killera” – a także epizod z „Heroes Shed No Tears”, rozgrywający się w bambusowym pawilonie, w którym amerykański dezerter praktykuje buddyjską medytację, owinięty pasem z granatami, siedząc przed chrześcijańskim krzyżem. Tego rodzaju różnorakie przedstawienia duchowości i symboli religijnych, przewijające się w dorobku Woo, są w ten sposób zarazem wyrazem jego artystycznego eklektyzmu, jak i nieodzownym składnikiem jego fascynacji etycznym heroizmem.

Kolejny aspekt stylu Johna Woo, który może zbić z tropu widzów nie zaznajomionych z hongkońskim kinem, to pojawiający się od niechcenia humor, przybierający często formę fizycznych gagów, slapstickowego przerysowania czy wizualnych żartów takich jak urocze sceny z udziałem dziewczyny Kita w „Lepszym jutrze” czy zamykający „Był sobie złodziej” obraz udomowionego Chow Yun-fata. Dla zachodnich widzów, przyzwyczajonych do stoickiego heroizmu i rzucanych ze śmiertelną powagą one-linerów, ta potrzeba ukazywania bohaterów w niepoważnych czy wręcz ośmieszających sytuacjach może być dezorientująca, co można dostrzec w wypowiedziach, pojawiających się na internetowych forach, oceniających film jako żenujący czy niesmaczny.

Tymczasem komedia wykorzystująca fizyczne gagi i jej warianty w ramach komedii akcji były ważnym elementem hongkońskiej kinematografii co najmniej od pojawienia się Jackie Chana w połowie lat 70. To tradycja, w której Woo nauczył się poruszać bardzo sprawnie w czasie swojej pracy z Chanem przy „The Young Dragons” (1975) i „Ręce śmierci” (1976), dwóch filmach kung fu zrealizowanych w początkowym okresie kariery obu sław. Zanim związał swoje nazwisko z kinem akcji, był też zaangażowany w produkcję kilku docenionych przez widzów komedii. W 1976 asystował na planie „The Private Eyes” z udziałem i w reżyserii znanego hongkońskiego komika Michaela Hui; film okazał się najlepiej zarabiającą produkcją roku. Po tym sukcesie, Woo został zaangażowany do wyreżyserowania „The Pilferer’s Progress” z udziałem brata Michaela, Ricky’ego Hui. Choć z założenia miała to być po prostu imitacja komedii bardziej znanej połówki rodzeństwa, Woo włożył w nią swoje trzy grosze, dodając wyrafinowaną choreografię scen akcji, z których wkrótce miał zostać znany.

Wiele komediowych elementów w filmach Woo cechuje się pozornie niespójnym połączeniem łatwo przyswajalnych scen akcji z kulturowo osadzonym humorem. „To Hell with the Devil” (1981) to na przykład nadnaturalna parodia walki o ludzką duszę, w której sekwencje walk między dobrymi i złymi aniołami wystylizowane są jak gra video. Podobnie „Plain Jane to the Rescue” (1982), trzecia część popularnej serii z udziałem lubianej telewizyjnej gwiazdy Josephine Siao, łączy celne politycznie obrazy społecznych protestów ze spektakularnym, nieprzerywanym pościgiem samochodowym w słynnym hongkońskim międzyportowym tunelu. Żaden z tych filmów nie nosi znamion mrocznego romantyzmu bohaterskiego kina Woo, ale właśnie o to chodzi. Kiedy reżyser osiągnął międzynarodowy sukces, powszechnie przeszukiwano jego wczesne dzieła pod kątem niezwykłych aranżacji walki, którymi zasłynął, jednak tego rodzaju upraszczające i ograniczające podejście do kina gatunkowego, typowe dla Hollywood, sprawia, że umyka nam samo sedno powszechnej w Hongkongu praktyki mieszania patosu z komizmem, którą także Woo stosuje w bardzo zaawansowanym stopniu.

„Laughing Times” (1980) to kolejny przykład wczesnych komedii Woo, bezpośrednie przeniesienie słynnego „Dzieciaka” Charliego Chaplina w realia Hongkongu z udziałem lokalnego komika, Deana Sheka machającego ikoniczną laseczką Trampa. Zgodnie z oryginalnym słodkogorzkim wydźwiękiem historii o czasach kryzysu, film Woo nie ucieka od trudnych wręcz do zniesienia obrazów niedoli – kluczowa scena pokazuje głodującego bohatera i jego młodego towarzysza dobrowolnie zgłaszających się jako tarcze w konkursie rzucania ciastkami. Nakręcona w zwolnionym tempie sekwencja, z towarzyszeniem przenikliwej muzyki, podkreślającej kontrast między rozbawieniem uczestników a desperacją bohaterów, jest – podobnie jak te kremowe ciasta – zapychającą mieszanką komedii i umartwienia, która pozostawia widzów w głębokim poruszeni.

II.

Zważywszy na bogactwo upodobań Woo i różnorodność jego dorobku wymienianie gatunkowych wpływów i przekształceń może ciągnąć się w nieskończoność. Chcę jednak zwrócić uwagę, że zarówno gęsta mieszanka odniesień, jak i klarowność przekazu fabularnego w filmach reżysera może okazać się przeszkodą w odbiorze. Krytycy kultury i teoretycy mówią często o „orientalizmie”, zjawisku, które literaturoznawca Edward Said opisał jako obecną w kulturze zachodniej tendencję do redukowania azjatyckich podmiotów do pewnych oswojonych koncepcji, wyrażającą się założeniem o zrozumiałości obcej kultury i równocześnie operowaniem w ramach istniejących stereotypów i z góry przyjętych uprzedzeń. Zachodni odbiór kina Hongkongu zawsze był naznaczony orientalizmem, a John Woo, jeden z najbardziej znanych autorów tej kinematografii, odczuł wyraźnie złe i dobre tego strony. Ze względu na czytelną przynależność do kina akcji, najlepiej eksportującego się gatunku, filmy reżysera, zwłaszcza te należące do serii „heroicznej”, mogły przekroczyć Pacyfik i spotkać się ze zrozumieniem. Jednak o ile łatwo dać się złapać na wysokooktanowe sceny akcji, pistoletowe pojedynki i spektakularne osiągnięcia operatorskie, pasujące do zdominowanego przez Hollywood kanonu prowadzącego od Peckinpaha po Scorsese, o tyle można się spodziewać, że przyciągnięci akcją widzowie będą zaskoczeni czy wręcz zniesmaczeni wyłomami i innowacjami w znanym im formacie.

Często dyskutowanym przykładem takiej kontrowersji są filmowane w zwolnionym tempie spojrzenia wymieniane między mężczyznami w samym środku zaciekłego starcia, ale także muzyczne montaże, których Woo często używa, by podtrzymać napięcie w trakcie akcji. W „Lepszym jutrze” i „Killerze” znalazły się z kolei sceny, w których bohaterowie śpiewają piosenki, co było popularne w kinie tego okresu, a przy tym pozwalało wykorzystać możliwości grających w nich gwiazd muzycznych (Leslie Cheunga i Sally Yeh). Tymczasem kiedy ja sama po raz pierwszy zetknęłam się z filmem Woo, oczekiwałam kina akcji, stąd każde wykroczenie poza formę było dyskredytujące. Dla młodych i niedoświadczonych oczu sceny te były niewybaczalnie cukierkowe i natychmiast skreśliłam je jako zagraniczne dziwactwo, zamiast docenić pomysłowe przełamanie schematu.

Moje nawrócenie za pośrednictwem „Hard Boiled” jest równie symptomatyczne dla amerykańskich uprzedzeń jak i kulturowej samoświadomości. Choć wówczas tego nie wiedziałam, film ten uważany był powszechnie za wizytówkę Johna Woo. Twórca wykorzystywał globalne zainteresowanie swoim wirtuozerskim kinem akcji oraz pospolite ruszenie talentów, opuszczających Hongkong na rzecz Hollywood tuż przed przekazaniem przez Brytyjczyków kraju pod chińskie zarządzanie w 1997 roku i przyrządził spektakl, który miał przekonać kalifornijskich producentów, że może im zaoferować świeżą perspektywę na najbardziej dochodowy gatunek kina. Nie tylko niezwalniający tempa ponad dwugodzinny metraż jest tu ukłonem w stronę powagi hollywoodzkich produkcji, odbiegającym od typowego dla hiperefektywnego Hongkongu 90-minutowego formatu, ale też inne elementy filmu, które i we mnie znalazły wdzięcznego odbiorcę: jak choćby niezliczone niskie ujęcia odzianego w dżins Chow Yun-fata z zimnym opanowaniem przygryzającego wykałaczkę i równocześnie przygotowującego karabin maszynowy czy pistolet do brawurowej akcji. Podobnie jak w najważniejszych hollywoodzkich filmach akcji, takich jak „Zabójcza broń 3” (1992) – gdzie bohater przez cały film także paradował w dżinsie – czy „Szklana pułapka” (1988), w której policjant w powycieranych ubraniach walczył o uwolnienie zakładników, „Hard Boiled” ujęło mnie obrazem mocnego, męskiego bohatera. Bliższy znajomym mi wzorcom niż hiperemocjonalny, romantyczny „Killer”, proponował wysokooktanową akcję, w której centrum stał azjatycki mężczyzna, jakiego nigdy wcześniej nie oglądałam na ekranie.

Kolejne lata mojego akademickiego, filmoznawczego rozwoju były procesem rozpracowywania tych reakcji i podważania mojego pierwotnego impulsu, by czytać kino Woo wyłącznie w kontekście akcji. Ukierunkowałam swoje badania na poszukiwanie bogatych i różnorodnych odniesień i inspiracji stojących za wyróżniającym go stylem. „Lepsze jutro”, film, który unieśmiertelnił Woo i Chow Yun-fata jako jeden z najlepszych duetów w historii kina, to kluczowa pozycja, pozwalająca skierować widzów w stronę bardziej skontekstualizowanego odbioru dzieł reżysera. Remake wpływowego „Story of a Discharged Prisoner”, realistycznego, zakorzenionego społecznie filmu z lat 60., jest pod wieloma względami bardziej wartościowy niż ukochany przez festiwalową publiczność „Killer”. „Kuli w łeb” także należy się uznanie za ambicję i tematyczny zasięg: przywłaszcza sobie elementy zapożyczone z hollywoodzkich produkcji takich jak „Łowca jeleni” by ukazać z ich pomocą szczególne lokalne doświadczenie z czasów wojny w Wietnamie. Choć sama, będąc naiwną, zafascynowaną Hollywood nastolatką, odniosłam wrażenie – podobnie jak wielu fanów Woo, odkrywających jego filmy od „Lepszego jutra” i „Killera” – że są to nawiązania nieco spóźnione i roszczące pretensję do amerykańskiego prestiżu, nauczyłam się doceniać ten film za sceny takie jak konkurs tańca przeradzający się w walkę gangów. Tego rodzaju sekwencje w „Kuli w łeb” to afektowany wykwit optymizmu i energii Hongkongu z połowy lat 60., a zarazem moment ukazujący w pigułce estetyczny i gatunkowy rozmach największego wizjonera hongkońskiej kinematografii.

John Woo cieszy się międzynarodowym uznaniem już cztery dekady, a bohaterskie filmy, które zapracowały na jego sławę, znane są przede wszystkim z połączenia tradycyjnej moralności rodem z wuxia ze współczesnym światem gangsterów i miejskich przestępców, wyrażającego nostalgię za minionym czasem. Nieco mniej osób zwraca uwagę na hybrydyczną estetykę większości jego filmów, odbijającą szerokie spektrum różnych konwencji i tradycji, do których nawiązywał w trakcie długiej kariery. Połączenie licznych, pozornie przezroczystych światowych gatunków z bardziej wyrafinowanymi podtekstami i wpływami daje obrazy z jednej strony łatwe w odbiorze, z drugiej – będące wyzwaniem dla widza i unikalną artystyczną wizją. Choć w tym eseju nie poruszam tematu filmów z dorobku Woo powstałych po serii heroicznej, wizję tą w nich także można dostrzec. Dotyczy to jego późniejszych prac, włącznie z Amerykańskimi produkcjami, których realizacji podjął się w czasie czasowego pobytu w Hollywood i ze spektakularnym powrotem do wuxia, na który zdecydował się już jako reprezentant chińskiej rewolucji na masowym rynku światowej kinematografii. W obydwu przypadkach filmy Woo spotkały się z pełnym sprzeczności i ambiwalentnym przyjęciem: część krytyków i fanów, która poznała go dzięki kinu akcji, odrzuca lub potępia jego nowsze tytuły, nieubłaganie porównując je do niedoścignionych dzieł ze środkowego okresu kariery. Przykrawając tak różnorodne filmy jak „Trzy królestwa”, „Tajna broń”, „Nieuchwytny cel” czy „Bez twarzy” do ścisłego formatu gatunku, który sam w sobie był mieszanką idiosynkratycznych odniesień, reakcje te mijają się z ich istotą – tymczasem one nadal, w nowych kontekstach i w stylistyce dopasowanej do nowej publiczności, rozwijają tę samą estetykę i mówią o tych samych rzeczach, które ważne były dla Woo od początku kariery.

John Woo a światowe kino akcji

Marcin Krasnowolski

W Hollywood, największej i najskuteczniejszej wytwórni świata, filmy realizowano niegdyś przede wszystkim dla widzów ze Stanów Zjednoczonych, a niejako przy okazji dla całej reszty. Zmiany, jakie zaszły na mapie globalnych dochodów z kin, ujawniającej coraz mniejsze znaczenie Ameryki Północnej, sprawiły, że dzisiaj hollywoodzkie opowieści tworzone są już z definicji dla widza światowego. Oznacza to, że muszą być znacznie bardziej uniwersalne. Czysto gatunkowe kino, oparte na amerykańskich mitach, będące w przeszłości podstawą serwowanego przez Fabrykę Snów menu, odchodzi do lamusa. Jest ono wypierane przez szeroko pojęte filmy akcji – ponadnarodowy stop gatunków, tematów i stylów, zacierający pochodzenie elementów, z których jest stworzony. Najwyższą formą tego kina i najpewniejszym źródłem finansowego sukcesu jest skierowany do widzów ze wszystkich części świata blockbuster, którego istotą jest jak najefektowniejsze opowiedzenie sensacyjnej historii, wypełnionej akcją – wybuchami, bijatykami, strzelaninami i pościgami. Wszystko przy jak najmniejszej ilości dialogów – ich sens może umknąć w przekładzie. Aby utrzymać zainteresowanie odbiorców, należy im nieustannie oferować coś nowego – zwiększać tempo, doskonalić efekty specjalne, wyzwalać coraz silniejsze emocje. Ciągła ewolucja jest więc podstawą i logiką kina akcji. Aby rozwój ten zapewnić, producenci muszą bacznie przyglądać się trendom pojawiającym się w innych kinematografiach, przejmować ich najzdolniejszych przedstawicieli, adaptować zmiany. Dzisiejsze techniki tworzenia sekwencji akcji wypracowane zostały w dużej mierze w ramach kinematografii azjatyckich, w filmach, które często nie zdobyły globalnej publiczności – chociażby ze względu na to, że nie zostały zrealizowane po angielsku.

Język kina głównego nurtu był przez dekady doskonalony przez światowych mistrzów – z Ameryki Północnej, Azji i, w mniejszym stopniu, z Europy. Szukali oni odmiennych sposobów filmowego opowiadania, eksperymentowali z formą i stylem oraz, co niezmiernie ważne, inspirowali się sobą nawzajem. Żaden reżyser nie działa bowiem w próżni, a najwięksi twórcy kina nie ukrywają fascynacji pracami swoich kolegów. Podglądnie, cytowanie, polemizowanie – historię tego medium można postrzegać jako niezwykły, niekończący się dialog. Wzajemne inspiracje są prawdopodobnie najważniejszym kołem zamachowym filmowej ewolucji, dostarczającym X Muzie paliwa niezbędnego do dalszego trwania.

Ewolucja przebiega w naturalny sposób. Motywy i techniki, które są pozytywnie przyjmowane przez widzów i sprawdzają się na gruncie odmiennych kultur i gatunków, trwają i rozwijają się. Mainstream nie jest w tym procesie przystankiem końcowym, a jednym z jego elementów. O ile bowiem o kierunku migracji ludzi decydują pieniądze (i jest to zazwyczaj kierunek w stronę Hollywood, chociaż ostatnio się to zmienia wraz ze wzrostem potęgi kina chińskiego), myśl krąży bez ograniczeń.

Dlatego właśnie peryferyjna kinematografia hongkońska mogła stać się w latach 80. kluczowym miejscem dla dalszej ewolucji języka kina akcji. Za kamery chwyciła wtedy w brytyjskiej kolonii grupa filmowców wychowanych na światowym kinie, często edukowanych na Zachodzie. Jak w przypadku każdego nowofalowego ruchu, także ci twórcy zakwestionowali filmową tradycję swojego kraju, proponując w jej miejsce nowe tematy i innowacyjną estetykę.

Postacią centralną tej rewolucji był Tsui Hark – wybitny, wszechstronnie utalentowany producent i reżyser, który przypominał stare chińskie opowieści, dając im współczesną oprawę zachodniego kina gatunkowego, stosując między innymi najnowsze efekty komputerowe, animacje. Jego wytwórnia, Film Workshop, otwarta na eksperymenty – tak długo jak przynosiły zyski, wypuściła na rynek wiele przebojów i wychowała szereg znakomitych twórców. Najbardziej znanym z nich jest John Woo, który już pierwszym z trzech filmów zrealizowanych z Tsuiem odniósł spektakularny sukces. Było to gangsterskie „Lepsze jutro” z 1986 roku, pionierskie dzieło nurtu „heroic bloodshed”. Zarówno ten, jak i kolejne obrazy Woo z lat 1986-1992 (aż do „Dzieci triady. Hard Boiled”) splatają w sobie konwencje kina Wschodu i Zachodu; roi się w nich od różnorodnych nawiązań, które autor stosuje z kinofilskim znawstwem i stapia w stylistycznie spójną całość. Spotykają się więc u Woo m. in. klasyczne melodramaty i musicale, filmy gangsterskie, kino samurajskie i wuxia (przy którym pracował na początku kariery), westerny, a wreszcie hollywoodzkie filmy akcji z lat 80. Twórca cytuje też swoich ulubionych autorów – od mistrza skąpanego w psychodelicznych barwach kina gangsterskiego Seijuna Suzukiego, przez Jean Pierre Melville’a, twórcę chłodnych kryminalnych opowieści z Alainem Delonem, aż po Sama Peckinpaha i Sergia Leone – autorów, których prace wyznaczały nowe granice przemocy w kinie, i którzy budowę świata przedstawionego mocno opierali na montażu.

Szukając sposobu na atrakcyjne opowiedzenie historii o współczesnych gangsterach, Woo wpadł na genialny pomysł. Zauważył, że potyczki tych bohaterów można przedstawić wykorzystując bogatą tradycję hongkońskiego kina, specjalizującego się od połowy lat 20. w filmach sztuk walk. Technicy i choreografowie od początku istnienia gatunków wuxia i kung fu głowili się jak najlepiej adaptować na ekran walki na miecze (wuxia) oraz ręce i nogi (kung fu). W tym celu sięgnęli po elementy Chińskiej Opery (w której fizyczne przygotowanie aktorów zawsze było kluczowe), ale też wypracowali szereg technicznych zabiegów z wykorzystaniem m.in. trampolin, zapadni czy linek, na których podwieszani byli aktorzy. Aby rekwizyty te ukryć i nadać walkom należytą dynamikę, stosowano coraz bardziej wyrafinowany montaż.

Woo zabrał swoim bohaterom miecze i dał im do rąk pistolety, przebrał w garnitury, a na miejsce ich działań wybrał zaułki trawionego przez chciwość i korupcję miasta. Począwszy od „Lepszego jutra” kung fu ewoluowało w gun fu – strzelający do siebie przeciwnicy byli w ciągłym ruchu, skakali, turlali się, wręcz tańczyli próbując uniknąć gradu kul (stąd inne, plastyczne określenie gun fu – bullet balet). Co również ważne, dystans między nimi stał się znacznie mniejszy niż w starszych filmach akcji. Takie podejście pozwoliło przenieść dynamikę tradycyjnych pojedynków do świata postaci posługujących się bronią palną i była to decyzja, która, nie przesadzając, zmieniła historię kina. Na bazie kina sztuk walk Woo zbudował szalenie skuteczny i efektowny spektakl – tak rytmiczny i elegancki, że aż surrealistyczny, oddalający kino sensacyjne od rzeczywistości jeszcze bardziej niż to miało miejsce do tej pory. Dzięki temu akcja stała się atrakcyjna jak nigdy, nabrała lekkości i polotu – w takiej formie można ją było zaprezentować światu. Hongkong przestawił się na produkcję filmów sensacyjnych i na prawie dekadę wyrósł na znaczącego producenta i eksportera filmowego, gwarantującego rozrywkę nawet jeżeli czasami niedbałą i eksploatacyjną, to zawsze szybką, szaloną i emocjonującą. I to było to, czego chciał światowy widz.

Dobre czasy dla hongkońskiej kinematografii skończyły się w połowie lat 90., ale stworzony przez Woo i kopiowany w setkach hongkońskich filmów model akcji okazał się tak skuteczny, że musiał trafić do kina głównego nurtu. Zmiana nie nastąpiła od razu, pomóc musieli autorzy – innowatorzy.

Nie można tu nie wspomnieć o Quentinie Tarantino. Twórca, który w latach 90. zrewolucjonizował amerykańskie kino niezależne, od początku kariery był ambasadorem filmów spoza głównego obiegu, a w okresie pracy nad swoim debiutem był zafascynowany produkcjami hongkońskimi. I stąd najbardziej ikoniczne kadry „Wściekłych psów”: grupa ubranych w czarne garnitury przestępców czy Harvey Keitel z dwoma pistoletami – po jednym w każdej dłoni; inspiracją były tu właśnie filmy Woo. Cała fabuła i słynne zakończenie są wyraźną wariacją innego hongkońskiego klasyka – „Miasta w ogniu” Ringo Lama. Filmom Woo wiele zawdzięcza także filmowiec, który na początku lat 90. był wymieniany jednym tchem z Tarantino. Robert Rodriguez odniósł swój pierwszy duży sukces filmem „Desperado”, w którym błyskotliwie połączył tradycje kina Woo i Peckinpaha, komponując baletowe sekwencji akcji i filmując je w zwolnionym tempie.

Co ciekawe, także sam Woo miał okazję przemycać swoje pomysły do filmów hollywoodzkich, gdy stał się ich twórcą po wyjeździe do Stanów w roku 1992. Jego największym artystycznym sukcesem tego okresu pozostaje „Bez twarzy”, w którym wygrywa wszystkie swoje ulubione motywy i tematy. Najciekawszym przypadkiem jest jednak „Mission: Impossible 2”, druga odsłona przygód Ethana Hunta, w której doskonale widać zderzenie zachodniej i wschodniej tradycji filmowej. Niewiele jest blockbusterów, w których fabuła byłaby opowiedziana w tak nieprzejrzysty sposób, a w których nacisk na piękne sekwencje akcji byłby tak mocny.

John Woo kochał także kino europejskie i co najmniej jeden filmowiec ze Starego Kontynentu uczucie to odwzajemniał. Krytycy do dzisiaj postrzegają Luca Bessona jako najbardziej amerykańskiego z europejskich twórców, wydaje się jednak, że Francuz znacznie więcej zawdzięcza Azji. Fascynacja Wschodem przejawia się w wielu drobnych elementach filmów Bessona i czuć ją wyraźnie w dwóch obrazach z pierwszej połowy lat 90., które pomogły zbudować autorowi silną markę. W „Nikicie” i „Leonie Zawodowcu” reżyser mocno podbija stylizację, z lubością wykorzystując zwolnione ujęcia, przedkładając spektakl oraz wizualną i dramaturgiczną przesadę nad logikę i prawdopodobieństwo. Efekt finalny to oryginalna i bardzo egzotyczna mieszanka fusion – w „Leonie” Nowy Jork filmowany jest jak Paryż, a sekwencje akcji przywołują ducha hongkońskiego kina. Zgodne z tym duchem są także mocne postaci kobiece, zaludniające filmy francuskiego reżysera – m.in. Nikita, Cataleya, ostatnio Lucy.

W XXI wieku Besson nie potrafił odnaleźć formy jako reżyser, ale doprowadzając swoją logikę do maksimum jako producent i scenarzysta, odniósł wiele spektakularnych sukcesów finansowych. W kolejnych seriach, które wychodzą z jego wytwórni EuropaCorp. (bo rzadko kończy się na jednym filmie) przykłada się mniejszą wagę do scenariusza, stawiając na czystą akcję, efekt i adrenalinę. Znakomitym pomysłem okazała się próba znalezienia europejskiego odpowiednika sztuk walk. Padło na parkour, francuską sztukę przemieszczania się w niestandardowy sposób przez miasto. W filmach „Yamakasi – współcześni samurajowie” i „13 dzielnica” wystąpił sam twórca dyscypliny – David Belle, a jego spektakularna umiejętność poruszania się w miejskiej przestrzeni nadały filmom unikalnej dynamiki i świeżości. Besson jest często krytykowany za swoje eksploatacyjne podejście do kina, ale pamiętać należy, że to właśnie EuropaCorp. jest obecnie głównym eksporterem kina akcji ze Starego Kontynentu na cały świat. Logika jej funkcjonowania odsyła do Hongkongu lat 80.

W Fabryce Snów hongkońskie podejście do realizacji sekwencji akcji trafiło do wysokobudżetowych produkcji dopiero pod koniec XX wieku dzięki „Matriksowi” rodzeństwa Wachowskich. Niespodziewany hit mało znanych twórców był objawieniem, bombą czystej energii pośród letnich blockbusterów. Sceny akcji zapewniły filmowi tytuł niespodzianki roku; z dzisiejszego punktu widzenia widać jednak, że oryginalności było tu tak naprawdę niewiele. Nowa była oprawa, wzmocniona przez wysoki budżet i cyfrowe efekty specjalne. Układy walk i strzelanin, zaplanowane przez samego Yuen Woo-pinga, najsłynniejszego hongkońskiego choreografa, który później pracował również z Tarantino („Kill Bill”) i Bessonem („Człowiek pies”), w dużej mierze inspirowane były… ikonicznymi filmami kung fu i właśnie dziełami Woo – zwłaszcza „Lepszym jutrem II”. Technika zapożyczona przez hongkońskiego reżysera w połowie lat 80. z kina sztuk walk do opowiedzenia historii gangsterskiej, teraz potwierdziła swoją skuteczność w filmie science fiction, rozgrywającym się w rzeczywistości wykreowanej cyfrowo. Odkrycie to pozwoliło Fabryce Snów wkroczyć w XXI wiek.

A XXI wiek to ostateczne odejście od prymitywnych strzelanin i postawienie na gun fu i sztuki walk, wzmocnione nieograniczonymi możliwościami cyfrowych efektów specjalnych. Połączenie to jest dzisiaj stosowane w większości blockbusterów, niezależnie od tego czy są to przygody Jamesa Bonda, Jasona Bourne’a bądź Ethana Hunta, czy adaptacje komiksowych opowieści o superbohaterach. Aktor kina akcji nie musi być już mięśniakiem, jak to miało miejsce w latach 80. czy 90., wystarczy, że jest sprawny i przygotowując się do roli przejdzie trening sztuk walk. Odejście od wykorzystywania siły fizycznej pozwoliło także na większy udział w kinie akcji aktorkom, z których wiele wybrało tę ścieżkę kariery. Pomysły Johna Woo, a szerzej całej kinematografii Hongkongu lat 80., pomogły zbudować nową wizualną i narracyjną jakość kina i nic nie zapowiada, aby miało się to w najbliższej przyszłości zmienić.

John Woo: Kręcę współczesne filmy wuxia

Marcin Krasnowolski, Pięć Smaków: Podczas 9. edycji Pięciu Smaków zaprezentujemy Pańskie filmy z lat 1986–92, od „Lepszego jutra” do „Hard Boiled”. Czy podczas prac nad „Lepszym jutrem”, w roku 1986, razem z Tsui Harkiem mieliście poczucie, że wasz film zmieni hongkońskie kino? Czy planowaliście rewolucję?

John Woo: W ogóle nie myślałem, że film stanie się wielkim hitem, a tym bardziej, że pobije rekordy sprzedaży. Chciałem po prostu popracować z Tsui Harkiem i zrobić dobry film. Wykorzystaliśmy założenia kina autorskiego, by nakręcić film gangsterski – i tego rzeczywiście nikt wcześniej w hongkońskim kinie wcześniej nie zrobił. Wypełniłem tę opowieść moimi własnymi emocjami i osobistymi odczuciami – co sprawiło, że historia nie była typowym filmem akcji. Ale na pewno nie miałem na celu wywołania rewolucji. Chciałem po prostu zrobić dobry film.

PS: Jaką technikę przyjął Pan w pracy nad scenami akcji? Czy wszystko było precyzyjnie zaplanowane czy może efekt finalny to wynik eksperymentów podczas montażu?

JW: Nie jestem choreografem sztuk walki ani kaskaderem, ale całkiem nieźle tańczę! Pracując nad choreografią scen akcji obieram strategię opartą na muzyce. W kinie hongkońskim opracowanie akcji reżyser zostawia zwykle reżyserowi od choreografii akcji. Ale nie ja. Ja nadzoruję ten proces sam, włącznie z planowaniem ruchów kamery, ścieżki dźwiękowej i przypisaniem akcji ogólnego stylu.

Teraz planuję wszystko z wyprzedzeniem, choć wciąż wiele inspiracji przychodzi na planie, pod wpływem chwili. Z kolei sam proces montażu zaczyna się w mojej głowie jeszcze podczas zdjęć.

PS: Czym różniła się praca nad scenami akcji w tych filmach w porównaniu do scen akcji w filmach wuxia, które kręcił Pan przed 1986? Czy sceny pojedynków na broń palną różnią się bardzo od tych na miecze?

JW: U mnie pistolet po prostu zastępuje miecz. W pewnym sensie kręcę współczesne filmy wuxia.

PS: Mam wrażenie, że w filmach z tego okresu testował Pan różnorodność klasycznych gatunków: filmów gangsterskich, komedii, melodramatu. Czy uważa Pan, że język filmu jest uniwersalny, a filmowcy na całym świecie opowiadają tę samą historię?

JW: Film zdecydowanie jest uniwersalnym językiem. Pewne wartości też są uniwersalne: honor, rodzina, miłość. Jednak różni ludzi mają różne sposoby wyrażania tych wartości, a film jest częścią tego procesu. Twórcy z różnych krajów wykorzystują odmienne techniki, by dać wyraz wyjątkowości swojej kultury i człowieczeństwa.

PS: Co, według Pana, sprawiło, że w latach 80. ludzie na całym świecie pokochali filmy „Made in HK”? Co było tak wyjątkowego w hongkońskim kinie? Jak Pan wspomina ten okres? Jak wyglądał wówczas przemysł filmowy w Hongkongu?

JW: Lata 80. w Hongkongu były odpowiednikiem lat 60. dla francuskiej nowej fali: niosły niezwykłą wolność twórczą i ogrom świeżych pomysłów. Łączyliśmy tradycyjną kulturę chińską z zachodnim stylem kręcenia filmów i dodatkowo w opowiadane przez nas historie włączaliśmy swoje własne emocje. Pomocne okazało się również to, że hongkoński rynek nabierał wtedy rozpędu, więc koniunktura była dobra. Do Hongkongu wróciła też właśnie pierwsza grupa absolwentów zachodnich szkół filmowych, przywożąc ze sobą nowe pomysły. To był bardzo płodny i twórczy czas.

PS: Czy planuje Pan wrócić do Hongkongu i znów pracować z Chow Yun-fatem? Pańscy fani byliby w siódmym niebie. Czy są na to szanse?

JW: Jak najbardziej. Choć to zależy od samego filmu. Tak naprawdę marzę o tym, by robić filmy w różnych krajach. Na przykład w Indiach, Włoszech, Polsce. Bardzo chciałbym nawiązać nowe przyjaźnie i nauczyć się czegoś nowego. Niedawno obejrzałem kilka polskich filmów, które naprawdę mi się podobały. Miały wysokie walory produkcyjne i dobry styl prowadzenia narracji.

Lepsze jutro

Hongkong 1986, 95’

projekcje: Muranów 12.11, godz. 20:30, Kinoteka 14.11, godz. 20:00

scenariusz: Chan Hing-ka, Leung Suk-wah, John Woo
zdjęcia: Wong Wing-hang
montaż: Ma Kam, David Wu
muzyka: Joseph Koo
obsada: Ti Lung, Chow Yun-fat, Leslie Cheung, Emily Chu, Waise Lee, John Woo
producent: Tsui Hark, John Woo
produkcja: Cinema City, Film Workshop

nagrody: Golden Horse FF 1986 – najlepszy reżyser, aktor; Hong Kong Film Awards 1987 – najlepszy film, reżyser, aktor, aktor drugoplanowy, scenariusz

Film, od którego wszystko się zaczęło. Eksplozja talentu i geniuszu trzech wielkich osobowości: reżysera (John Woo), producenta (Tsui Hark) i aktora (Chow Yun-fat) zaowocowała wybuchowym popisem akcji, który niemal z dnia na dzień odmienił najpierw kinematografię hongkońską, a następnie światową.

Ho (Ti Lung, weteran kina wuxia) i Mark (Chow Yun-fat, do premiery filmu kojarzony wyłącznie z finansowymi porażkami) to przyjaciele działający w organizacji przestępczej, produkującej fałszywe banknoty. Ho ma młodszego brata, Kita (Leslie Cheung), który nie wie czym zajmuje się Ho i właśnie rozpoczyna obiecującą karierę… w policji.

Gdy Ho jedzie na Tajwan, wpada w pułapkę i trafia do więzienia. Wychodząc na wolność, postanawia zerwać z przestępczym fachem. Świat jest już inny – Kit odrzuca brata-przestępcę, Mark jest zdegradowanym kaleką, a na czele organizacji staje zachłanny i pozbawiony skrupułów Shing. Kiedy jego działalnością zaczyna interesować się Kit, konfrontacja jest nieunikniona…

Pełna skrajnych emocji i bardzo efektownych strzelanin opowieść o czasach, w których honorowi i postępujący zgodnie z zasadami bohaterowie są skazani na wyginięcie, a ich miejsce zajmują ludzie żądni władzy i pieniędzy, przedstawiona została w rewolucyjny, autorski sposób. Zakochany w kinie zarówno Wschodu jak i Zachodu, Woo wykorzystał estetykę kina gangsterskiego, aby opowiedzieć historię o lojalności, miłości i przebaczeniu w duchu wuxia. Gangsterzy „Lepszego jutra” to wojownicy, którzy miecze zamienili na pistolety, a chińskie bezdroża – na zatłoczone ulice opanowanego gorączką pieniądza miasta. Efekt tego zabiegu zaskoczył wszystkich, na czele z twórcami.

Zrealizowany za niewielkie pieniądze film z dnia na dzień stał się największym przebojem w historii Hongkongu. Po jego premierze, młodzi ludzie masowo kupowali prochowce i ciemne okulary à la Mark, zaczęli też naśladować sposób bycia filmowego idola. Przed Woo, Tsuiem i Chowem otwarły się drzwi do wielkich karier, trwających do dzisiaj, a kinematografia hongkońska przestawiła się na produkcję policyjnych i gangsterskich thrillerów. Brytyjska kolonia stała się najgorętszą z miejskich dżungli zmierzchu XX wieku.

W roli inspektora Wu wystąpił sam Woo, w epizodzie pojawia się także Tsui Hark.

Lepsze jutro II

Hongkong 1987, 103’

projekcje: Muranów 15.11, godz. 13:00

scenariusz: John Woo, Tsui Hark
zdjęcia: Wong Wing-hang
montaż: David Wu
muzyka: Joseph Koo, Lowell Lo
obsada: Ti Lung, Chow Yun-fat, Leslie Cheung, Dean Shek, Shan Kwan, Emily Chu
producent: Tsui Hark, Paul J. Q. Lee
produkcja: Film Workshop

Po oszałamiającym sukcesie „Lepszego jutra” decyzja o stworzeniu kontynuacji była oczywista i błyskawiczna – w kinie komercyjnym rzadko porzuca się sprawdzone pomysły. Do pracy ruszyła ta sama ekipa, aby raz jeszcze opowiedzieć o honorowych i romantycznych bohaterach, walczących o sprawiedliwość w mrocznych zaułkach betonowego Hongkongu. Chow Yun-fat jest tu już wielką gwiazdą, ogrywa to z dużym dystansem i poczuciem humoru, komentując nawet modę, którą zapoczątkował wśród młodych Azjatów po premierze pierwszej części.

Chociaż nie brakuje w „Lepszym jutrze II” scen skrajnie dramatycznych, film ma zdecydowanie lżejszy nastrój niż pierwowzór, więcej tu autoironii i mrugnięć okiem. Fabuła jest bardziej pretekstowa i miejscami schodzi na drugi plan – liczy się przede wszystkim akcja. Sekwencje strzelanin, a zwłaszcza finałowa potyczka, podczas której luksusowa willa przestępczego bossa zamienia się w spływającą krwią ruinę, należą dzisiaj do ścisłego kanonu. Część z nich pieczołowicie odtworzyli Wachowscy w pierwszym „Matriksie”, dobitnie wskazując, komu współczesne kino akcji zawdzięcza swoją widowiskowość i dynamikę.

Już podczas prac nad „Lepszym jutrem” Woo zaczął realizować pomysły, które tu znalazły pełne rozwinięcie, i które sprawiły, że stał się stylistą klasy Sama Peckinpaha czy Sergio Leone. Wśród nich znalazło się budowanie rzeczywistości w oparciu o intensywny montaż (David Borwell nazywa go konstruktywnym) oraz obfite wykorzystanie zwolnionych ujęć i ekstremalnych zbliżeń.

John Woo lubi powtarzać, że broń palna nie różni się dla niego od miecza. Widać to doskonale w scenach w których Ho (przypomnijmy – Ti Lung był gwiazdą filmów wuxia) chwyta za białą broń, stając się równorzędnym przeciwnikiem dla licznych oprychów z pistoletami.

Killer

Hongkong 1989, 111’

projekcje: Kinoteka 13.11, godz. 18:00, Muranów 18.11, godz. 18:00

scenariusz: John Woo
zdjęcia: Peter Pau, Wong Wing-hang
montaż: Fan Kung-wing
muzyka: Lowell Lo
obsada: Chow Yun-fat, Dany Lee, Sally Yeh, Kong Chu
producent: Tsui Hark
produkcja: Film Workshop, Golden Princess Film Production Limited, Media Asia Group

nagrody: Hong Kong Film Award 1990 – najlepsza reżyseria, montaż

Arcydzieło kina gangsterskiego i melodramatu jednocześnie, najbardziej uznany międzynarodowo hongkoński film Woo. Jest tu wszystko z czego słynie reżyser – tragiczni bohaterowie, arcystylowe i pełne emocji sceny akcji oraz białe gołębie pośród gradu kul. Elementy te składają się na kompletną całość, która na dobre umieściła Hongkong na światowej mapie kina gatunkowego.

„Killer” to historia o lojalności i zdradzie, o winie i jej odkupieniu. Ah Jong jest płatnym zabójcą, kierującym się kodeksem honorowym, likwidującym jedynie przestępców. Podczas wykonywania swojego ostatniego zlecenia przypadkiem sprawia, że wzrok traci Jennie, śpiewaczka w nocnym klubie. Targany wyrzutami sumienia zabójca postanawia zaopiekować się dziewczyną i zdobyć pieniądze na operację mającą przywrócić jej wzrok. Sprawy komplikują się, gdy wychodzi na jaw, że nie jest już potrzebny swoim pracodawcom i został na niego wydany wyrok śmierci. Śladami Ah Jonga podąża również bezkompromisowy policjant, Li Ying. Losy bohaterów przetną się i choć stoją oni po dwóch stronach prawa, zrozumieją, że mają ze sobą wiele wspólnego.

Jak wszystkie filmy Woo z tego okresu, „Killer” jest głęboko zanurzony w filmowej rzeczywistości i utkany z odniesień do szeregu ulubionych dzieł reżysera. Zadedykowany Martinowi Scorsese obraz jest hołdem dla „Samuraja” Melville’a, z którym dzieli postać bohatera – samotnego zabójcy, polującego na swoje ofiary w miejskiej dżungli, zdradzonego przez pracodawcę. Znaleźć w nim można także silne nawiązania do „Wspaniałej obsesji”, mniej znanego melodramatu Douglasa Sirka.

W tytułowej roli znakomicie odnalazł się Chow Yun-fat – to tu najlepiej widać ideał postaci, do którego zawsze dążył Woo. Wysoki, elegancki, z białym szalikiem na szyi, aktor jest godnym kontynuatorem tradycji bohatera, którego ucieleśnieniem byli wcześniej chociażby Alain Delon czy Steve McQueen.

„Killer” to ostatni wspólny film Johna Woo i Tsui Harka. Współpraca dwóch tak silnych osobowości okazała się być na dłuższą metę niemożliwa.

Kula w łeb

Hongkong 1990, 136’

projekcje: Kinoteka 16.11, godz. 17:45, Muranów 19.11, godz. 20:30

scenariusz: John Woo, Janet Chun, Patrick Leung
zdjęcia: Wilson Chan, Ardy Lam, Chai Kittikum Som, Wong Wing-hang
montaż: David Wu, John Woo
muzyka: Romeo Diaz, James Wong
obsada: Tony Chiu Wai Leung, Jacky Cheung, Waise Lee, Simon Yam, Yolinda Yam
producent: John Woo
produkcja: John Woo Film Production, Golden Princess Film Production Limited

nagrody: Hong Kong Film Award – najlepszy montaż

Po realizacji „Killera” drogi Tsuia Harka i Johna Woo ostatecznie się rozeszły. Co ciekawe, obaj twórcy postanowili zrealizować filmy o Wietnamie, każdy miał jednak swoją wizję. Tsui kontynuował przygodę z „Lepszym jutrem”, realizując feministyczny prequel przeboju. Woo postawił na fresk ukazujący koszmar wojny i jej konekwencje. Był to zdecydowanie najdroższy film jaki powstał w Hongkongu do roku 1990, a koszt produkcji reżyser musiał w dużej mierze wziąć na siebie. Brak wsparcia Tsuia, niezwykle wówczas wpływowej postaci hongkońskiego świata filmowego, odciął reżysera od innych źródeł finansowania.

Powstał film epicki, ale różny od pozostałych dzieł Woo, poruszający i bardzo osobisty, miejscami autobiograficzny. Są tu efektowne, znakomicie inscenizowane strzelaniny, ale w pamięci zostaje inny rodzaj przemocy – realistyczny, bolesny, odciskający piętno na psychice bohaterów.

„Kulę” otwierają nietypowe dla reżysera sekwencje obyczajowe, w dużej mierze inspirowane jego trudnym dzieciństwem. Jest rok 1967. Ah Bee, Fai i Little Wing, przyjaciele z ubogich przedmieść Hongkongu spędzają czas na potyczkach z konkurencyjnym gangiem. Gdy Fai zabija jednego z rywali, przyjaciele decydują się na wspólną ucieczkę do ogarniętego wojną i chaosem Wietnamu. Ma ich to uchronić przed zemstą i umożliwić szybki zarobek dzięki handlowi deficytowymi produktami. To, co zaczyna się jak ekscytująca przygoda, zamienia się w koszmar, kiedy bohaterowie trafiają w sam środek wojennych działań. Sztuką będzie w tym świecie przeżyć, a czy mogą w nim przetrwać przyjaźń i lojalność?

W filmie wybrzmiewają przede wszystkim echa „Łowcy jeleni”, „Dawno temu w Ameryce” czy „Ulic nędzy”. Inspiracją dla sekwencji wojennych były ikoniczne zdjęcia z Wietnamu, a film stał się także komentarzem do masakry na placu Tiananmen, która miała miejsce rok wcześniej i bardzo poruszyła reżysera. To właśnie osobiste podejście twórcy sprawiło, że „Kula w łeb” jest dzisiaj uznawana za humanistyczne arcydzieło, będące refleksją nad szaleństwem wojny.

Był sobie złodziej

Hongkong 1991, 103’

projekcje: Kinoteka 14.11, godz. 13:00

scenariusz: John Woo, Janet Chun, Clifton Ko
zdjęcia: Poon Hang-sang
montaż: Dawid Wu
muzyka: Man Yee Lam
obsada: Chow Yun-fat, Leslie Cheung, Cherie Chung
producent: Terence Chang, Linda Kuk
produkcja: Golden Princess Film Production Limited, John Woo Film Production, Milestone Pictures

nagrody: Hong Kong Film Award 1993 – najlepszy montaż

Reżyser, którego nazwisko stało się synonimem mocnego kina akcji i zabawna, romantyczna opowieść utrzymana w łotrzykowskim duchu, rozgrywająca się w plenerach Lazurowego Wybrzeża? Czemu nie. Realizowane na przełomie lat 80. i 90. filmy Woo były jego osobistą wędrówką przez gatunki i konwencje; tym razem przyszedł czas na spotkanie z komedią.

Wielkie gwiazdy kina hongkońskiego – Chow Yun-fat, Leslie Cheung i Cherie Chung, wcielają się w trójkę sierot, wychowanych przez swojego opiekuna na złodziei, specjalizujących się w finezyjnych kradzieżach dzieł sztuki. Jak to często bywa, na swój ostatni skok wybierają przejęcie pewnego przeklętego obrazu, który przyniesie im sporo kłopotów.

Zarówno „Killer” jak i „Kula w głowie” były sukcesami artystycznymi, ale nie przyniosły spodziewanych zysków. Woo zwrócił się więc ku lżejszemu gatunkowi, aby ponownie zdobyć zaufanie producentów i serce swojej widowni. Zrealizowany w dziesięć tygodni „Był sobie złodziej” spełnił tę rolę znakomicie, ujawniając mniej oczywiste oblicze twórcy.

Pojawiają się tu nawiązania do lżejszego Hitchcocka i „Różowej pantery”, ale też do „Julesa i Jima” Truffauta czy „Ojca chrzestnego” Coppoli. Humor, często przechodzący w brawurowy slapstick, miesza się z cieszącą oko akcją i najwyższej jakości baletowymi strzelaninami.

Hard Boiled. Dzieci triady

Hongkong 1992, 128’

projekcje: Kinoteka 17.11, godz. 17:45

scenariusz: John Woo, Barry Wong, Gordon Chan
zdjęcia: Wong Wing-hang
montaż: Jack Ah, Kai Kit-wai, John Woo, Dawid Wu
muzyka: Michael Gibbs
obsada: Chow Yun-fat, Tony Chiu Wai Leung, Teresa Mo, Phillip Kwok, John Woo
producent: Terence Chang, Linda Kuk

produkcja: Golden Princess Film Production Limited, Milestone Pictures, Pioneer LDC

Ostatnie hongkońskie dzieło Johna Woo przed przeprowadzką do Fabryki Snów uchodzi za portfolio jego możliwości i jest ostatecznym głosem w dziedzinie „analogowego” kina sensacyjnego. David Bordwell nazywał „Hard Boiled. Dzieci triady” antologią scen akcji. I rzeczywiście – ten film to od pierwszej do ostatniej minuty wybuchowy spektakl napędzany czystą adrenaliną.

Chow Yun-fat po raz pierwszy gra u Johna Woo stróża prawa – reżyser zdecydował się na zmianę, aby zdopingować do lepszej pracy hongkońską policję. Z moralnego puntu widzenia to jednak ten sam bohater, co gangster z „Lepszego jutra” czy „Killera”. Tequila jest niepokornym, twardym gliniarzem, który do swoich obowiązków podchodzi ze śmiertelną powagą, a po godzinach zamienia się w jazzowego saksofonistę. Aby rozpracować potężną organizację przestępczą, łączy siły z Alanem, policjantem pracującym pod przykrywką w szeregach triady. Ich praca daleka jest od policyjnej rutyny – to następujące jedna po drugiej, efektowne konfrontacje z dziesiątkami przeciwników, będące zapierającym dech baletem śmierci i zniszczenia. Finałowe starcie, trwające prawie 40 minut, rozgrywa się w opanowanym przez członków triady szpitalu. Daje się tu wyczuć apokaliptyczny lęk przed niejasną przyszłością Hongkongu, który za pięć lat miał zostać przekazany Chinom.

Woo perfekcyjnie panuje nad filmową materią – „Hard Boiled. Dzieci triady” to popis jego wybitnej wizualnej wyobraźni i olśniewającej choreografii. To także ekscytujące zwieńczenie nurtu heroic bloodshed i godne podsumowanie najważniejszego okresu w historii hongkońskiego kina – po roku 1992 filmy MADE in HK już nigdy nie były takie same.

Co ciekawe 15 lat później Woo zdecydował się na kontynuację przygód Tequili pod postacią… gry wideo („Stranglehold”).

Tajwańskie filmy wuxia

Epickie pojedynki szlachetnych wojowników, mistrzowska choreografia i wielkie emocje – oto atrakcje sekcji „Tajwańskie filmy wuxia” 9. Pięciu Smaków.

W sekcji zaprezentowane zostaną cztery arcydzieła praktycznie nieznanego w Polsce gatunku, który bardzo mocno wpłynął na kształt współczesnego kina popularnego. Wuxia jest dla filmu chińskojęzycznego tym, czym western dla Hollywoodu i kino samurajskie dla Japonii. Historia tego gatunku to historia rozwoju filmowej choreografii; jej twórcy stali się najlepszymi specjalistami na świecie w przenoszeniu na ekran ruchu i pokazywaniu walczących postaci. Dzisiaj ich doświadczenie wykorzystywane jest w większości mainstreamowych filmów akcji.

Korzenie tradycji wuxia sięgają początków chińskiej kultury i jej form literackich. Samo pojęcie nie daje się dosłownie przełożyć; „wu” oznacza „sztuki walki”, a „xia” to rycerskość, różniąca się jednak znacznie od europejskiego rozumienia etosu rycerskiego. Wuxia może zatem oznaczać biegłego w tradycyjnych sztukach walki bohatera lub bohaterkę, postępujących w zgodzie z zasadami honorowego kodeksu xia. Pojęciem tym zwykło się jednak określać także gatunek literacki i filmowy.

Pierwszym przebojem, który położył podwaliny pod popularność gatunku, było „Spalenie świątyni czerwonego lotosu” z 1928 roku („The Burning of the Red Lotus Temple”), które doczekało się kilkunastu sequeli. Kolejne wuxia to jednak przez długi czas filmy tanie, o niskim poziomie jakościowym i technicznym, będące głównie pretekstem do ukazywania walk. Gatunek nabrał walorów artystycznych dopiero w latach 60. za sprawą twórców pracujących w Hongkongu i na Tajwanie.

Na jednego z najważniejszych twórców wyrósł wówczas King Hu, słynący z wyjątkowego przywiązania zarówno do realiów historycznych opowiadanych historii jak i z pieczołowitości w realizacji sekwencji walk. W „Dragon Inn” (1967), filmie rozgrywającym się w zamkniętej przestrzeni karczmy na pustyni, reżyser wykorzystał wszystkie możliwości płynące z przestrzennego ograniczenia, by stworzyć misterną choreografię baletu walki.
Pokaz jego najważniejszego dzieła, „Dotyku Zen” („A Touch of Zen”, 1971), w konkursie głównym festiwalu w Cannes sprawił, że postrzeganie wuxia przez zachodnich krytyków zmieniło się diametralnie. Film został okrzyknięty autorskim arcydziełem, a legendarna sekwencja walki w bambusowym lesie do dzisiaj inspiruje kolejne pokolenia filmowców.

Mimo, że kino popularne od dekad czerpie z osiągnięć twórców wuxia, w świadomości szerokiej publiczności gatunek zaistniał dopiero na przełomie wieków za sprawą „Przyczajonego tygrysa, ukrytego smoka” Anga Lee. Twórca tej międzynarodowej koprodukcji z gwiazdorską obsadą (Chow Yun-fat, Michelle Yeoh, Zhang Ziyi) podszedł do reguł gatunku dość swobodnie, ale wyniósł go na nowy poziom wizualnej i choreograficznej maestrii. Nic dziwnego – za układy walk odpowiedzialny był najlepszy specjalista w tej dziedzinie, Yuen Woo-ping, który na swoim koncie ma współpracę m.in. z rodzeństwem Wachowskich przy „Matriksach” oraz z Quentinem Tarantino przy „Kill Billu”. Film do dzisiaj jest jednym z największych przebojów kina nieanglojęzycznego na świecie.

Niezwykłym hołdem dla gatunku wuxia jest także przygotowywana przed dwie dekady „Zabójczyni”, dzieło życia mistrza tajwańskiego kina, Hou Hsiao-hsiena. Już teraz, parę miesięcy po premierze wiadomo, że jest to film, do którego widzowie będą wracać latami. Potwierdza to nagroda za reżyserię na festiwalu w Cannes oraz aż 11 nominacji (w tym dla najlepszego filmu, za reżyserię, scenariusz adaptowany, rolę kobiecą i choreografię) do tegorocznych Golden Horse Awards – najważniejszych nagród w świecie chińskojęzycznego kina.

Dotyk zen

Xia Nu / A Touch of Zen

Tajwan 1971, 180’

reżyser: King Hu (Hu Jin-quan)

projekcje: Kinoteka 13.11, godz. 20:30, Muranów 16.11, godz. 20:30

Język: mandaryński
scenariusz: King Hu
zdjęcia: Hua Hui-ying
montaż: King Hu, Wang Chin-chen
muzyka: Wu Ta-chiang, Lo Ming-tao
obsada: Hsu Feng, Shih Chun, Bai Ying, Tien Peng, Roy Chiao
producent: Sha Yung-fong, Hsia-wu Liang Fang

nagrody: Cannes Film Festival 1975 Technical Grand Prize

Okres dynastii Ming. Gu Shengzai to ubogi, samotny nauczyciel, który żyje z matką w rozpadającym się domu w prowincjonalnym mieście. Pewnego dnia poznaje nową sąsiadkę, która właśnie wprowadziła się do zniszczonego fortu w okolicy. Piękna i tajemnicza panna Yang podaje się za półsierotę, ale tak naprawdę jest córką uczciwego urzędnika, który ujawnił oszustwa popełniane przez potężnego i okrutnego eunucha Wei. Po nocy spędzonej z Yang, Gu postanawia pomóc jej w walce z wojownikami Weia. Jego znajomość strategii w połączeniu z umiejętnościami wojowniczki i jej przyjaciół pozwalają im zwyciężyć z wrogiem. Po wszystkim Yang znika jednak w tajemniczy sposób. Gu rusza na poszukiwania, w trakcie których będzie świadkiem ostatecznego starcia sił dobra i zła.

Po sukcesie „Dragon Inn” King Hu zdecydował się na otwarcie własnego studia produkcyjnego i realizację najbardziej ambitnego ze swoich filmów. „Dotyk zen” powstawał cztery lata, jednak okazał się klęską. Dopiero w 1975 roku został odkryty i pokazany na festiwalu w Cannes, dzięki czemu zarówno gatunek wuxia jak i postać reżysera doczekały się uwagi i uznania zachodnich krytyków.

King Hu

Urodzony w Pekinie w 1932 roku, dorastał otoczony klasyczną chińską sztuką malarską i literaturą. Jako osiemnastolatek przeprowadził się do Hongkongu i zajął się tworzeniem plakatów reklamowych, po czym trafił do słynnego studia braci Shaw. Po sukcesie „Napij się ze mną” wyjechał na Tajwan, by nakręcić entuzjastycznie przyjęty „Dragon Inn”. Nieoczekiwane załamanie kariery po premierze „Dotyku Zen” skłoniło Hu do wyjazdu do Stanów Zjednoczonych.

Wybrana filmografia:

1964 Napij się ze mną / Da zui xia / Come Drink with me
1967 Dragon Inn / Long meh kezhan / Dragon Gate Inn
1971 Dotyk zen / Xia nu / A Touch of Zen
1973 Ying chun gez hi / The Fate of Lee Khan
1979 Kong shan ling yu / Raining in the Mountain
1993 Hua pi zhi: Yin yang fa wang / Painted Skin

Dragon Inn

Long meh kezhan / Dragon Gate Inn

Tajwan 1967, 112’

reżyseria: King Hu

projekcje: Muranów 16.11, godz. 18:00

język: mandaryński
scenariusz: King Hu
zdjęcia: Hua Hui-ying
montaż: Chen Hung-min
muzyka: Chow Lan-ping
obsada: Shang Kuang Ling-feng, Shih Chun, Bai Ying, Hsu Feng
producent: Sha Yu-fong

nagrody i festiwale: Golden Horse Awards 1968 – najlepszy scenariusz / Best Screenplay

W czasach dynastii Ming, pierwszy eunuch złego cesarza, Cao Shaoqin, doprowadza do egzekucji lojalnego ministra obrony, Yu Qiana. Dzieci Yu zostają skazane są na wygnanie z dala od Chin i ruszają w podróż w kierunku zachodniej granicy. Mimo to, Cao wysyła swojego najlepszego agenta, aby wyeliminował potomstwo ministra. Wszyscy spotykają się na granicy, w zajeździe Dragon Inn.

W tym samym czasie w zajeździe pojawia się także wojownik, Xiao Shaozi, wraz z dwoma towarzyszami. Wysłannicy Cao podejrzewają, że przybysze są sprzymierzeńcami Yu Qiana. Dragon Inn staje się świadkiem tańca bohaterów, którzy ukrywają swoją tożsamość, a zarazem uprzejmie sobie grożą, a niewielka przestrzeń wypełnia się wirującymi pałeczkami, stołami, i ludźmi.

Film to tajwański debiut Kinga Hu. Ukształtował nowych aktorów, z którymi Hu współpracował prze kolejne lata. Sukces filmu podważył filmową hegemonię Hongkongu. W 1992 roku Tsui Hark zrealizował remake filmu, „The New Dragon Gate Inn”, uzupełniając go o mocne feministyczne akcenty.

King Hu

Urodzony w Pekinie w 1932 roku, dorastał otoczony klasyczną chińską sztuką malarską i literaturą. Jako osiemnastolatek przeprowadził się do Hongkongu i zajął się tworzeniem plakatów reklamowych, po czym trafił do słynnego studia braci Shaw. Po sukcesie „Napij się ze mną” wyjechał na Tajwan, by nakręcić entuzjastycznie przyjęty „Dragon Inn”. Nieoczekiwane załamanie kariery po premierze „Dotyku Zen” skłoniło Hu do wyjazdu do Stanów Zjednoczonych.

Wybrana filmografia:

1964 Napij się ze mną / Da zui xia / Come Drink with me
1967 Dragon Inn / Long meh kezhan / Dragon Gate Inn
1971 Dotyk zen / Xia nu / A Touch of Zen
1973 Ying chun gez hi / The Fate of Lee Khan
1979 Kong shan ling yu / Raining in the Mountain
1993 Hua pi zhi: Yin yang fa wang / Painted Skin

Przyczajony tygrys, ukryty smok

Wo hu cang long / Crouching Tiger, Hidden Dragon

Tajwan 2000, 120’

reżyseria: Ang Lee

projekcje: Muranów 14.11, godz. 22:00

język: mandaryński
scenariusz: Wang Hui-ling, James Schamus, Tsai Kuo-jung
zdjęcia: Peter Pau
montaż: Tim Squyres
muzyka: Tan Dun
obsada: Chow Yun-fat, Michelle Yeoh, Zhang Ziyi, Chang Chen, Cheng Pei-pei
producent: Dong Ping, Hsu Li-kong, Ang Lee

nagrody: Oscars 2001 – Best Cinematography, Best Music, Best Art. Direction, Best Foreign Language Film; Golden Horse Awards 2000 – Best Film, Best editing, Best Action Direction, Best Original score, Best visual effects, Best sound effects; Hong Kong Film Awards – Best Director;; a także niemal sto innych nagród i tyleż nominacji.

Historia, inspirowana powieścią Wanga Dulu, osadzona jest wczasach dynastii Qing. Mistrz Wudang, Li Mu-bai, postanawia porzucić żywot wojownika. Prosi You Shu-lien, którą w tajemnicy kocha już od wielu lat, aby pomogła mu zawieźć jego miecz, Zielone Przeznaczenie, do mieszkającego w Pekinie przyjaciela. W jego domu Shu-liem pozna Jen, córkę gubernatora Yu. Trwają przygotowania do ślubu dziewczyny, ona wydaje się jednak tęsknić za życiem pełnym przygód.

Chińskie imię Jen, Yu Jiao Long, można przetłumaczyć jako „rozpieszczony jadeitowy smok”. Zielona barwa jadeitowego kamienia według reżysera symbolizuje yin, kobiecy pierwiastek i jest wiodącym motywem w tym skoncentrowanym na kobietach filmie. Ang Lee składa hołd dawnym mistrzom wuxia, takim jak King Hu, jednocześnie rozsadzając tradycyjne ramy gatunku dzięki feministycznemu przesłaniu. Być może to ono było przyczyną międzynarodowego sukcesu filmu, a zarazem jednym z powodów krytyki w Chinach i na Tajwanie. Rodzima publiczność doszukiwała się też w filmie ukłonów w stronę gustu zachodniej publiczności (jak wydłużona ekspozycja postaci – na pierwszą scenę walki trzeba czekać kilkanaście minut).

Trudno dziś uwierzyć, że początkowo myślano o „Przyczajonym Tygrysie” jako kinie niszowym – artystycznym, obcojęzycznym, zrealizowanym w mało znanym gatunku. Olśniewające piękno filmu uwiodło jednak publiczność bez reszty – pobił rekordy kasowe, stając się najlepiej zarabiającym nieanglojęzycznym filmem w historii USA. Popularność w box office’ach to jednak nie wszystko: podbił też serca krytyków, zdobywając entuzjastyczne recenzje, niemal sto nagród przemysłu filmowego i drugie tyle nominacji.

Za wizualną maestrię dzieła Lee odpowiedzialny jest po części Yuen Wo-ping, legendarny choreograf scen akcji, który z Hongkongu (gdzie pracował przy kilkudziesięciu filmach, w tym „Żelaznej małpie” i „Pijanym mistrzu”) trafił do Hollywood i zasłynął z reżyserii walk w „Matriksie” i „Kill Billu”. Epickie pojedynki toczą się w pięknej scenografii i magicznych sceneriach, po części inspirowanych klasycznymi obrazami – jak zaczerpnięta z „Dotyku zen” mistyczna scena w bambusowym lesie.

Autorskie podejście do gatunku to u Lee połączenie głębokiej melancholii z opowieścią o odwadze, namiętnościach i dążeniu do wolności. Trzymająca w napięciu narracja, nowatorskie efekty specjalne i wspaniała warstwa wizualna tworzą mistrzowskie połączenie, które przywróciło chwałę gatunkowi wuxia i zapisało się w historii kina jako arcydzieło.

Ang Lee

rodzony w 1954 roku na Tajwanie w rodzinie o chińskich korzeniach. Studiował w USA. Swój pierwszy film, „Pushing Hands” wyreżyserował w wieku 37 lat – obraz okazał się wielkim przebojem. W 1992 roku jego drugi film, „Przyjęcie weselne” został nagrodzony Złotym Niedźwiedziem na festiwalu w Berlinie itrafił na ekrany na całym świecie. Po latach pracy w Stanach Zjednoczonych zralizował swój pierwszy azjatycki film, „Przyczajony tygrys, ukryty smok”. Jego ostatni film, „Życie Pi”, również odniósł ogromny sukces.

Wybrana filmografia:

1992 Pushing Hands
1993 Przyjęcie weselne / Xi yan / The Wedding Banquet
1995 Rozważna i romantyczna / Sense and Sensibility
2003 Hulk
2005 Tajemnica Brokeback Mountain / Brokeback Mountain
2007 Ostrożnie, pożądanie / Se, jie / Lust, Caution
2012 Życie Pi / Life of Pi

Wojownik nad wojownikami

Yi dai jian wang / The Swordsman of All Swordsmen

Tajwan 1968, 90’

reżyseria: Joseph Kuo

projekcje: Kinoteka 19.11, godz. 18:00

język: mandaryński
scenariusz: Hsu Tien-yang, Joseph Kuo
zdjęcia: Lin Tsan-Ting
montaż: Chiang Shu-hua
muzyka: Li Szu
obsada: Shang-guan Ling-feng, Tien Peng, Yang Meng-hua, Nan Chang
producent: Chang Chiu-yin, LS chang

Tsai Ying-chieh chce pomścić rodziców zamordowanych przed dwudziestu laty. Jest gotowy zabić każdego, kto spróbuje go powstrzymać. Na swojej drodze spotyka tajemniczego wojownika, Czarnego Smoka, oraz młodą kobietę, Jaskółkę, która także doskonale włada mieczem. Czy spotkanie z dziewczyną sprawi, że Tsai porzuci swoją krwawą misję?

To pierwszy film zrealizowany przez Josepha Kuo dla mandaryńskiego przemysłu filmowego. Obrazowe i realistyczne ukazanie przemocy, dobór lokacji oraz choreografia sprawiły, że stał się punktem zwrotnym w kinie wuxia. Efektowny pojedynek nad brzegiem morza, w rytmie huczących fal, czy scena, w której wojownik broni się przed napastnikami chroniąc równocześnie dziecko trzymane na plecach na długo zapadły widzom w pamięć. Akcja filmu toczy się bardzo dynamicznie, a między śmiertelnie poważne honorowe dylematy wplecione zostały humorystyczne akcenty.

Dodatkowego uroku dodaje dziś filmowi stylizacja: tradycyjne kostiumy przepuszczone zostały przez filtr estetyki lat sześćdziesiątych – makijażu Jaskółki nie powstydziłaby się z pewnością Sophia Loren czy Anna Karina. Wcielająca się w tę rolę Polly Shang-kwan (znana także z „Dragon Inn”) to nie tylko jedna z najlepszych i najbardziej znanych aktorek kina kung fu lat 60. i 70., ale też zdobywczyni czarnego pasa w teakwondo, karate i judo.

Joseph Kuo

Urodzony w 1935 roku w Tainan, na Tajwanie. Od wczesnej młodości pisał scenariusze filmowe. Pracował dla firmy producenckiej Taiwanese Language, a następnie związał się zawodowo z Lee Han-hsingiem i Cheung Tiu-yinem, producentem Kinga Hu. Po sukcesie „Wojownika nad wojownikami” Kuo stał się specjalistą od kina wuxia. W 1970 roku zaproponowano mu dołączenie do braci Shaw, wolał jednak wrócić do Hongkongu, gdzie mógł skoncentrować się na tworzeniu filmów sztuk walk.

Wybrana filmografia:

1968 Wojownik nad wojownikami / Yi dai jian wang / The Swordsman of All Swordsmen
1971 Pai ren to yang / The Ghost’s Sword
1972 E bao / The Death Duel
1976 Shao Lin Si shi ba tong ren / The 18 Bronzemen
1983 Sholing Kung fu

Zabójczyni

Nie yinniyang / The Assassin

Tajwan/Chiny/Hongkong 2015, 105

reżyseria: Hou Hsiao-hsien

projekcje: Muranów 14.11, godz. 20:00, Kinoteka 19.11, godz. 20:30

język: mandaryński
scenariusz: Chu Tien-wen, Hsieh Hai-meng, Zhong Acheng, Cheng Ah, Hou Hsiao-hsien (na podst. opowiadania Xing Pei)
zdjęcia: Mark Lee Ping-bing
montaż: Huang Chih-chia, Liao Ching-song
muzyka: Lim Giong
obsada: Shu Qi, Chang Chen, Zhou Yun, Satoshi Tsumabuki, Ethan Ruan, Nikki Hsieh, Sheu Fang-yi, Ni Dahong, Shih Chun
producent: Hou Hsiao-hsien, Liao Ching-song, Huang Wen-ying
produkcja: Spotfilms, Sil-Metropole Organisation, Central Motion Picture International Corp., Huace Pictures, China Dream Film Culture Industry Ltd, Media Asia Films Ltd

nagrody i festiwale: Cannes Film Festival 2015 – Best Director, Cannes Soundtrack Award; Busan Iff 2015; Helsinki IFF 2015; Jerusalem FF 2015; London FF 2015; Melbourne IFF 2015; New York FF 2015; New Zealand IFF 2015; Summer IFF Hong Kong 2015; Sydney FF 2015; Toronto IFF 2015; Vancouver IFF 2015

Wuxia to jeden z najbardziej spektakularnych gatunków azjatyckiego kina. Hou Hsiao-hsien to mistrz kameralnych opowieści i introspekcyjnych narracji. To ryzykowne połączenie okazało się strzałem w dziesiątkę. Jednym z tych strzałów, które śmiertelnie cicho przemykają między bambusowymi pniami i trafiają niespodziewającą się niczego ofiarę prosto w serce.

Historia rozgrywa się w Chinach dynastii Tang. Dziesięcioletnia dziewczynka trafia do klasztoru, w którym zostaje wyszkolona na profesjonalną zabójczynię. Po latach powraca w rodzinne strony, by zrealizować tajną polityczną misję. Jej lojalność zostanie wystawiona na ciężką próbę – celem będzie miły jej sercu książę. Klasyczną dworską intrygę reżyser opowiada w autorski sposób, z ogromną świadomością wykorzystywanej struktury narracyjnej. Najważniejsze stają się marginesy, kulisy zdarzeń, chwile wyczekiwania. Wszystko to, co zwykle montażyści usuwają, by nie spowalniać akcji. Historię o honorze, zdradzie, wierności Hou rozpisuje na detale: spojrzenia zza zasłon, obserwowane z daleka spotkania, chwile milczenia zawieszone pomiędzy słowami. Dzięki takiemu budowaniu napięcia każde wydarzenie nabiera ciężaru – nie potrzeba dziesiątek fruwających na linkach wojowników, by zapierać widzom dech w piersiach. Walk jednak nie zabraknie: ich wysmakowana choreografia jest wszak nieodzownym składnikiem rzeczywistości, w którą mamy okazję się zanurzyć. Pomagają w tym olśniewające zdjęcia Marka Lee, który z równą uwagą kontempluje surowe piękno górskiej przyrody jak i przepych dworskich kostiumów. Te ostatnie zrealizowane zostały zresztą z dużą wiernością historyczną, bez wyolbrzymień, co jest jednym z elementów sprawiających, że nie mamy poczucia obcowania z wytworem fantazji, ale namacalną i konkretną rzeczywistością. Hou na wielu poziomach balansuje nowatorskie rozwiązania z hołdem złożonym klasyce gatunku: kadry zachowują akademicką proporcję 1.33, ale awangardowo wprowadzona muzyka przekracza historyczne i geograficzne ramy, wprowadzając dobrze znaną historię w nieoczekiwany kontekst.

Warto było czekać. Film, którego realizację Hou Hsiao-hsien zaczął planować ponad dwie dekady temu, wzbudził sensację na międzynarodowych festiwalach i szerokie uznanie znawców gatunku. Nie ma wątpliwości: to film, do którego będziemy wracać latami.

Hou Hsiao-hsien – urodzony w 1947 w Chinach, wychował się na Tajwanie, gdzie ukończył National Taiwan Arts Academy. Wielokrotnie nagradzany za reżyserię na najważniejszych światowych festiwalach (m.in. w Cannes, Wenecji, Tajpej). Jedna z kluczowych postaci „tajwańskiej nowej fali”.

Wybrana filmografia:

1980 Jiu shi liu liu de ta / Cute Girls
1983 The Sandwich Man / Erzi de Dawan’ou
1983 Chłopcy z Fengkuei / Feng gui lai de ren / The Boys From Fengkuei
1985 Czas życia, czas śmierci / Tong nian wang shi / The Time to Live and the Time to Die
1989 Miasto smutku / Bei qing cheng shi / A City of Sadness
2001 Millennium Mambo / Qian xi man po / Millennium Mambo
2007 Podróż czerwonego balonika / Le Voyage du Ballon Rouge / The Flight of the Red Balloon
2015 Zabójczyni / Nie yinniang / The Assassin

Pokazy specjalne

Bahubali: Początek

Baahubali: The Beginning

Indie 2015, 137’

reżyseria: S. S. Rajamouli

projekcje: Kinoteka 12.11, godz. 20:30, Kinoteka 15.11, godz. 20:30

język: telugu
scenariusz: S. S. Rajamouli, V. Vijayendra Prasad
zdjęcia: K. K. Senthil Kumar
montaż: Kotagiri Venkateswara Rao, Vincent Tabaillon
muzyka: M. M. Keeravani
obsada: Prabhas, Rana Daggubati, Anushka Shetty, Tamannaah Bhatia, Ramya Krishnan, Nasser Sudeep, Satyaraj, Tanikella Bharani
producent: K. Raghavendra Rao, Shobu Yarlagadda, Prasad Devineni
produkcja: Arka Media Works
nagrody i festiwale: Busan IFF 2015

Półnagi heros o muskułach jak głazy, który z piosenką na ustach wspina się po kilometrowym wodospadzie, jednym ruchem miecza odbija setki strzał, z odłamka skały tworzy sanie, by uratować ukochaną przed monstrualną lawiną? Skromny strój zbuntowanej wojowniczki, który pod jego dotknięciem rozwija się w purpurowe jedwabie? Setki wojowników, słonie i miotacze ognia w spektakularnych scenach bitewnych? To możliwe tylko w indyjskim kinie. A tym razem twórcy naprawdę nie przebierali w środkach: najdroższa superprodukcja w historii Indii zapiera dech w piersiach.

„Bahubali: Początek” jeszcze przed premierą pobił kilka rekordów frekwencyjnych, po sprzedawane z wyprzedzeniem bilety ustawiały się kilkugodzinne kolejki. Zrealizowany w języku telugu, w kinach pojawił się równocześnie z dubbingiem tamilskim i hindi, miażdżąc box office w poszczególnych regionach Indii i na świecie. To największy w historii sukces Tollywoodu – kina Indii Południowych, które stawia wyzwanie produkowanym w Mumbaju filmom bollywoodzkim i podważa ich monopol na zachodnich rynkach. Produkcja dwóch części epickiej opowieści trwała ponad 3 lata i kosztowała 40 milionów dolarów (sam sprzęt treningowy, na którym supergwiazdor Prabhas rzeźbił swoją boską sylwetkę, pochłonął podobno dwieście tysięcy). W realizacji wzięło udział ponad dwa tysiące statystów i kaskaderów, przy zbudowanej na pustyni scenografii pracowało tysiąc osób dziennie, a cyfrowe efekty specjalne przygotowało sześciuset specjalistów w szesnastu studiach graficznych.

Produkcyjny rozmach to jednak nie wszystko. „Bahubali” to wciągająca, epicka saga, zakorzeniona w literackiej tradycji telugu i Mahabharacie, ale nawiązująca też do uniwersalnych legend o przeznaczeniu, męstwie i rodzinnych więziach – od greckich mitów o Herkulesie i biblijnej historii Mojżesza po walkę z siłami zła rodem z „Władcy Pierścieni”. Imponująca wizualna wyobraźnia S. S. Rajamouliego pozwala nam podróżować przez indyjskie pustynie, mgliste lasy i olśniewające przepychem starożytne miasto – a dynamiczna fabuła prowadzi równolegle przez pełne spektrum wrażeń: od patosu po komizm, od wzruszenia po wzniosłość.

S. S. Rajamouli

Urodzony w 1973. Wychował się w filmowej rodzinie, jako syn reżysera, K. V. Vijayendry Prasada, ukończył jednak studia inżynierskie. Karierę filmową rozpoczął w 2001 roku. Wszystkie jego filmy były hitami box office’u, kilka doczekało się remake’ów w języku hindi. Ceniony jest za poszerzanie granic tollywoodzkiego kina – błyskotliwe stosowanie nowych technologii, wprowadzanie świeżych tematów, realizacyjny rozmach i imponującą wizualną wyobraźnię. Jego eksperymentalny film fantastyczny Eega zdobył ponad 30 nagród na różnych festiwalach.

Filmografia:

2001 Student No. 1
2003 Simhadri
2004 Sye
2005 Chatrapathi
2006 Vikramarkudu
2007 Yamadonga
2009 Magadheera
2010 Maryada Ramanna
2012 Eega
2015 Bahubali: Początek / Baahubali: The Beginning
2016 Baahubali: The Conclusion

Fresh Wave 2014

projekcje: Muranów 13.11, godz. 16:00, A.D.A. Puławska 15.11, godz. 17:30, Pies Czy Suka 17.11, godz. 20:00

Zestaw tegorocznych najlepszych krótkich metraży najmłodszego pokolenia filmowców z Hongkongu, wybranych spośród laureatów projektu Fresh Wave.

Fresh Wave to program realizowany od 2005 roku pod patronatem Johnniego To i Hong Kong Arts Development Council, w ramach którego wybrane spośród zgłoszeń propozycje otrzymują dofinansowanie i opiekę mistrzowską, a zrealizowane filmy biorą udział w corocznym konkursie. Projekt jest barometrem nie tylko tego, co nowe i świeże w kinie Hongkongu, ale także kwestii, które budzą emocje i są obiektem uwagi młodego pokolenia. Wśród filmów pokazywanych na 9. Pięciu Smakach znalazło się oryginalne i porywające kino gatunkowe, ale też historie związane z bieżącymi społecznymi problemami.

Będzie dobrze / Hong Kong’s Weepie

2014, 31’, najlepszy scenariusz

reż. Tsim Ho-tat

Raymond ma świetną, kreatywną pracę: projektuje figurki superbohaterów. Ma też zdolnego synka i żonę, która dba o jego dodatkową edukację. Wyścig na CV zaczyna się przecież już w przedszkolu, więc choć tata bawi się w pracy zabawkami, syn powinien myśleć o szlifowaniu angielskiego. Co się jednak stanie, gdy firma postanowi zrobić cięcia w kadrach? Wzruszająca rodzinna historia to pretekst do opowiedzenia o dylematach dobrze znanych młodym rodzicom nie tylko w Hongkongu.

Debata / The Drifter

2014, 25’, najlepszy scenariusz

reż., scen. i zdj. Wong Tin-shing

Sze-man jest pilną studentką. W ważnej końcoworocznej debacie ma przekonać słuchaczy, że prawa Chińczyków osiedlających się w Hongkongu muszą być ograniczone. Jej koledzy nie wiedzą, że sama codziennie wraca przez granicę do mieszkającej w Chinach matki, a studia po hongkońskiej stronie granicy są dla niej jedyną szansą na lepszy start w życie.

Inteligentna, poruszająca narracja, ukazująca mniej znane oblicze skomplikowanych Hongkońsko-Chińskich relacji.

Wong Tin-shing – Student wydziału filmowo-telewizyjnego w Hong Kong Design Institute.

Kiedyś dowiemy się / Someday, We’ll Know

2014, 30’

reż. i scen. Edith Chong Yuen-ping; zdj. Lam Yee-teng

Smutny powrót do szkoły: w czasie wakacji utonął lider drużyny pływackiej. Koledzy próbują poradzić sobie z traumą, ale pytanie o przyczynę tragicznego wypadku wisi w powietrzu. Tymczasem była dziewczyna chłopaka podchodzi do całej sprawy obcesowo. Czy jej zachowanie jest tylko pozorem, skrywającym głęboki smutek, czy ma jakąś inną tajemnicę?
Ciekawie poprowadzona opowieść o trudnych emocjach, radzeniu sobie z bólem i skrywaną prawdą, to także operatorska perełka, w której krajobrazy i podwodne scenerie opowiadają o uczuciach bohaterów więcej, niż są w stanie wyrazić słowami.

Edith Chong Yuen-ping – Scenarzystka, reżyserka, absolwentka Hong Kong Academy for Performing Arts.

Kucharz samo zło / Food Fascist

2014, 30’, najlepsze zdjęcia

reż. Yip Man-hay; scen. Ng Sze-lung; zdj. Cheng Kai-ming

Legendarny i bezkompromisowy mistrz kuchni Mo Yik-tin w telewizyjnym show serwuje potrawy celebrytom. Każde z niezwykłych dań skrywa specjalny składnik – nierzadko jest to coś, czego świadomie nie wzięlibyśmy do ust. Na finałowy odcinek kucharz szykuje coś naprawdę niezwykłego. Jak daleko może posunąć się kulinarny snobizm? Czy naprawdę wiemy, jaka jest cena tego, co ląduje na naszych talerzach?

Przewrotna, pięknie zrealizowana satyra na celebrycką kulturę, pogoń za fałszywą oryginalnością i konsumencką lekkomyślność.

Yip Man-hay – Absolwent wydziału komunikacji na Hong Kong Baptist University.

Namiętność wampira / Vampire’s Love

2014, 13’

reż. i scen. Charlie Choi Kit-lin; zdj. Sam Chan Tze-lap

Mężczyzna i kobieta spotykają się w psychodelicznym barze o sugestywnej nazwie „Tango De Passion”. Mroczna historia namiętności, zazdrości i uwodzenia opowiadana jest tańcem i pełnymi pulsujących kolorów obrazami.

Charlie Choi – Pracę w branży filmowej zaczęła w 1999 roku jako scenarzystka i scenografka. Jej pierwszy krótkometrażowy film, „Birthday”, został pokazany na Asian Independent Film Festival w 2009.

Kopalnie jadeitu

Wa yu shi de ren / Jade Miners

Birma/Tajwan 2015, 104’

reżyseria: Midi Z

projekcje: Muranów 14.11, godz. 13:00

język: birmański
scenariusz: Midi Z, Wu Pei-chi
zdjęcia: Midi Z, Wang Shing-Hong, Zaw Moe
montaż: Midi Z, Lin Sheng-Wen
dźwięk: Chou Chen
producent: Wang Shin-Hong
produkcja: Seashore Image Production

festiwale: Rotterdam IFF 2015, Taipei FF 2015, Southeast Asian FF 2015

Niezwykły dokument zrealizowany przez znanego widzom Pięciu Smaków twórcę w górach północnej Birmy. To region zamieszkany przez wiele grup etnicznych, uwikłanych w wojnę domową, która była przyczyną zamknięcia rozciągających się na przestrzeni setek kilometrów kopalni jadeitu przez władze. Wartość zielonego kamienia jest jednak siłą przyciągającą na miejsca odkrywek setki robotników, gotowych ryzykować dla niej życiem i zdrowiem. Miejsce okazało się na tyle niebezpieczne, że reżyser nie był w stanie dostać się tam z kamerą na wystarczająco długi okres czasu. Przekazał ją więc samym górnikom, którzy zabrali niewielki sprzęt ze sobą. Uzyskany dzięki temu materiał daje żywy i bezpośredni wgląd w ich codzienną rzeczywistość – żmudną i pełną wysiłku pracę, przypływy adrenaliny wywołane nadzieją na odkrycie, odpoczynek w prowizorycznych schronieniach, poważne dyskusje o walorach smakowych gotowanego wspólnie skromnego jedzenia i telefony od dzieci, domagających się pieniędzy na kurs komputerowy. Komentarz reżysera ogranicza się niemal wyłącznie do selekcji materiału, który w tej surowej i intymnej formie wybrzmiewa tym mocniej.

Midi Z

Urodził się w 1982 roku w Birmie, w rodzinie o chińskich korzeniach. W wieku 16 lat wyemigrował z kraju w poszukiwaniu pracy, którą znalazł na placach budów Tajwanu. Jednocześnie studiował reżyserię. W 2009 został przyjęty do założonej przez Hou Hsiao-hsiena Taipei Golden Horse Film Academy jako jeden z najbardziej obiecujących reżyserów młodego pokolenia. Jego filmy, dające unikatowy wgląd w rzeczywistość współczesnej Birmy, stale goszczą na międzynarodowych festiwalach. Ostatni z nich, „Biała śmierć” został nagrodzony w Edynburgu i Tajpej, był kandydatem Tajwanu do Oscara. Midi Z był gościem Pięciu Smaków w 2013 roku.

Filmografia:

2011 Powrót do Birmy / Gui lai de ren/ Return to Burma
2012 Biedni ludzie / Poor Folk
2013 Hai shang huang gung / The Palace on the Sea (kr. m.)
2013 Taipei Factory (nowela „Silent Asylum”)
2013 Letters from the South (nowela „Burial Clothes”)
2014 Biała śmierć / Bing du / Ice Poison
2015 Kopalnie jadeitu / Wa yu shi de ren / Jade miners

Korporacja

Hua li shang san zou / The Office

Hongkong/Chiny 2015, 117’

reżyseria: Johnnie To

projekcje: Muranów 13.11, godz. 21:15, Kinoteka 15.11, godz. 15:30

język: kantoński, mandaryński
scenariusz: Sylvia Chang (na podstawie własnego scenariusza teatralnego)
zdjęcia: Cheng Siu-keung
montaż: David Richardson
muzyka: Lo Tayu, Chan Fai-young
obsada: Chow Yun-fat, Sylvia Chang, Eason Chan, Tang Wei, Wang Ziyi, Lang Yueting, Cheung Siu-fai, Tien Hsin, Timmy Hung, Stephanie Che, Mickey Chu, Mimi Kung
producent: Johnnie To, Sylvia Chang
produkcja: Edko Films, Beijing Hairun Pictures, Zhejiang Unique Media, LeVision Pictures, Sun Entertainment Culture, Media Asia Films, Milkyway Image, China Movei Channel, IQIYI Motion Pictures, Huaxia Film Distribution

nagrody i festiwale: Busan IFF 2015; London FF 2015; Toronto IFF 2015

Johnnie To jest twórcą będącym w stanie nakręcić film w każdym gatunku i w każdej tonacji. O rozpiętości jego zainteresowań najlepiej świadczy fakt, że pomiędzy brutalnymi filmami gangsterskimi z powodzeniem kręci komedie romantyczne.

Czemu więc miałby nie podjąć się reżyserii… musicalu rozgrywającego się wśród hongkońskich korposzczurów, których egzystencja toczy się w rytm stale zmieniających się indeksów giełdowych? Korporacja to pełna energii, elegancji i wizualnej (oraz muzycznej) brawury opowieść o świecie ludzi pełnych ambicji i żądnych władzy. O świecie, w którym kariera i pieniądze są wyznacznikami ludzkiej wartości. Czy jest tu miejsce na prawdziwe uczucia i zwyczajną przyzwoitość?

Świat stoi u progu kryzysu finansowego. Wkrótce zbankrutuje Lehman Brothers i globalny ład finansowy załamie się, wysyłając w niebyt tysiące fortun i miliony błyskotliwie zapowiadających się karier. Ale ludzie jeszcze o tym nie wiedzą, są dopiero świadkami pierwszych symptomów nadchodzącego tsunami. Codzienne, ze śpiewem na ustach, prą do biur, napędzani wizją stale rosnącej gospodarki, marzeniami awansu i wielkich pieniędzy.

Takie ambicje ma również naiwny Lee Xiang, który właśnie rozpoczyna pracę w, szykującej się do giełdowego debiutu, korporacji Jones & Sunn. Już w pierwszy dzień spotyka śliczną i tajemniczą Kat, razem trafiają na ostatnie piętro budynku. To tu zapadają najważniejsze decyzje i ważą się losy firmy, na czele której stoją posągowy pan Ho (Chow Yun-fat) oraz jego wieloletnia uczennica i kochanka panna Chang (Sylvia Chang, autorka popularnej sztuki, na podstawie której powstał scenariusz filmu). Panna Chang nie jest już jednak lojalna w stosunku do swojego mentora, ma swoje plany, które realizuje z zakochanym w pieniądzach Davidem…

O teatralnym rodowodzie scenariusza przypomina niezwykła scenografia filmu, będąca jednym z najciekawszych eksperymentów wizualnych od czasów „Dogville” von Triera. Wykreowana w jednej przestrzeni symetryczna rzeczywistość sterylnych biur, gładko sunących schodów i lśniących posadzek olśniewa. Brak ścian sprawia, że nie ma tu miejsca na intymność, życie zawodowe stapia się w jedno z osobistym. W centrum tego osobliwego, klaustrofobicznego i nigdy nie zasypiającego świata znajduje się ogromny zegar, nieubłagalnie przypominający o tym, że czasu na pokonanie konkurentów i odniesienie sukcesu jest z każdą sekundą coraz mniej.

Korporacja to pierwsze od ponad 25 lat spotkanie Johnniego To z Chow Yun-fatem. W jednej z głównych ról pojawia się także Tang Wei, którą widzowie mieli okazję podziwiać w Złotym Wieku Ann Hui (8. Pięć Smaków) oraz „Późnej jesieni” Kim Tae-yonga (5. Pięć Smaków).

Johnnie To

Reżyser, scenarzysta, producent (ur. 1955), autor filmów w wielu gatunkach i stylistykach, choć najbardziej znany jako mistrz kina akcji. Nagradzany na wielu festiwalach, kultowy twórca, wzór dla filmowców takich jak Tarantino, ceniony za umiejętność łączenia celnych społecznych obserwacji z dynamicznym obrazem i niekonwencjonalną narracją.

Wybrana filmografia:

1980 Bik seoi hon saan dyut meng gam / The Enigmatic Case
1989 Ah-long dik gu si / All About Ah-long
1995 Mou mei san taam / Loving You
1998 Bohater nie umiera nigdy / Chan sam ying hung / A Hero Never Dies
2001 Chuen jik sat sau / Fulltime Killer
2003 Daai zek lou / Running on Karma
2005 Wybór mafii / Hak se wui / Election
2007 Psychodetektyw / San taam / Mad Detective
2012 Kartel / Du zhan / Drug War

Love & Peace

Japonia 2015, 117’

reżyseria: Sion Sono

projekcje: Kinoteka 18.11, godz. 20:30, Muranów 20.11, godz. 20:30

język: japoński
scenariusz: Sion Sono
zdjęcia: Shinya Kimura
montaż: Junichi Ito
muzyka: Yasuhiko Fukuda
obsada: Hiroki Hasegawa, Kumiko Aso, Kiyohiko Shibukawa, Eita Okuno, Sports Makita, Motoki Fukami, Toru Tezuka, Miyuki Matsuda
producent: Moriyama Atsushi, Teshima Masao, Kamagata Eiichi, Yanagimura Tsutomu
produkcja: Gansis Production

nagrody i festiwale: Fantasia IFF 2015 – Audience Award for Best Asian Feature; Beijing IFF 2015; Hong Kong Summer IFF 2015; SITGES: IFF of Catalonia 2015

Ryoichi chciał być gwiazdą rocka. Trochę nie wyszło. Siedzi teraz w nudnym biurze, gdzie wszyscy się z niego natrząsają. W odruchu rozpaczy wywołanej beznadziejną samotnością kupuje sobie miniaturowego żółwia i nadaje mu imię Pikadon – co jest japońskim określeniem bomby atomowej. Nie spodziewa się, jak bardzo wybuchowe będą tego konsekwencje…

Szalona wyobraźnia Siona Sono zdaje się nie mieć granic. Tym razem reżyser miesza konwencję kaiju eiga – japońskiego kina o monstrach atakujących miasta – z pastiszem telewizyjnych teleturniejów muzycznych i hollywoodzkich familijnych filmów bożonarodzeniowych. Dorzuca do tego sporą dawkę slapsticku, biurowy romans i trochę efektownych wybuchów. Są też ożywione zabawki i gadające zwierzęta (Sono od lat deklaruje, że jego ulubionym filmem jest „Babe, świnka z klasą” – choć tym razem najwyraźniej inspirował się też „Świąteczną zabawką” z wytwórni Jima Hensona). Wszystko przyprawione zostało musicalową oprawą – piosenki w wykonaniu Revolution Q, zespołu samego Sono, łączą japoński rock i wpadające w ucho melodie (tytułowy przebój zostaje w głowie na długo), a główny bohater pojawia się w pewnym momencie na scenie w kostiumie godnym Davida Bowie.

Ekstrawagancka zabawa formą ma jednak – jak zawsze u tego reżysera – podwójne dno. Filmy o potworach w japońskim kinie zawsze kryły metaforyczny, polityczny podtekst. Tu także przygody miniaturowego żółwika stają się pretekstem do satyry na temat megalomańskich zapędów władz, przygotowań do Olimpiady 2020 i konsumpcyjnego obłędu panującego w japońskim społeczeństwie. A to wciąż jeszcze nie wszystko: w surrealistycznej, mrocznej i pełnej błyskotliwego absurdu wizji Sono każdy znajdzie coś dla siebie.

Sion Sono

Urodzony w 1961 w Toyokawie. W wieku 17 lat zadebiutował jako poeta, kilka lat później zajął się reżyserią, był też członkiem punkowego zespołu muzycznego. W 1990 zrealizował pierwszy pełny metraż, „Bicycle Sighs” („Jitensha Toiki”). Od tego czasu jest regularnym bywalcem międzynarodowych festiwali, twórcą cenionym za radykalną wizję artystyczną, umiejętność łączenia szokującej formy z celną społeczną krytyką i bezkompromisowy filmowy język.

Wybrana filmografia:

1985 Ore wa Sono Sion da! / I Am Sion Sono!
2000 Utsushimi
2001 Jisatsu sakuru / Suicide Club
2008 Ai no mukidashi / Love Exposure
2010 Tsumetai nettaigyo / Cold Fish
2011 Himizu
2013 Zabawmy się w piekle / Jigoku de naze warui / Why Don’t You Play in Hell
2014 Tokyo Toraibu / Tokyo Tribe
2015 Hiso hiso boshi / The Whispering Star
2015 Love & Peace
2015 Minna! Esper Dayo! / The Virgin Psychics
2015 Shinjuku suwan / Shinjuku Swan Kabukicho Skauto Sabaibaru
2015 Riaru onigokko / Tag

Wiedźma

Ma-nyeo / The Wicked

Korea Południowa 2014, 91’

reżyseria: Yoo Young-sun

projekcje: Muranów 13.11, godz. 23:30, Kinoteka 14.11, godz. 22:00

język: koreański
scenariusz: Yoo Young-sun
zdjęcia: Lee Jin-geun
montaż: Kim Mi-yeong, Lee Yong-hui
muzyka: Kim U-geun
obsada: Park Ju-hui, Na Su-yun, Lee Mi-so, Shin Ye-jin, An Seon-yeong, Lee Ik-jun, Kim Tae-jun, Lee Gyu-hyeong
producent: Yoo Young-sun, Kim Sang-beom
produkcja: Blue Whale Film

nagrody: Jeonju FF 2014 – Movie Collage Award

Nieduże, typowe biuro: białe kołnierzyki, stosy papierów, każdy z nosem w swoim ekranie. Se-yeoung, cicha, nieco zagubiona stażystka dostaje od pewnej siebie menadżerki Yi-seon zadanie nie do wykonania. Ku uciesze kolegów odgryza się przełożonej i proponuje zakład: jeśli nie skończy pracy do wieczora, odetnie sobie palec. Jeśli się jej uda – to samo będzie musiała zrobić Yi-seon. Jednak kiedy po godzinach zostają same, żarty się kończą. Kto tu kim manipuluje? Kto będzie miał ostatnie słowo? I kim właściwie jest ta dziwna, pozbawiona poczucia humoru dziewczyna?

Korporacyjne środowisko okazuje się świetnym tłem dla psychologicznego thrillera: anonimowi pracownicy, pojawiające się nie wiadomo skąd plotki, atmosfera podejrzeń i walki o wpływy. Reżyser minimalistycznymi środkami buduje atmosferę napięcia, odkrywając kolejne tajemnice z przeszłości bohaterek. Precyzyjnie zapętlony scenariusz to rzetelnie odrobiona lekcja z koreańskiego i japońskiego horroru (z ukłonem w stronę „Przesłuchania” Takashiego Miike), a wcielająca się w główną rolę Park Ju-hee w mistrzowski sposób łączy niewinność ze ścinającym krew w żyłach okrucieństwem.

Yoo Young-sun

Urodzony w 1975. Pracował jako asystent reżysera przy kilku produkcjach, pisał scenariusze filmów krótkometrażowych i teledysków. „Wiedźma” jest jego pełnometrażowym debiutem.

Filmografia:

2014 Wiedźma / Ma-nyeo / The Wicked

Akademia Azjatycka

Kobiety i feminizm w Azji

Tegoroczna retrospektywa japońskich reżyserek będzie pretekstem do dyskusji o aktywności kobiet w azjatyckim przemyśle filmowym, popkulturze i mediach. W ramach Akademii odbędą się także spotkania poświęcone kinu gatunkowemu oraz dyskusje poświęcone bieżącym kwestiom społecznym.

Wykłady w Muzeum Azji i Pacyfiku, ul. Solec 24

Pokaz filmu Nie ma się czego bać w Muzeum Sztuki Nowoczesnej, ul. Emilii Plater 51

13.11. piątek 16.00, MAiP

Oblicza tajwańskiej kobiecości we współczesnych filmach i serialach telewizyjnych

Wykład będzie dotyczył obrazów kobiet kreowanych w tajwańskich filmach i serialach telewizyjnych z ostatnich kilku lat, odzwierciedlających rozmaite role, w jakich występują kobiety oraz zjawiska społeczne związane z kobietami. Wizerunki te będą omówione z uwzględnieniem szerszego kontekstu kulturowego, historycznego i społecznego. Przedmiotem wykładu będą także podobieństwa i różnice w sytuacji kobiet i dyskursie kobiecości na Tajwanie i na chińskim kontynencie – zarówno te wywodzące się z tradycji, jak i należące do współczesności.

Dr Adina Zemanek pracuje jako adiunkt w Instytucie Bliskiego i Dalekiego Wschodu Uniwersytetu Jagiellońskiego. Ukończyła sinologię na Uniwersytecie w Bukareszcie i otrzymała stopień doktora z zakresu antropologii na Uniwersytecie Jagiellońskim. Jest autorką artykułów i książek o mediach i kulturze popularnej w Chinach oraz o gramatyce języka chińskiego, w tym „Córki Chin i obywatelki świata. Obraz kobiety w chińskich czasopismach o modzie” (Kraków, 2013), „Media in China, China in the Media. Processes, Strategies, Images, Identities” (redakcja; Kraków, 2014) i „Chińszczyzna po polsku. Praktyczna gramatyka języka chińskiego” (Poznań, 2013). Obecnie pracuje nad projektem dotyczącym tajwańskiej tożsamości we współczesnej kulturze popularnej.

16.11. poniedziałek 16.00, MAiP

Od modan garu po nikushoku joshi. Współczesna kobieta japońska na przykładzie dzieł literackich i filmowych

Modan garu – „nowoczesne dziewczyny” od końca XIX wieku były w kulturze japońskiej pionierkami zmian społecznych: nosiły modne ubrania, wychodziły z tradycyjnych kobiecych ról i zmieniały otaczającą je rzeczywistość. Stały się też bohaterkami wielu filmów i dzieł literackich. Wykład pokaże emancypacyjną drogę japońskich kobiet oraz przemiany w ich wizerunku w kulturze XX wieku. Ilustrowany będzie fragmentami filmów takich reżyserów, jak m.in Kenji Mizoguchi, Yasujirō Ozu, Yasuzō Masumura, Yoshishige Yoshida, Masahiro Shinoda, Shūji Terayama, Nagisa Ōshima.

Nikodem Karolak – doktorant japonistyki na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Obecnie prowadzi badania nad awangardowym teatrem oraz kinem japońskim. Jest miłośnikiem X Muzy, kultury azjatyckiej, literatury i językoznawstwa.

17.11. wtorek 15.00, MAiP

Kobieca nowa fala: reżyserki we współczesnym kinie japońskim

XXI wiek to czas, kiedy w Japonii do głosu dochodzi coraz więcej artystek, reżyserek, autorek. Ich twórczość przestaje być zjawiskiem niszowym – kobiety są obecne i w kinie niezależnym i w komercyjnym, tworzą popularne mangi i awangardową sztukę. Wykład będzie prezentacją drogi twórczej bohaterek tegorocznej pięciosmakowej retrospektywy, a także innych profesjonalistek z ich pokolenia, zmieniających oblicze współczesnej kultury japońskiej.

Jagoda Murczyńska – kulturoznawczyni, psycholożka. Współorganizatorka festiwalu kina Azji Pięć Smaków, autorka tekstów krytycznofilmowych, redaktorka i tłumaczka książek filmoznawczych. Zajmuje się kinem Japonii i Azji Południowo-Wschodniej, kostiumem filmowym i kobietami w przemyśle filmowym.

18.11. środa 16.00, MAiP

Gender za kamerą. Kobiety w przemyśle filmowym

Dyskusja z udziałem reżyserek z Azji i Polski: Miwy Nishikawy, Kulikar Sotho, Justyny Tafel (w języku angielskim)

Spotkanie poświęcone będzie zmieniającej się roli kobiet w światowym kinie. Wezmą w nim udział reżyserki z krajów bardzo różnych jeśli chodzi o filmowy rynek, a przy tym nie szczycących się szczególnie wysokim wskaźnikiem równouprawnienia. Dyskusja będzie okazją do przyjrzenia się temu, co pomaga, a co utrudnia osiągnięcie sukcesu w zdominowanym przez mężczyzn zawodzie reżysera, jakie ścieżki otwierają się obecnie przed kobietami w kinie niezależnym, obiegu festiwalowym i na rynku komercyjnym.

Miwa Nishikawa – reżyserka, scenarzystka, pisarka. Karierę filmową rozpoczęła jako asystentka Hirokazu Koreedy, który został producentem jej debiutanckiego filmu „Wild Berries”, nagrodzonego w Yokohamie, laureata Japanese Professional Movie Award oraz Mainichi Film Concours. Powszechne uznanie zdobyły także jej kolejne produkcje, nagradzane na licznych festiwalach. „Kołysanie” (2006) zostało zaprezentowane w ramach Directors’ Fortnight w Cannes, a scenariusz do tego filmu otrzymał literacką nagrodę Yomiuri i wydany został jako powieść. Nishikawa opublikowała także zbiór opowiadań „Kino no kamisama” oraz powieść „Nagai iwake”.

Kulikar Sotho – współwłaścicielka Hanuman Films, producentka licznych dokumentów i filmów fabularnych. Pracowała między innymi przy filmach takich jak nagrodzony w Wenecji „Ruin” (2013) oraz „Lara Croft: Tomb Raider” (2001), a także przy programach BBC i Discovery. Jej reżyserski debiut, „Ostatni akt” został zgłoszony przez Kambodżę do tegorocznych Oscarów.

Justyna Tafel – reżyserka, scenarzystka. W 2005 roku obroniła tytuł magistra prawa na Uniwersytecie Warszawskim specjalizując się w ochronie praw człowieka. Absolwentka Wydziału Reżyserii PWSFTviT w Łodzi, gdzie obecnie pracuje nad rozprawą doktorską. Uczestniczka rezydencji Nipkow Programm i Berlinale Talents. Jej krótkie filmy zdobyły nagrody i były pokazywane na festiwalach na całym świecie. Aktualnie pracuje nad dwoma pełnometrażowymi filmami fabularnymi „Topnienie” oraz „Safe’n’quiet”. „Topnienie” otrzymał wsparcie finansowe na rozwój projektu z PISF, zdobył nagrodę na międzynarodowych warsztatach scenariuszowych MIDPOINT oraz brał udział w Laboratorium Rozwoju Scenariusza MFI 2014. Na pracę nad „Safe’n’quiet” Justyna otrzymała stypendium z Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

19.11. czwartek 16.00, MAiP

Kobiety w społeczeństwie Korei

Wykład poświęcony będzie pozycji kobiet w społeczeństwie koreańskim. Podzielony zostanie na dwie części: w pierwszej omówiona zostanie tradycyjna rola kobiet, następnie procesy społeczne, które doprowadziły do zmiany oraz przewidywane tendencje dalszego jej rozwoju. W drugiej natomiast rozważana będzie pozycja kobiet we współczesnej koreańskiej kulturze. Omówienie sylwetek znaczących twórczyń (reżyserek, pisarek, piosenkarek) pokaże, jaki udział mają Koreanki w tworzeniu kultury.

Marta Maria Matusik – studentka filologii koreańskiej, absolwentka studiów I stopnia w ramach Międzyobszarowych Indywidualnych Studiach Humanistycznych i Społecznych UAM. Pasjonatka kultury Dalekiego Wschodu, swoje zainteresowania realizuje na gruncie naukowym poprzez udział w konferencjach (m.in. Into Korea, Talenty, Azja od nowa), współtworzenie gazety poznańskich koreanistów pt. „Yogi Zogi” oraz współpracę z King Sejong Institute Poznań.

Paulina Cabańska – studentka czwartego roku filologii koreańskiej na Uniwersytecie Adama Mickiewicza w Poznaniu; autorka pracy licencjackiej na temat roli kobiet w społeczeństwie koreańskim.

19.11. czwartek 20.30, MSN – WSTĘP WOLNY

Projekcja dokumentu o japońskim feminizmie Nie ma się czego bać w reżyserii Hisako Matsui

Dokument pokazujący historię pionierek powojennego ruchu feministycznego w Japonii. Hisako Matsui, reżyserka i producentka, rozmawia ze swoimi rówieśniczkami, które w burzliwych latach 60. i 70. wychodziły na ulicę i walczyły o prawa kobiet. Wśród bohaterek znalazły się między innymi socjolożka Ueno Chizuko, która otwierała w Japonii pierwsze gender studies czy aktywistka Mitsu Tanaka, autorka jednego z najważniejszych feministycznych manifestów.

Hisako Matsui – absolwentka teatrologii Uniwersytetu Waseda. Po ukończeniu studiów pracowała jako dziennikarka i redaktorka, prowadziła także własną agencję aktorską. W 1985 roku założyła studio produkcyjne Essen Communications, realizujące programy telewizyjne i dokumenty. Zadebiutowała jako reżyserka w 1998. W 2010 zrealizowała wysokobudżetową, japońsko-amerykańską fabułę „Leonie”, opowiadającą o matce znanego architekta Isamu Noguchiego.

Wokół Pięciu Smaków

Drugi zestaw wykładów w ramach Akademii, obok „Kobiet i feminizmu w Azji”, będzie towarzyszył filmom pokazywanym w pozostałych sekcjach festiwalu.

Marcin Krasnowolski i Pierce Conran pokażą, w jaki sposób filmy Johna Woo, bohatera tegorocznej retrospektywy, zmieniły oblicze światowego kina akcji. Tematem wykładu Dawida Głowni będzie z kolei „kaiju eiga”. Godzilla, Gamera i King Kong mieli liczną rodzinę, a filmy z ich udziałem były nie tylko spektakularną rozrywką. Analiza ich ideologicznego i symbolicznego drugiego dna może ujawnić wiele intrygujących zależności, które do dziś są wykorzystywane przez filmowców – między innymi w pokazywanym na festiwalu Love & Peace Siona Sono.

Poniedziałkowy wieczór poświęcimy historii kina w Kambodży: wykładowczyni UAM Setha Long-Kucharczyk oraz reżyserka Kulikar Sotho będą rozmawiać o współczesnej kambodżańskiej kulturze i relacji młodego pokolenia do tragicznej przeszłości kraju.

Wykłady w Muzeum Azji i Pacyfiku, ul. Solec 24

Wykład Sethy Long-Kucharczyk w Muzeum Sztuki Nowoczesnej, ul. Emilii Plater 51

13.11. piątek 14.00, MAiP

Styl hongkońskich filmów Johna Woo a światowe kino akcji XXI wieku

Hongkońskie kino sensacyjne Johna Woo z lat 1986–92 wyrasta z filmowych tradycji Wschodu i Zachodu, łączy w sobie wiele odmiennych tropów i gatunków. Efekt jaki te bardzo efektowne obrazy wywarły na późniejsze kino popularne od lat 90. również jest bardzo rozległy. Wykłady będą spojrzeniem na coraz bardziej zglobalizowane kino akcji zarażone hongkońskim pierwiastkiem, chętnie korzystające z rozwiązań zaproponowanych przez Woo. Marcin Krasnowolski skupi się na kinie światowym, Pierce Conran – koreańskim.

Pierce Conran – dziennikarz i producent filmowy, mieszkający obecnie w Seulu. Specjalizuje się w kinie południowokoreańskim, jest założycielem portalu Modern Korean Cinema, współpracuje z magazynem TWITCH.

Marcin Krasnowolski – dziennikarz, filmoznawca. Interesuje się kinem hongkońskim i koreańskim, tropi wzajemne wpływy kinematografii Wschodu i Zachodu. Autor rozdziałów poświęconych twórczości Johna Woo i Tsuia Harka w dwóch tomach „Autorów kina azjatyckiego”.

16.11. poniedziałek 18.00, MSN

Archiwum w ruinach. Odrodzenie kina Kambodży

18:00 – wykład Sethy Long-Kucharczyk z Uniwersytetu Adama Mickiewicza poświęcony kulturze współczesnej Kambodży
18:40 – projekcja filmu Ostatni akt
20:30 – dyskusja z udziałem reżyserki Kulikar Sotho oraz Sethy Long-Kucharczyk

Film Ostatni akt opowiada o młodej dziewczynie, odkrywającej historię swojej rodziny, a przy tym – kambodżańskiego przemysłu filmowego. Reżim Czerwonych Khmerów zwalczał kino jako wykwit kultury Zachodniej: zniszczono ogromną część archiwów, a twórcy zginęli lub latami ukrywali swoją tożsamość. Do dziś przetrwało zaledwie kilkadziesiąt filmowych taśm, będących jedyną pozostałością bo bogatej i barwnej filmowej tradycji.
Wykład poprzedzający projekcję będzie wprowadzeniem w historię najnowszą Kambodży i przemiany zachodzące w ostatnich latach w kambodżańskim społeczeństwie i kulturze. Spotkanie po filmie stanie się okazją do dyskusji o tym, w jaki sposób współczesne kultura radzi sobie z trudnymi doświadczeniami z przeszłości, jak przywracana jest pamięć o złotych latach kambodżańskiego kina i muzyki, oraz jak młode pokolenie uczy się na nowo dumy ze swojego dziedzictwa.

Kulikar Sotho – urodzona w 1973 r., dorastała w okresie reżimu Czerwonych Khmerów. Współwłaścicielka Hanuman Films, producentka licznych dokumentów i filmów fabularnych. Pracowała między innymi przy filmach takich jak nagrodzony w Wenecji „Ruin” (2013) oraz „Lara Croft: Tomb Raider” (2001), a także przy programach BBC i Discovery. „Ostatni akt” jest jej reżyserskim debiutem.
Setha Long-Kucharczyk –etnolingwistka, wykładowca języka khmerskiego i kambodżańskiej kultury na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza. Charakteryzując swoją narodową tożsamość mówi, iż ma khmerską duszę, gdyż urodziła się w Kambodży, i polskie serce, gdyż zakochała się w Polaku i Polsce. Za rodzaj osobistej misji uważa popularyzowanie wśród Polaków wiedzy o kambodżańskiej kulturze i historii. Uważa, iż bolesna historia Polski i Kambodży oraz bogactwo kultur tych krajów wynikające z ich centralnego położenia w Europie i Indochinach są czynnikiem umożliwiającym Polakom i Khmerom odczuwanie emocjonalnej bliskości. Jej zdaniem w myśleniu obu narodów o własnej historii, teraźniejszości i przyszłości poczucie bólu i niepewności konfrontowane jest nieustannie z poczuciem głębokiej dumy i wiary we własne możliwości.

18.11. środa 14.00, MAiP

Co próbują powiedzieć nam potwory? Społeczno-polityczny wymiar Kaijū eiga

Wykład poświęcony fenomenowi kina kaiju eiga (dosł. filmów o potworach) jako rozrywkowego gatunku filmowego, a zarazem nośnika treści społeczno-politycznych. Główny punkt odniesienia będzie stanowić seria filmów o Godzilli, w szczególności zaś pierwsza odsłona cyklu z 1954 roku w reżyserii Ishirō Hondy, interpretowana jako alegoryczna opowieść o zagrożeniu atomowym. Poznamy zachodnie źródła gatunku kaijū eiga, jego właściwości formalne i strukturalne, kontekst powstania oryginalnej Godzilli, oraz ewolucję serii na przestrzeni dekad. Zarysowane zostaną również społeczno-polityczne konteksty kilku innych produkcji kaijū eiga. Prześledzimy również proces odkrywania ideologicznego wymiaru tego gatunku przez zachodnią krytykę filmową, wcześniej traktującą go wyłącznie jako eskapistyczną rozrywkę.

Dawid Głownia – doktorant w Instytucie Sztuk Audiowizualnych UJ. Zajmuje się historią kina japońskiego, głównie w kontekście jego relacji do szerszych procesów społeczno-politycznych, marginalnymi obszarami kina gatunków oraz socjologią (pop) kultury. Autor książki „Sześć widoków na kinematografię japońską: Kulturowe, społeczne, polityczne i instytucjonalne konteksty kina”, kilkunastu artykułów naukowych oraz ponad setki tekstów poświęconych (pop) kulutrze.

Relatywizm ksenofobii: Jak dyskusja o uchodźcach zmieniła postrzeganie Wietnamczyków w Polsce

Dyskusja w Stole Powszechny, 18 XI 2015, 19:30

Gwałtowny napływ migrantów z krajów Bliskiego Wschodu i Północnej Afryki, który trwa od kilku miesięcy, wywołał w całej Europie skrajne reakcje. Także w Polsce. Dyskusja o uchodźcach i procesach związanych z ich przyjęciem oraz asymilacją elektryzuje opinię publiczną, angażując często bardzo radykalne emocje i postawy, zarówno ze strony zwolenników jak i przeciwników otwarcia granic. Tak gorącej i dzielącej społeczeństwo dyskusji nie było od dawna.

W tej gorącej atmosferze wybrzmiewa także temat obecności społeczności Wietnamskiej w Polsce, często jako punktu odniesienia do formułowania tez związanych z kulturą migrantów z Bliskiego Wschodu. Obserwatorzy zauważają, że postrzeganie Wietnamczyków przez Polaków, szczególnie konserwatywną jego część, zmienia się – Azjaci z osób, które „zabierają nam miejsca pracy” i „jedzą psy”, stali się „pracowitymi imigrantami, którzy nie korzystają z zasiłków” i „dobrze gotują”. Czy dyskusja o uchodźcach naprawdę zmieniła postrzeganie Wietnamczyków w Polsce? Jakie czynniki wpływają na postrzeganie imigrantów z Azji? Kiedy i jak ulegają zmianom? W debacie w Stole Powszechnym wnioski z prowadzonych obserwacji i analiz zaprezentują Ton Van Anh, Grażyna Szymańska-Matusiewicz oraz Paweł Mościcki. Dyskusję poprowadzi Jakub Królikowski.

Ton Van Anh – koordynatorka Sekcji Cudzoziemskiej w Stowarzyszeniu Wolnego Słowa, członkini Komisji Ekspertów do spraw Migrantów przy Rzeczniku Praw Obywatelskich, współpracowniczka Fundacji przeciwko Handlowi Ludźmi i Niewolnictwu La Strada oraz założycielka i redaktorka dwujęzycznego polsko-wietnamskiego portalu BenViet. org.

Grażyna Szymańska-Matusiewicz – doktor socjologii, adiunkt w Instytucie Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego. Badaczka społeczności wietnamskiej w Polsce, autorka książki „Co się dzieje z tradycyjną rodziną wietnamską?” oraz licznych publikacji naukowych w języku angielskim i polskim. Aktualnie realizuje projekt badawczy poświęcony Wietnamczykom, którzy wrócili z Polski do swojej ojczyzny.

Paweł Mościcki – filozof, eseista i tłumacz, adiunkt w Instytucie Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk. Członek redakcji kwartalnika „Widok. Teorie i praktyki kultury wizualnej”. Redaktor tomu „Maurice Blanchot. Literatura ekstremalna” (2007) oraz autor książek: „Polityka teatru. Eseje o sztuce angażującej” (2008), „Godard. Pasaże” (2010), „Idea potencjalności. Możliwość filozofii według Giorgio Agambena” (2013), „My też mamy już przeszłość. Guy Debord i historia jako pole bitwy” (2015).

Stół powszechny to kawiarnia oraz przestrzeń warsztatowa fundacji Strefa WolnoSłowa i Teatru Powszechnego. Jego program obejmuje spektakle, wielokulturowe warsztaty, zajęcia muzyczne, wizualne, spotkania przy wspólnym stole, debaty i dyskusje.

Stół Powszechny, ul. Jana Zamoyskiego 20

Opisy filmów sekcji Nowe kino Azji, Focus: Kino japońskich reżyserek, Pokazy Specjalne: Jagoda Murczyńska

Opisy filmów sekcji Retrospektywa: John Woo, Pokazy Specjalne: Marcin Krasnowolski

Opisy filmów sekcji Tajwańskie kino wuxia: Wafa Ghermani, Jagoda Murczyńska

Redakcja: Jagoda Murczyńska

Tłumaczenia opisów sekcji Tajwańskie kino wuxia: Agata Rudowska

Tłumaczenie eseju Karen Fang: Jagoda Murczyńska

Tłumaczenie wywiadu z Johnem Woo: Emilia Skiba

Warszawa 2015

9. Festiwal Filmowy Pięć Smaków dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Miasta Stołecznego Warszawy, Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej, Japan Foundation, Taiwan Ministry of Culture oraz Hong Kong Economic and Trade Office, Central and Eastern Europe.